«Η γνώμη των άλλων {LF}είναι μέρος της γραφής»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… στην «Ευτυχία», αυτή την υπέροχη ταινία που σκηνοθέτησε ο Αγγελος Φραντζής για την πολυτάλαντη Παπαγιαννοπούλου. Οι σκηνές με την Γκουλιώνη που θρηνεί τον θάνατο της μητέρας της και ουρλιάζει «Μάνα μου», αλλά και την Καραμπέτη που ξεσπάει για την απώλεια της κόρης της, «της όμορφης Τσιγγάνας της», σε τσακίζουν με την τραγικότητά τους.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής, θα επέλεγα… πάντοτε ανάλογα με το ύφος του κειμένου. Η κατάλληλη μελωδία μπορεί να σε οδηγήσει σε μονοπάτια ξεχωριστά και όλο αυτό να εξελιχθεί σε μια άκρως δημιουργική συνήθεια.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… είναι όταν δεν μπορείς να μεταφέρεις στο χαρτί αυτά που έχεις στο μυαλό σου, οι λέξεις παύουν να ρέουν και χάνεις την έμπνευσή σου. Ο φόβος της λευκής σελίδας ξεπερνάει ακόμη και το άγχος της αποδοχής των γραπτών σου.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… «Ενα παιδί μετράει τ’ άστρα» του Λουντέμη, «Οι άθλιοι» του Ουγκώ και «Το ημερολόγιο της Αννας Φρανκ». Μπορεί σήμερα από ορισμένους να θεωρούνται παρωχημένα. Ομως είναι κλασικά έργα που πρέπει να διαβάζονται από εφήβους, να μην τα φοβούνται. Και επιπλέον μιλάμε για τρία βιβλία που μπορούν να μας συνοδέψουν και μετά την ενηλικίωσή μας, προσφέροντάς μας διαφορετικές αναγνώσεις την επόμενη φορά.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… τα πάντα. Εξάλλου, δεν γίνεται να αρέσουν σε όλους όσα μοιράζεσαι με τη συγγραφή, ενώ και η γνώμη των άλλων – αναπόφευκτα – είναι μέρος της διαδικασίας. Θα πονέσει μια κακή κριτική, αλλά δεν θα σημάνει καταστροφή εάν σε κάποιους δεν αρέσει ένα κείμενό μου.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… τη διάθεση του καθενός να αποδέχεται τις παραλείψεις και τα λάθη που θα έρθουν, ως σκαλοπάτια για να βελτιώνεται. Μόνο όταν εντοπίζουμε τις αδυναμίες μας μπορούμε να τις εξαλείψουμε. Από την άλλη, στο βάθος του μυαλού μας δεν πρέπει να λησμονούμε και το εξής: καμία αποτυχία δεν πρέπει να αποθαρρύνει τη δημιουργικότητά μας. Ακόμη και εάν αυτό που γράφουμε δεν είναι αρχικά αντάξιο των προσδοκιών, να αποφεύγουμε την αυστηρή κριτική στον εαυτό μας, γιατί έτσι κινδυνεύουμε να βγούμε εκτός πορείας.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… η πρώτη φράση του μυθιστορήματος «Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας»: «Ηταν αναπόφευκτο: το άρωμα του πικραμύγδαλου του θύμιζε πάντα τη μοίρα των αδιέξοδων ερώτων». Είναι σπαρακτική η παραδοχή του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες και μόλις δεκατέσσερις λέξεις αρκούν για να κατανοήσουμε πόσο παράξενη είναι τελικά η αγάπη.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης», σκέφτομαι ότι… η λογοτεχνία δεν θα πάψει ποτέ να αναμετράται με την κρίση και να μετασχηματίζεται από τις εκάστοτε συνθήκες. Ειδικά τα τελευταία χρόνια που η ελληνική κοινωνία ασφυκτιά. Τρανταχτό παράδειγμα, το αποτύπωμα των Μνημονίων. Είναι έντονο στις σελίδες πολλών βιβλίων που κυκλοφορούν. Ομως αυτό μπορεί να προκαλέσει και μια άνευ προηγουμένου κρίση στη λογοτεχνική παραγωγή. Ακριβώς εξαιτίας της απροθυμίας μεγάλης μερίδας του κοινού να στραφεί σε αφηγήματα τα οποία περιγράφουν καταστάσεις που ήδη συμβαίνουν γύρω μας. Θεωρώ ότι υπάρχει κόσμος που αποστασιοποιείται συνειδητά και κατ’ επέκταση αποκηρύσσει την αβεβαιότητα της σύγχρονης πραγματικότητας.

Το «Μία θάλασσα, δύο πατρίδες» (εκδ. Κέδρος, 2020) είναι το πρώτο μυθιστόρημα του 42χρονου Χρ. Σεμέργελη. Στην υπόθεση, ένας άντρας που ζει ριψοκίνδυνα πέφτει το 1878 θύμα ληστείας στα Χιώτικα, την πιο κακόφημη συνοικία της Σμύρνης. Ορκίζεται να πάρει εκδίκηση, αλλά, προτού καν επουλωθούν οι πληγές του, αναγκάζεται να αφήσει την κοσμοπολίτικη Ιωνία και να ταξιδέψει στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, στην επαναστατημένη Θεσσαλία.