Γιατί ακούγεται όλο και πιο συχνά η λέξη «απαρτχάιντ»

Το τελευταίο κεφάλαιο της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης ξεδιπλώθηκε ταυτόχρονα σε πολλά σημεία. Στη Λωρίδα της Γάζας βομβαρδίστηκαν κέντρα άμαχου πληθυσμού από ισραηλινά μαχητικά, προκαλώντας πολλούς θανάτους και μεγάλες ζημιές. Πόλεις του Ισραήλ βρέθηκαν στο στόχαστρο παλαιστινιακών ρουκετών που εκτοξεύθηκαν από τη Γάζα. Στην Ιερουσαλήμ, έποικοι προσπαθούν με τη βία να εκδιώξουν Παλαιστίνιους από τα σπίτια τους και πιστοί συγκρούονται με τις ισραηλινές δυνάμεις σε ένα από τα πιο ιερά μέρη για τον Ιουδαϊσμό, τη Χριστιανοσύνη και το Ισλάμ.

Θεωρώντας τις σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών σε όλα αυτά τα μέρη ως ενιαίο ζήτημα, δεν είναι ο ορθός τρόπος ανάλυσης της σύγκρουσης. Ελαβα την πολιτική εκπαίδευση στη δεκαετία του ’80 στην Ιερουσαλήμ, τότε που οι προοδευτικοί κατανοούσαν ότι η σύγκρουση έχει δύο ξεχωριστά στοιχεία.

Πρώτον, ήταν το Ισραήλ «εντός πράσινης γραμμής», δηλαδή του ντε φάκτο συνόρου που καθιερώθηκε το 1949. Πιστεύαμε ότι αυτό ήταν δημοκρατία – ατελής, με ανάγκη βελτίωσης, αλλά δημοκρατία. Μεταξύ των πολιτών της υπήρχε και μια παλαιστινιακή μειονότητα (περίπου το 1/5 του πληθυσμού) που υπέφερε από διακρίσεις εις βάρος της, όμως το ίδιο υπάρχει και σε άλλες δημοκρατίες.

Το δεύτερο μέρος της σύγκρουσης ήταν οι παλαιστινιακές περιοχές που κατελήφθησαν στον πόλεμο του 1967 και βρίσκονταν υπό στρατιωτική κατοχή – μη δημοκρατική, εξ ορισμού. Θεωρούσαμε την κατοχή προσωρινή κατάσταση και θέλαμε να τερματιστεί σύντομα. Πίσω στη δεκαετία του ’80 ελάχιστοι Ισραηλινοί πίστευαν ότι θα διαρκούσε για πάντα.

Αυτά τα δύο μαζί έδιναν μια ξεκάθαρη εξήγηση για τα όσα συνέβαιναν μεταξύ Ιορδανίας και Μεσογείου. Το ένα κομμάτι ήταν δημοκρατία – το άλλο κομμάτι βρισκόταν υπό κατοχή. Μέσω αυτής της κατάστασης κατανοούσαμε τα όσα ζούσαμε. Ομως τα χρόνια περνούσαν και αποδείχθηκε ότι αυτή η θεώρηση μας έδινε περιορισμένη θέα. Υπήρχε η πραγματικότητα του τεράστιου εποικιστικού προγράμματος του Ισραήλ στη Δυτική Οχθη, όπου έγιναν περισσότεροι από 250 οικισμοί – κάτι που δεν φαινόταν προσωρινό. Και πια δεν βλέπαμε μια κατοχή, αλλά κάτι περισσότερο – ένα πλαίσιο στο οποίο ίσχυαν διαφορετικοί νόμοι.

Στις 20 Ιουλίου, η ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γες Ντιν, η οποία ερευνά εδώ και 16 χρόνια παραβιάσεις δικαιωμάτων των Παλαιστινίων από εποίκους και δυνάμεις ασφαλείας, δημοσιοποίησε μια νομική έκθεση, την οποία εγώ συνέγραψα. Κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η Δυτική Οχθη κυβερνάται από ένα καθεστώς κατοχής καταπίεσης των ισραηλινών Εβραίων στους Παλαιστίνιους. Με άλλα λόγια, η έκθεση ανέφερε ότι οι Ισραηλινοί ασκούν το έγκλημα του απαρτχάιντ, που θεωρείται ως έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας βάσει του διεθνούς νόμου, στη Δυτική Οχθη. Τον Ιανουάριο μια άλλη ισραηλινή οργάνωση, η B Tselem, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στο Ισραήλ η πολιτική του κράτους είχε στόχο να προωθήσει την ανωτερότητα των Εβραίων.

Ομως εμείς επιμένουμε στη διαμόρφωση ενός ισραηλινοπαλαιστινιακού οράματος που θα εγγυάται ίσα δικαιώματα σε όσους ζουν στο έδαφος του Ισραήλ. Ενός οράματος που θα σέβεται τις εθνικές φιλοδοξίες και των δύο λαών και θα εγγυάται τον σεβασμό στις εθνικές φιλοδοξίες εξασφαλίζοντας ίσα δικαιώματα σε όποιον ζει στο Ισραήλ. Αυτό το νέο μοντέλο είναι κρίσιμο – αλλά μόνο η ηθική και πολιτική ακεραιότητα θα το κάνει εφικτό.

Ο Μίχαελ Σφαρντ είναι ισραηλινός δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων