Eνας blogger στο στόχαστρο

«Oταν οι λευκορωσικές Aρχές με αναγνώρισαν ως τρομοκράτη, δέχθηκα περισσότερα συγχαρητήρια και από την ημέρα των γενεθλίων μου»: αυτή τη δήλωση έκανε πριν από μερικούς μήνες ο 26χρονος Ρόμαν Προτάσεβιτς σε μία αντιπολιτευόμενη εφημερίδα της Λευκορωσίας, τη «Νάτσα Νίβα». Οι υπηρεσίες ασφαλείας της πατρίδας του, η KGB, κληροδότημα της σοβιετικής περιόδου, τον είχαν συμπεριλάβει επισήμως, από τον Νοέμβριο, στον κατάλογο των «ατόμων που εμπλέκονται σε τρομοκρατικές δραστηριότητες». Αλλά εκείνος ζούσε προστατευμένος στο Βίλνιους, την πρωτεύουσα της Λιθουανίας, ήδη από το 2019 – αυτό τουλάχιστον νόμιζε μέχρι προχθές, πως ήταν προστατευμένος.

Ως έναν «λευκορώσο δημοσιογράφο, φωτογράφο, μπλόγκερ και ακτιβιστή» περιέγραψε τον Προτάσεβιτς, με τον οποίο βρέθηκε πρόσφατα μαζί στην Αθήνα, χάριν του Φόρουμ των Δελφών, η επίσης εξόριστη στη Λιθουανία ηγέτιδα της λευκορωσικής αντιπολίτευσης, Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια. «Εργάσθηκε ως φωτογράφος για τα μεγαλύτερα λευκορωσικά μίντια και υπήρξε υπότροφος του προγράμματος δημοσιογραφίας Βάτσλαβ Χάβελ. Κάλυψε ενεργά τα γεγονότα των εκλογών του 2020 και τις διαδηλώσεις διαμαρτυρίας που ακολούθησαν. Οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν κινήσει πολλές ποινικές διώξεις εναντίον του», προσέθεσε, επισημαίνοντας πως βρίσκεται αντιμέτωπος με «τη θανατική ποινή»: η Λευκορωσία είναι η τελευταία χώρα στην Ευρώπη που την εφαρμόζει ακόμα. Τον ίδιο φόβο εξέφρασε άλλωστε και ο ίδιος ο Προτάσεβιτς σε συνταξιδιώτες του όταν εξαναγκάστηκε σε προσγείωση το αεροσκάφος τους στο Μινσκ, λίγο προτού συλληφθεί. Πολλοί αποτύπωσαν αργότερα στις δηλώσεις τους τον τρόμο του.

Οταν κατέφυγε στη Λιθουανία, ο Προτάσεβιτς συνεργαζόταν ήδη με το Nexta, ένα αντικαθεστωτικό μέσο ενημέρωσης το οποίο ιδρύθηκε το 2015 και έπαιξε μέσω του καναλιού του στην εφαρμογή Telegram μείζονα συντονιστικό και ενημερωτικό ρόλο στο μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας που ακολούθησε τη νοθευμένη επανεκλογή του Λουκασένκο στην προεδρία της Λευκορωσίας τον περασμένο Αύγουστο – με τον Προτάσεβιτς πια σε ρόλο αρχισυντάκτη. Τον Σεπτέμβριο, ο τελευταίος μεταπήδησε στο Belanova, ένα άλλο κανάλι στο Telegram, με ιδρυτή τον Ιγκόρ Λόζικ, έναν μπλόγκερ ήδη από καιρό κρατούμενο στη Λευκορωσία. Ο νεαρός δημοσιογράφος και ακτιβιστής ήταν ωστόσο ιδιαίτερα ενεργός και στο YouTube και στο Τwitter.

Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΝΑΖΙ. Σε ένα βίντεο που χρονολογείται στις 6 Μαρτίου, εμφανίζεται να συζητά με τους συνδρομητές του Belanova επί μιάμιση ώρα για το μέλλον του κινήματος κατά του Λουκασένκο: «Τι μας περιμένει την ημέρα της ελευθερίας; Πρέπει να αναμένουμε μία άνοδο του ριζοσπαστισμού; Τι μας λείπει ώστε να κερδίσουμε;». Στις 7 Μαΐου, ο Προτάσεβιτς είχε ανεβάσει στον λογαριασμό του στο Τwitter έναν χάρτη ο οποίος συνέκρινε τη Λευκορωσία του Λουκασένκο με τη ναζιστική Γερμανία. Αναφερόταν επίσης συχνά μέσω των σόσιαλ μίντια στον πατέρα του, έναν πρώην στρατιωτικό, από τον οποίο ο Λουκασένκο αφαίρεσε τον βαθμό του – και οι δυο γονείς του έχουν αναζητήσει άσυλο στη Βαρσοβία. Μαζί με τον Προτάσεβιτς συνελήφθη στο Μινσκ και η σύντροφός του, η Σοφία Σάπεγκα, ρωσίδα υπήκοος, φοιτήτρια στο Βίλνιους – προφανώς για να ασκηθεί επιπλέον πίεση στον 26χρονο διαφωνούντα.