Για την αρχιτεκτονική των δημόσιων νοσοκομείων

Εντυπωσιασμένος από τη συμπεριφορά και φροντίδα των γιατρών και του νοσηλευτικού προσωπικού, που ξεπερνούσε κατά πολύ όλα όσα έχουν ακουστεί, ήταν αγαπητός φίλος και συνάδελφος αρχιτέκτονας που βρέθηκε λίγες ημέρες μετά τον εμβολιασμό του στο νοσοκομείο Σωτηρία. Παρέμεινε εκεί τουλάχιστον μία εβδομάδα, με αναπάντεχες επιπλοκές και δυσκολίες λόγω κορωνοϊού, έχοντας τους ανθρώπους αυτούς διαρκώς δίπλα του, με μια μοναδική αίσθηση ευθύνης και ευαισθησίας. Ως αρχιτέκτονας όμως ευαισθητοποιήθηκε με την ποιότητα και την εγκατάλειψη των χώρων του νοσοκομείου, που δυστυχώς δημιουργεί μια δυσάρεστη αίσθηση, πολύ περισσότερο στους εργαζόμενους εκεί, αλλά και στους νοσηλευόμενους. Η διαπίστωση αυτή που μου αφηγήθηκε, λίγες ώρες μετά την έξοδό του από το νοσοκομείο, κατέληξε με το σχόλιο ότι για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος θα πρέπει κάποια έργα βιτρίνας, όπως ο Μεγάλος Περίπατος, να ανασταλούν προσωρινά και να επισπευσθούν εργασίες αναβάθμισης της αρχιτεκτονικής των νοσοκομείων μας.

Θυμήθηκα σχετικά πρόσφατη έκτακτη εισαγωγή προσώπου της οικογένειας στο νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού που εφημέρευε, όπου εντυπωσιάστηκα από τα αρχιτεκτονικά φροντισμένα σύγχρονα εξωτερικά ιατρεία και την άψογη, ανάμεσα στο αγριεμένο πλήθος, λειτουργία, την ταχύτητα και τη συμπεριφορά του νοσηλευτικού προσωπικού. Εγινε όμως εισαγωγή και βρεθήκαμε σε ένα δίκλινο δωμάτιο, ψηλοτάβανο, ευάερο και ευήλιο, σε πλήρη όμως εγκατάλειψη. Πιθανότατα είχε να βαφτεί από το 1930, που εγκαινιάστηκε το νοσοκομείο, σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Αριστείδη Μπαλάνο. Κατασκευάστηκε μάλιστα από γερμανική οικοδομική εταιρεία και η αρχιτεκτονική του πληρούσε τότε τις τελευταίες εξελίξεις και απαιτήσεις της νοσοκομειακής αρχιτεκτονικής της εποχής. Εντυπωσιάστηκα από τις προσεγμένες λεπτομέρειες και ειδικά από τη μεγαλοπρέπεια και την υψηλή ποιότητα των κοινόχρηστων χώρων των κλιμακοστασίων (βλ. φωτογραφία), που δημιουργούν ακόμη μια εξαιρετικά θετική αίσθηση, τόσο απαραίτητη σε όλους όσοι δοκιμάζονται μέσα σε αυτούς τους χώρους και στο βαρύ κλίμα που δημιουργείται από τις ασθένειες.

Πέρασα και εγώ, την περίοδο της ευμάρειας, με την υποστήριξη και την ανοχή από ακριβές ασφάλειες, κάποιες ημέρες σε κάποια ιδιωτικά θεραπευτήρια με μια επίπλαστη ξενοδοχειακή ατμόσφαιρα μιας αρχιτεκτονικής της πολυτέλειας, ανάμεσα στους γρανίτες και τα ανοξείδωτα, σε σχετικά μικρούς και στενούς χώρους, έχοντας τη διαρκή αίσθηση της προσπάθειας επιμήκυνσης του χρόνου νοσηλείας και την πραγματοποίηση κάθε είδους, συχνά άχρηστων, εξετάσεων. Είχε μάλιστα για μια εποχή καταλήξει να αποτελεί και ένα είδος κοινωνικής καταξίωσης αυτή η επιλογή. Ομολογώ ότι σήμερα είμαι πεπεισμένος, χωρίς να θέλω να υποτιμήσω την ιδιωτική νοσηλεία, ότι το προσωπικό και η νοσηλεία στα δημόσια νοσοκομεία έχουν καταξιωθεί στη συνείδησή μας. Κάποιοι μιλούν για ηρωικές πράξεις, τα ξένα κανάλια καταγράφουν το πάθος και την ευσυνειδησία τους και την προβάλλουν διεθνώς. Οι άνθρωποι αυτοί, με ελάχιστους μισθούς, δίνουν την ψυχή τους με αποτελεσματικότητα και σεμνότητα και λυπάμαι που συχνά λειτουργούν σε χώρους υποβαθμισμένους και μίζερους. Δεν τους αξίζει!

ΝΕΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ. Χαίρομαι που το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος ζήτησε από τον αρχιτέκτονα Renzo Piano να σχεδιάσει νέα νοσοκομεία που θα παραχωρηθούν στο Δημόσιο και πραγματικά από τις πρώτες εικόνες φαίνεται ότι πρόκειται για κτίρια που, πέρα από την υψηλή τεχνολογία και τις καλύτερες προδιαγραφές, εκπέμπουν μια αίσθηση εξωστρέφειας, μιας ανάλαφρης αρχιτεκτονικής που ξεφεύγει από κάθε ιδρυματικό χαρακτήρα και μας προετοιμάζει για πιο ανθρώπινες και ευχάριστες συνθήκες.

Το Ιδρυμα, που τόσο έχει στηρίξει τη δημόσια υγεία, συμβάλλει με 321 εκατομμύρια για την υλοποίηση αυτού του προγράμματος με νέα πρότυπα νοσοκομεία σε Κομοτηνή, Θεσσαλονίκη και Σπάρτη, με πράσινες βιώσιμες ευέλικτες κτιριακές εγκαταστάσεις. Παράλληλα η πολιτεία στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» που απεστάλη και αναρτήθηκε στο σύστημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, συνολικού ύψους 30 δισ., προβλέπει επίσης άλλα 317 εκατομμύρια για την ανακαίνιση και εκσυγχρονισμό των υπαρχόντων νοσοκομείων σε όλη την Ελλάδα. Φαντάζομαι ότι πέρα από τον εκσυγχρονισμό των υλικοτεχνικών υποδομών προβλέπεται και η αναβάθμιση των κτιρίων. Είναι μια καλή αρχή, αλλά δεν φτάνει. Γιατί είναι πολλά από τα περίπου 140 νοσοκομεία στην Ελλάδα, εκτός από τα Κέντρα Υγείας, που πέρα από τον εξοπλισμό χρήζουν σημαντικών αναβαθμίσεων των κτιρίων και προσαρμογής στις απαιτήσεις και μιας ενεργειακής αναβάθμισης. Πρόκειται για μια επιτακτική ανάγκη που θα ενδυναμώσει και θα ενθαρρύνει τόσο τους χρήστες αυτών των κτιρίων, αλλά και τόσους ανθρώπους, μηχανικούς, συνεργεία και εταιρείες που θα συμμετάσχουν σε αυτή την προσπάθεια. Καλοδεχούμενες οι χορηγίες, αλλά και η πολιτεία οφείλει να ενισχύσει με κάθε τρόπο έναν τέτοιο σημαντικό στόχο.

Ο Γιώργος Τριανταφύλλου είναι αρχιτέκτων και διατηρεί εδώ και δέκα χρόνια τον δικό του ιστότοπο triantafylloug.blogspot.com με σχετική θεματολογία