Ηχοδύναμα

Χέντελ: Κοντσέρτι Γκρόσι έργα 3 και 6, Ακαδημία Παλιάς Μουσικής του Βερολίνου, Γκέοργκ Καλβάιτ, Μπέρνχαρντ Φορκ, Pentatone, 3 cd

Οπως ο Χάιντν έμεινε, κατά κάποιον εν πολλοίς άδικο τρόπο, στη σκιά του Μότσαρτ, έτσι και ο Χέντελ έμεινε, ακόμα περισσότερο, στη σκιά του Μπαχ. Οι δύο συνθέτες ήταν θριαμβευτές της εποχής τους που τους εκτίμησε απεριόριστα, ενώ αμφότεροι άνοιξαν τον δρόμο της συσχέτισης της κεντροευρωπαϊκής μουσικής με την Αγγλία περισσότερο από κάθε άλλον ομότεχνό τους. Κυρίως όμως ήταν και οι δύο πολύ μεγάλοι καινοτόμοι, που όταν έφυγαν άφησαν πίσω τους τη μουσική συνολικά αλλαγμένη σε σχέση με αυτό που ήταν πριν εμφανιστούν στο προσκήνιό της. Ο Χάιντν πολύ περισσότερο στη μουσική δωματίου καθώς και στη φόρμα της σονάτας και της συμφωνίας – είναι ο «πατέρας» του είδους -, ενώ ο Χέντελ με έμφαση στο ορατόριο, ένα είδος που υπηρέτησε πιο πιστά από κάθε άλλον συνθέτη. Ομως, ο Χέντελ δεν ήταν μόνον αυτό για το οποίο σήμερα κατεξοχήν τον θυμούνται. Ηταν και ένας πολύ μεγάλος συνθέτης οργανικής μουσικής. Και η πιο σημαντική απόδειξη της αξίας του είναι αυτοί οι δύο κύκλοι των Κοντσέρτι Γκρόσι, τα έργα αρ. 3 και 6, που αναβιώνει εδώ η σπουδαία Ακαδημία Παλιάς Μουσικής του Βερολίνου.

Οι δύο αυτοί κύκλοι είναι σήμερα σχεδόν τα μοναδικά έργα του είδους που παραμένουν στην καρδιά του ενεργού ρεπερτορίου – με εξαίρεση βέβαια τα παραπλήσια Βρανδεμβούργια Κοντσέρτα του Μπαχ, που όμως είναι μία εντελώς άλλη υπόθεση, όπως άλλη ιστορία είναι και το ιταλικό μπαρόκ. Τα κοντσέρτα του Χέντελ είναι, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ίσως ο πιο ζωντανός τρόπος μέσα από τον οποίο ο 20ός και ο 21ος αιώνας επιστρέφουν στην εποχή του συνθέτη που ενώ γεννήθηκε στη Γερμανία και ήταν Γερμανός, έγινε ο εθνικός συνθέτης των Αγγλων. Η ζωντάνια, η ορμή και η δύναμη αυτών των έργων, η ενέργεια που αναδίδουν και οι ατελείωτες ερμηνευτικές τους δυνατότητες είναι περίπου μοναδικές. Ο Χέντελ θεωρείται γενικά ένα είδος μεγαλοφυούς πλην «ψυχρού» συνθέτη – όμως αυτά τα έργα καταρρίπτουν και αυτή την κατηγοριοποίηση. Και πετυχαίνουν αυτό που μόνον η μεγάλη τέχνη μπορεί: να τα ακούς και να αισθάνεσαι ότι θα μπορούσαν να έχουν γραφτεί ακόμα και σήμερα, παρά τους αιώνες προόδου που μεσολάβησαν στην εξέλιξη της μουσικής.

Φυσικά, η ερμηνεία έχει μεγάλο μερίδιο στο να μπορέσει να συμβεί κάτι τέτοιο. Ειδικά στην εργογραφία της προκλασικής εποχής, που οι ερμηνευτικές οδηγίες των συνθετών στη σημειογραφία δεν έχουν την απίστευτη ακρίβεια των επόμενων αιώνων, που σταδιακά φτάνει σε εξωπραγματικά επίπεδα. Τα κοντσέρτα αυτά έχουν ερμηνευθεί με τους πιο ακραία διαφορετικούς τρόπους, ήδη από τα χρόνια του σπουδαίου Φριτς Λέμαν, του εξίσου μεγάλου Καρλ Ρίχτερ, ή ακόμα και από τον Κάραγιαν που ακολούθησε εκείνη την παράδοση. Ομως εδώ, είναι μια συναρπαστική ερμηνεία πραγματικά του 21ου αιώνα, από τους καλύτερους του είδους.