Η πρόθεση για συνεννόηση και ο κίνδυνος που πρέπει να αποφύγουμε

Στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, ως αναμενόταν, αποφεύχθηκαν οι εκπλήξεις. Ελλάδα και Τουρκία έχουν, για διαφορετικούς λόγους και παρά την άβυσσο που τις χωρίζει, την πρόθεση να δείξουν ότι μπορούν στοιχειωδώς να συνεννοηθούν. Η μεν Αθήνα, ως δύναμη σταθερότητας στην περιοχή και θέλοντας να εμπεδώσει την εικόνα του πυλώνα σταθερότητας της ευρύτερης περιοχής, δεν έχει λόγο να δείξει ότι ανθίσταται σε προσπάθειες προσέγγισης με τους γείτονές της. Ο κίνδυνος που πρέπει να αποφύγουμε, ωστόσο, είναι η παγίωση μιας κατάστασης, βάσει της οποίας η Αγκυρα θα προκαλεί με ενέργειες που θα κινούνται στο όριο και οι οποίες θα ενισχύουν έστω και εμμέσως τις θέσεις της, χωρίς εμείς να μπορούμε να αντιδράσουμε διπλωματικά δυναμικά για να μην κατηγορηθούμε ότι τορπιλίζουμε τη διαδικασία σύγκλισης.

Στην περίπτωση της Τουρκίας, η εικόνα ότι έπειτα από μια περίοδο στρατηγικής της έντασης συνδιαλέγεται πλέον με τους γείτονές της, παύοντας να είναι ο περιφερειακός ταραξίας, διευκολύνει το αφήγημα Ερντογάν ότι δήθεν επιστρέφει στην κανονικότητα περασμένων ετών. Αυτό, άλλωστε, χρησιμοποίησε και έναντι του Μπάιντεν για να μετριάσει την πίεση της Ουάσιγκτον. Αυτή βέβαια είναι η μισή αλήθεια, γιατί στην ουσία η Αγκυρα δεν έχει υποχωρήσει ούτε ένα χιλιοστό από τις αναθεωρητικές της βλέψεις, άρα επί ποιας βάσης μπορεί να γίνει σοβαρός διάλογος με τα κράτη της περιοχής; Είναι σε αυτή την κατεύθυνση ενθαρρυντικό ότι και η Αίγυπτος έθεσε τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου ως προϋπόθεση για την επαναπροσέγγιση με την Τουρκία.

Ως προς αυτή καθαυτήν τη συνάντηση, οι δύο βασικές μας επιδιώξεις φαίνεται να ικανοποιήθηκαν: η ταραχώδης σχέση των δύο ηγετών μάλλον αποκαταστάθηκε, έστω και σχετικά, γεγονός που θα επιτρέψει να πυκνώσουν την επικοινωνία τους, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό, δεδομένου του απόλυτου ελέγχου που ασκεί ο Ερντογάν (και) στην εξωτερική πολιτική και κυρίως σε περιόδους κρίσεων ή προκειμένου αυτές να αποσοβηθούν. Η δεύτερη επιδίωξή μας, που γίνεται με στραμμένο το βλέμμα στο φθινόπωρο, συνίσταται στην εμπέδωση του κλίματος αποκλιμάκωσης καθ’ όλη τη διάρκεια του θέρους. Αυτή θα μπορούσε να συνδυαστεί με δραστικό περιορισμό των προκλητικών δηλώσεων των τούρκων αξιωματούχων, αποφυγή μικρών ή μεγαλύτερων επεισοδίων στη θάλασσα και βέβαια διατήρηση του δραστικά συρρικνωμένου αριθμού προσφυγομεταναστευτικών ροών. Στην Κύπρο, εντούτοις, αναμένεται να δοκιμαστούν σοβαρά οι διμερείς μας σχέσεις, εφόσον η Αγκυρα τελικά υλοποιήσει τους επιθετικούς σχεδιασμούς της.

Ο Κωνσταντίνος Φίλης είναι εκτελεστικός διευθυντής του ΙΔΙΣ, Πάντειο Πανεπιστήμιο