Αποδομώντας όνειρα στον Βυσσινόκηπο

Οι πορτοκαλί πινακίδες που σημαίνουν τον χώρο της «Πειραιώς 260», όπου εδώ και χρόνια πλέον χτυπά η καρδιά του Φεστιβάλ Αθηνών, διακρίνονται από αρκετά μέτρα μακριά. Ωστόσο, το βράδυ της Τρίτης, βραδιά έναρξης της μεγάλης διοργάνωσης, δεν θύμιζε σε τίποτα τις αντίστοιχες βραδιές προηγούμενων χρόνων. Στους τεράστιους πρώην βιομηχανικούς χώρους μπορούσες σχεδόν να μετρήσεις τους παρευρισκομένους και σε κάποια σημεία οι ευγενέστατοι εργαζόμενοι έμοιαζαν να είναι περισσότεροι από τους θεατές.

Χαμόγελα κάτω από τις μάσκες, συνεχείς έλεγχοι των εισιτηρίων, αντισηπτικά, δωρεάν προγράμματα και μπουκαλάκια με νερό – δεδομένου ότι δεν λειτουργούν ακόμη τα κυλικεία -, στημένα τα τραπεζάκια στην «πλατεία» μπροστά από τον χώρο «Η», όλα έμοιαζαν στη θέση τους. Ολα έδειχναν κανονικά, αλλά δεν ήταν. Ελειπαν οι συνηθισμένες αναμνηστικές φωτογραφίες με τις παρέες από την πρεμιέρα, οι αγκαλιές, οι ουρές στα εκδοτήρια των εισιτηρίων, καθώς η έκδοση και ο έλεγχος γίνονται πλέον ηλεκτρονικά. Και κυρίως έλειπε ο κόσμος, καθώς η έναρξη έγινε με μία μόνο παράσταση, εκείνη του Πρόδρομου Τσινικόρη «(Somewhere) beyond the cherry trees» στον χώρο «Ε», στον οποίο υπό κανονικές συνθήκες χωρούν 120 θεατές και τώρα ήταν διαθέσιμες 60 θέσεις. Εμοιαζαν όλοι – θεατές και εργαζόμενοι – σαν να είχαν καταναλώσει ένα κοκτέιλ χαράς και αμηχανίας, που τους έκανε να είναι σε μια διαρκή κατάσταση αναμονής.

ΜΕ ΑΝΟΙΧΤΗ ΟΡΟΦΗ. Τα φώτα έσβησαν στις 21.05 – και αφού είχε πάρει τη θέση του στην πρώτη σειρά ο υφυπουργός Σύγχρονου Πολιτισμού Νικόλας Γιατρομανωλάκης συνοδευόμενος από την καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Κατερίνα Ευαγγελάτου -, ωστόσο ο αθηναϊκός ουρανός για αρκετή ώρα ακόμη παρέσυρε το βλέμμα, καθώς πλέον η οροφή είναι συρόμενη και παραμένει ανοιχτή για λόγους προστασίας από την πανδημία.

Στη μία άκρη της σκηνής ένα λυόμενο σπίτι, χωρίς οροφή, στο εσωτερικό του οποίου μπορούμε να δούμε εν μέρει τι συμβαίνει πίσω από τις ημιδιαφανείς μεμβράνες που έχουν τον ρόλο των τοίχων. Στην άλλη άκρη μια οθόνη προβολής. Στο πρώτο μέρος της παράστασης παρακολουθούμε μια περίληψη του «Βυσσινόκηπου» του Αντον Τσέχοφ με τους πρωταγωνιστές να βλέπουν το σπίτι-σκηνικό τους να αποδομείται παράλληλα με την ίδια τους τη ζωή, ενώ η φωνή τους, οι σκέψεις τους, ακόμα και τα συναισθήματά τους χρειάζονται τη βοήθεια ενός μικροφώνου για να φτάσουν στο «κοίλο».

Στο δεύτερο μισό – που συνδέεται με το πρώτο μέσω μιας δοκιμιακού τύπου περιγραφής σχετικά με τον μετασχηματισμό του αστικού ιστού, τους κινδύνους που ελλοχεύουν, τις συνέπειές του στην κοινωνία, την άνοδο του Airbnb και τη δημιουργία της τάξης των νεόπτωχων – οι ήρωες πλέον έχουν μεταφερθεί στο σήμερα. Καθισμένοι σε ημικλυκλική διάταξη, σαν σε ομαδική ψυχοθεραπεία, με πολύ χιούμορ, αλλά γενναίες δόσεις υπερβολής, επιχειρούν να πείσουν πρώτα τους εαυτούς τους και κατόπιν τους θεατές ότι μπορεί να έχουν πέσει θύματα επαγγελματικής εκμετάλλευσης, να έχουν επινοήσει εφαρμογές για κινητά που προάγουν την πορνεία, να ξεπουλούν τη ζωή τους (ακόμα και τις στιγμές στην ντουσιέρα τους) για λιγοστά ευρώ στο Διαδίκτυο, ότι μπορεί να μην έχουν φίλους, αλλά να συναναστρέφονται και να συμβουλεύονται ψηφιακές βοηθούς, ότι μπορεί να ανατρέπουν τα όνειρά τους με βάση το κέρδος και να ενστερνίζονται ιδέες που ως τότε απέρριπταν μόνο και μόνο για να εισπράξουν περισσότερα, επιστρατεύοντας υλικό πιθανόν από πραγματικές μαρτυρίες, καθώς ο Πρόδρομος Τσινικόρης γνωρίζει καλά τους κανόνες του θεάτρου-ντοκομέντου. Ωστόσο το περιεχόμενο της συζήτησης μοιάζει να μην πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω όλα τα θέματα που πέφτουν συχνά-πυκνά στο τραπέζι μιας παρέας με αφορμή μια είδηση, μια ανάρτηση ή ένα περιστατικό της καθημερινότητας.

Το χαρτονόμισμα που έμεινε στο πάτωμα της σκηνής να παρασύρεται από το φύσημα της άλλοτε αριστοκράτισσας Λιούμποφ Αντρέγεβνα (με το ετόλ από λούτρινα κουκλάκια να θυμίζει τις πανάκριβες γούνες που κάποτε ζέσταιναν τους ώμους της), θα μας αφήσει με την απορία αν τελικά ό,τι κυνηγάμε με θυσίες, όταν βρεθεί μπροστά μας το αποδιώχνουμε συνειδητά ή ασυνείδητα.

Η παράσταση, στην οποία συμμετέχουν οι Γιώργος Βαλαής, Γιώργος Βουρδαμής, Μαρία Πανουργιά, Νάνσυ Σιδέρη, Καλλιόπη Σίμου, Πρόδρομος Τσινικόρης, αποτελεί συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με το Maillon, Théâtre de Strasbourg – Scène européenne και θα περιοδεύσει το φθινόπωρο σε Γαλλία και Γερμανία.