Ο τύραννος με το 3%

Εκ πρώτης όψεως, τίποτα δεν προόριζε τον Αλεξάντερ Λουκασένκο να αναλάβει τα ηνία της Λευκορωσίας. Γεννήθηκε πριν από 66 χρόνια σε ένα φτωχό χωριό, μεγάλωσε χωρίς πατέρα. Αφού υπηρέτησε στον στρατό, έγινε διευθυντής ενός σοβχόζ, ενός από αυτά τα κρατικά αγροκτήματα στη Σοβιετική Ενωση. Η πολιτική του καριέρα ξεκίνησε το 1990, ως βουλευτής στο Ανώτατο Συμβούλιο της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας. Ξεκίνησε σταυροφορία κατά της διαφθοράς, συγκρούστηκε με την ελίτ του κομμουνιστικού κόμματος και προς γενική έκπληξη, εξελέγη πρόεδρος της χώρας το 1994.

Στην ίδια θέση παραμένει 27 χρόνια αργότερα – υποτίθεται πως στις εκλογές του περασμένου Αυγούστου επανεξελέγη για έκτη συνεχόμενη θητεία, και μάλιστα με σοβιετικό ποσοστό, αποτέλεσμα εκτεταμένης νοθείας που πυροδότησε ένα μεγάλο κύμα λαϊκής αντίδρασης. Το παρατσούκλι του άλλωστε στη Λευκορωσία ήταν «Σάσα 3%», Σάσα το χαϊδευτικό του ονόματός του και 3% το πραγματικό ποσοστό της δημοτικότητάς του, λόγω μιας οικονομίας σε κακή κατάσταση και μιας καταστροφικής διαχείρισης της πανδημίας – ως «ψύχωση» έχει χαρακτηρίσει την τελευταία ο Λουκασένκο.

Περισσότερο από έναν χρόνο τώρα, ο τύραννος στο Μινσκ διεξάγει πόλεμο εναντίον του λαού του. Στις μαζικές διαδηλώσεις εναντίον του απάντησε με μία εκστρατεία τρόμου που οι Λευκορώσοι είχαν να δουν από τις δεκαετίες του 1930 και του 1940. Οπως σημειώνει ωστόσο στο Politico ο Γιοργκ Φόρμπριγκ, διευθυντής Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο German Marshall Fund των ΗΠΑ, το πρόβλημά του είναι πως αυτός ο τρόμος δεν έδιωξε τη δημοκρατική εξέγερση από τα μυαλά τον πολιτών – κι ας την έδιωξε σε μεγάλο βαθμό από τους δρόμους: «ο δικτάτορας νιώθει πως έχει απλώς φιμώσει τη λαϊκή δυσφορία και παραμένει ανασφαλής όσον αφορά τη διατήρηση της εξουσίας. Τόσο μεγάλος είναι ο φόβος του που διακινδύνευσε τη διεθνή κλιμάκωση κάνοντας αεροπειρατεία σε ένα ξένο αεροσκάφος ώστε να αρπάξει έναν ηχηρό επικριτή του». Στέλνει έτσι ένα σαφές μήνυμα στους πολλούς εξόριστους λευκορώσους δημοκράτες που συνεχίζουν τη μάχη τους από το εξωτερικό και παράλληλα ένα προκλητικό αντιδυτικό μήνυμα που δεν αποκλείεται να κάνει το Κρεμλίνο να ανοίξει εκ νέου το πορτοφόλι – τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε ήδη πετάξει μια οικονομική σανίδα σωτηρίας στο Μινσκ, υποσχόμενος δάνειο 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΡΕΜΛΙΝΟΥ. Η Μόσχα υπήρξε άλλωστε επί μακρόν η προστάτιδά του, κι αν οι σχέσεις του με το Κρεμλίνο φάνηκαν κάποια στιγμή να επιδεινώνονται (πριν από τις προεδρικές εκλογές του Αυγούστου, ο Λουκασένκο είχε κατηγορήσει τη Μόσχα και την αντιπολίτευση πως ήθελαν να «ενορχηστρώσουν μια σφαγή»), οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν το αντίθετο (προ μηνός, η ρωσική FSB υποστήριξε πως είχε αποτρέψει ένα σχεδιαζόμενο στρατιωτικό πραξικόπημα και ένα σχέδιο δολοφονίας του Λουκασένκο). Μα δεν φοβόταν την ευρωπαϊκή αντίδραση σε αυτά που έκανε ο λευκορώσος δικτάτορας προχθές; -αναρωτιέται εύλογα κανείς. Μα τα εγκλήματά του κατά του λευκορωσικού λαού τού είχαν εξασφαλίσει μέχρι πρότινος μόνον ευρωπαϊκές καταδίκες και μερικές αδύναμες κυρώσεις.