Απογοητευτική εκκίνηση

Μια post-documentary παράσταση βασισμένη στον «Βυσσινόκηπο» του Αντον Τσέχοφ επέλεξε να παρουσιάσει ο Πρόδρομος Τσινικόρης, εγκαινιάζοντας μάλιστα και τη φετινή έναρξη του Φεστιβάλ Αθηνών – ύστερα από την περσινή αναβολή του. Μια παράσταση που στις προθέσεις του εμπνευστή και σκηνοθέτη της στόχο είχε να διαχειριστεί το «μετά» των ηρώων, τότε και τώρα. Μια συνέχεια της ιστορίας της οικογένειας που χάνει όλα όσα είχε και βλέπει την πλήρη ανατροπή της ζωής της. Και μαζί την ανατροπή μιας εποχής. Το τέλος τους δεν είναι παρά μια νέα αρχή – δύσκολη για τους ίδιους, καλύτερη για κάποιους άλλους.

Καλές οι προθέσεις – πάντα είναι καλές οι προθέσεις στην τέχνη. Μόνο που κρίνονται από το αποτέλεσμα. Μια ιδέα, όσο ενδιαφέρουσα(;) κι αν ακούγεται ή φαίνεται στη σύλληψη και στον σχεδιασμό της, αποδεικνύει την υπόστασή της στην πράξη και στο σκηνικό της αποτύπωμα. Κι εδώ αρχίζει το πρόβλημα.

Επάνω στη σκηνή, λίγα αντικείμενα, μικρόφωνα, οθόνες, κι ένα σπιτάκι, στη δεξιά γωνία, σαν ξεχασμένη παράγκα από όπου φαίνονταν αρχικά οι σκιές των ηρώων. Στον διπλό ρόλο του Τροφίμοφ και του (μετέπειτα) αφηγητή ο Πρόδρομος Τσινικόρης ανοίγει την παράσταση και ενορχηστρώνει το υλικό του. Σαν χωρισμένη στα δύο, αυτή η post-documentary πρόταση του τσεχοφικού αριστουργήματος συστήνει στο πρώτο μέρος τους ήρωες του ρώσου δραματουργού: ο Λοπάχιν, η Λιούμπα, η Ανια, η Βάρια, ο Γκάγεφ και ο Τροφίμοφ. Και είναι αυτοί οι ίδιοι που στη συνέχεια, σε ένα κατά κάποιον τρόπο δεύτερο μέρος, θα έχουν μεταφερθεί στο σήμερα, έχοντας τραβήξει άλλους δρόμους από εκείνους που ο συγγραφέας είχε διαλέξει για εκείνους. Κι από εκεί, καθισμένοι σε ένα ημικύκλιο επί σκηνής, θα πουν τις ιστορίες τους. Εν τω μεταξύ το σπίτι θα έχει αποδομηθεί, διαλυθεί – έτσι όπως αποδομείται και η ίδια η θεατρική τέχνη. Μόνο που δεν υπάρχει κάτι άλλο να την αντικαταστήσει.

ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Με ρούχα που συνδύαζαν στοιχεία από ένα θλιβερό παρελθόν αλλά με γκροτέσκο τρόπο, δίχως ταυτότητα και αισθητική, οι ήρωες συνομιλούν ή μονολογούν: ερμηνείες κατασκευασμένες, σχεδόν ερασιτεχνικές – και ας προέρχονται από επαγγελματίες του θεάτρου, δεν προσφέρουν στην παράσταση ούτε αυτή την απόλαυση. Μια ομάδα ανθρώπων που υπακούει στον αφηγητή, τον ακούει να εναλλάσσει εύκολα τσιτάτα («οι καλλιτέχνες προσφέρονται δωρεάν»…) με μια απομακρυσμένη ανάμνηση του Τσέχοφ. Χωρίς ίχνος ποίησης – μιας ποίησης που θα μπορούσε να προκύψει από το σκοτεινό σήμερα, το κείμενο δεν έχει βάρος.

Ολα όσα ήθελε να εκφράσει η παράσταση για την αγωνία του ανθρώπου σήμερα δεν καταφέρνουν να βρουν την ανάσα τους, ούτε καν μια διέξοδο. Ενας διδακτισμός, με τη μορφή του political correct, έρχεται στην επιφάνεια για να εκφράσει τα ζητήματα της πόλης και της κατοικίας, την έλλειψη ταυτότητας στο τοπίο, την αέναη αναζήτηση του ανθρώπου.

Μια αδύναμη και απογοητευτική εκκίνηση για το φετινό Φεστιβάλ ήταν αυτό το «(Somewhere) beyond the cherry trees» που κατέληγε στο συμπέρασμα ότι «τον Βυσσινόκηπο δεν τον έκοψαν τελικά» αλλά και ότι «το τέρας είμαστε εμείς». Κρίμα.