Μια υπερβολικά δύσκολη συγκατοίκηση

Επειτα από τέσσερις εκλογές τα τελευταία δύο χρόνια και λίγο μετά από άλλον έναν πόλεμο, οι Ισραηλινοί είδαν για πρώτη φορά χθες την πιθανότητα να αποκτήσουν νέα κυβέρνηση και να αποχωρήσει από την εξουσία ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία της χώρας.

Αργά το βράδυ της Τετάρτης, μόλις 35 λεπτά πριν από τα μεσάνυχτα, δηλαδή πριν από τη διορία που είχε ο Γιαΐρ Λαπίντ, ηγέτης του Γες Ατίντ, δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος, κόμματα της αντιπολίτευσης – πολλά από τα οποία με εντελώς διαφορετική ιδεολογία και θέσεις – συμφώνησαν στον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Εάν το κοινοβούλιο εγκρίνει τη συμφωνία, η διακυβέρνηση Νετανιάχου θα λήξει, τουλάχιστον προς το παρόν, καθώς μια εύθραυστη και επώδυνα αντιφατική συμμαχία θα αναλάβει την εξουσία.

Πάντως ο 72χρονος Νετανιάχου έδειξε χθες ότι δεν πρόκειται να το βάλει κάτω χωρίς αγώνα, καλώντας τους βουλευτές να αντιταχθούν «σε αυτή την επικίνδυνη αριστερή κυβέρνηση». Τώρα, πόσο αριστερή είναι μια κυβέρνηση στην οποία βασικός εταίρος και πρωθυπουργός για τα δύο πρώτα χρόνια θα είναι ο ηγέτης της θρησκευτικής Ακροδεξιάς Ναφτάλι Μπένετ προφανώς δεν τον αφορά. Ο Νετανιάχου δεν φαίνεται να έχει πολλούς τρόπους αντίδρασης, στη μακροχρόνια καριέρα του όμως έχει επιδείξει μεγάλες αντοχές στην πολιτική επιβίωση. Από χθες ξεκίνησε εκστρατεία εναντίον της νέας συμμαχίας, δημοσιοποιώντας τις παραχωρήσεις που ισχυρίζεται ότι έκαναν ο Λαπίντ και ο Μπένετ για να εξασφαλίσουν τη στήριξη του Ράαμ, του αραβικού κόμματος. Η στάση του δείχνει ότι τις επόμενες ημέρες θα επιτεθεί με όλα τα μέσα που διαθέτει, με την ελπίδα ότι το κοινοβούλιο δεν θα εγκρίνει τη νέα κυβέρνηση.

Ο πρόεδρος του ισραηλινού κοινοβουλίου Γιαρίβ Λεβίν είναι μέλος του κόμματος του Νετανιάχου, του Λικούντ, και μπορεί να χρησιμοποιήσει κοινοβουλευτικές διαδικασίες για να καθυστερήσει έως τις 14 Ιουνίου την ψήφο εμπιστοσύνης. Αυτό θα δώσει στα στελέχη του Λικούντ αρκετό χρόνο να πιέσουν κάποια μέλη της εύθραυστης συμμαχίας του Λαπίντ να αποχωρήσουν. Δεν είναι λίγοι οι βουλευτές που αισθάνονται άβολα να συνεργαστούν μεταξύ τους και έχουν προβεί σε δύσκολους συμβιβασμούς προκειμένου να εκδιώξουν τον Νετανιάχου από την κυβέρνηση. Πόσω μάλλον όταν ακόμη μεταξύ των κομμάτων που θα συμμετέχουν στη νέα κυβέρνηση δεν έχουν  οριστικοποιηθεί θέματα, όπως ποιος και πότε θα αναλάβει τα χαρτοφυλάκια.

Βάσει της συμφωνίας που κλείστηκε λίγο προτού εκπνεύσει η διορία – με τελευταίους να υπογράφουν τους βουλευτές της Αραβικής Λίστας – ο Μπένετ θα είναι πρωθυπουργός έως το 2023. Αν η νέα κυβέρνηση επιβιώσει μέχρι τότε, θα αντικατασταθεί στην πρωθυπουργία από τον Λαπίντ, κεντρώο πρώην παρουσιαστή τηλεόρασης, για άλλα δύο χρόνια.

Αυτή η «συγκατοίκηση» πάντως δεν θα είναι εύκολη, καθώς τα οκτώ πολιτικά κόμματα που έχουν συμφωνήσει να συμμετέχουν στην κυβέρνηση καλύπτουν όλο το φάσμα της πολιτικής ιδεολογίας – δύο αριστερά, δύο κεντρώα, τρία δεξιά και ένα αραβικό, καθώς για πρώτη φορά συμμετέχει σε κυβέρνηση του Ισραήλ μια αραβική πολιτική ομάδα, με επικεφαλής τον Μανσούρ Αμπάς.

Παρότι κάποιοι πολιτικοί αναλυτές χαιρέτισαν τη συμφωνία ως αντανάκλαση του εύρους και της περιπλοκότητας της σύγχρονης ισραηλινής κοινωνίας, άλλοι θεωρούν ότι εκφράζει τη δυσλειτουργικότητα του πολιτικού συστήματος του Ισραήλ, γράφουν οι «New York Times». Προέβλεψαν επίσης ότι δεν θα μακροημερεύσει, καθώς υπάρχουν πολλές μεγάλες διαφορές μεταξύ των κομμάτων που θα κληθούν να συνυπάρξουν. Η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να επικεντρωθεί στην οικονομία και στην αντιμετώπιση της πανδημίας αποφεύγοντας – όσο είναι δυνατόν – πιο φλέγοντα ζητήματα.

Πάντως, έπειτα από δύο χρόνια πολιτικού αδιεξόδου που δεν ξεπεράστηκε ούτε και με αλλεπάλληλες προσφυγές στις κάλπες και άφησε το Ισραήλ χωρίς σταθερή κυβέρνηση και χωρίς προϋπολογισμό, η συμφωνία αποτελεί πρόοδο. Ο Ναφτάλι Μπένετ, πρώην σύμμαχος του Νετανιάχου και ακόμα πιο συντηρητικός στις απόψεις του, δήλωσε ότι είναι έτοιμος να τις αφήσει στη γωνία και να συνεργαστεί με ιδεολογικούς του αντιπάλους βάζοντας πάνω από αυτές το ξεπέρασμα της πολιτικής κρίσης του Ισραήλ και προσπαθώντας να εμποδίσει «τη διάλυση των τοίχων αυτής της χώρας, τούβλο-τούβλο, μέχρι τα σπίτια μας να πέσουν».