Σε διπλή ύφεση βύθισε η πανδημία την ευρωζώνη

Σε διπλή ύφεση βυθίστηκε η ευρωζώνη στις αρχές του έτους καθώς οι αυστηροί περιορισμοί για την αντιμετώπιση της πανδημίας ανάγκασαν πολλές επιχειρήσεις να μείνουν κλειστές και μεγάλη μερίδα καταναλωτών να παραμείνουν στα σπίτια τους. Η ζώνη του ευρώ εξακολουθεί, όπως όλα δείχνουν, να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, τη στιγμή που άλλες οικονομίες όπως η αμερικανική αρχίζουν να πατάνε πιο βαθιά το γκάζι.

Το ΑΕΠ στην ευρωζώνη συρρικνώθηκε κατά 0,6% το πρώτο φετινό τρίμηνο, ύστερα από μείωση 0,7% το τελευταίο τρίμηνο του 2020. Πρόκειται για τον τεχνικό ορισμό της ύφεσης που μπορεί να αποδοθεί μεταξύ άλλων και στη χαμηλή διανομή των εμβολίων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Είναι ενδεικτικό ότι το πρώτο τρίμηνο, και σε μεγάλη αντίθεση με την ευρωζώνη, η ανάπτυξη στις ΗΠΑ έφτασε σε ετήσια βάση το 6,4%. Η ανάπτυξη στις ΗΠΑ το πρώτο τρίμηνο φέτος σε σύγκριση με το τελευταίο τρίμηνο του 2020 διαμορφώθηκε σε 1,6%. Η ανάπτυξη πρώτου τριμήνου στην Κίνα, όπως ανακοινώθηκε στα μέσα του Απριλίου, έφτασε το 0,6%.

Η βουτιά του ΑΕΠ στην ευρωζώνη το πρώτο τρίμηνο αυξάνει τις προσδοκίες ότι η οικονομία δεν θα αντισταθμίσει το χαμένο έδαφος μέχρι τα μέσα του 2022, ένα ολόκληρο έτος αργότερα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ.

Το μεγαλύτερο πλήγμα στη ζώνη του ενιαίου νομίσματος το δέχτηκε η Γερμανία καταγράφοντας τριμηνιαία υποχώρηση ΑΕΠ της τάξης του 1,7%. Αυτό αποδίδεται κατά κύριο λόγο στη μεγάλη μείωση της κατανάλωσης από τα νοικοκυριά λόγω των περιορισμών. Αντίθετα οι εξαγωγές από τη χώρα συνεχίστηκαν με αρκετά έντονους ρυθμούς. Το ΑΕΠ της Ιταλίας υποχώρησε κατά 0,4% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ της Ισπανίας υποχώρησε κατά 0,5%. Το ΑΕΠ της Πορτογαλίας υποχώρησε σημαντικά το διάστημα αυτό κατά 3,3% λόγω των πολλών προβλημάτων που αντιμετώπισε η χώρα το διάστημα αυτό από την εξάπλωση της πανδημίας. Ελπίδα έφερε η ανάπτυξη της οικονομίας κατά 0,4% στη Γαλλία για το ίδιο διάστημα, κυρίως λόγω της άνθησης του κατασκευαστικού κλάδου και της αύξησης της κατανάλωσης στη χώρα αυτή.

Το κοινό ταμείο αντιμετώπισης της κρίσης στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ενωσης από την πανδημία αναμένεται ότι τελικά θα ενισχύσει την ανάκαμψη, αλλά οι θετικές επιπτώσεις του και οι εκταμιεύσεις κεφαλαίων δεν αναμένεται να φανούν πριν από το καλοκαίρι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει πρώτα να εγκρίνει τα εθνικά σχέδια δαπανών και τα κράτη-μέλη πρέπει ακόμη από την πλευρά τους να επικυρώσουν τον μηχανισμό για τη συγκέντρωση σχεδόν 800 δισεκατομμυρίων ευρώ σε χρέος, που θα χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση των σχεδίων. Την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρεί υψηλό ρυθμό αγορών ομολόγων για να ενισχύσει την ευρωζώνη και να προστατέψει τις χώρες από την άνοδο που καταγράφεται στα κόστη δανεισμού παγκοσμίως.

Οι πιο πολλές χώρες της ΕΕ προσφάτως αύξησαν τα μέτρα περιορισμού επιχειρήσεων και πολιτών για να ανταποκριθούν στα αυξανόμενα κρούσματα. Οι ελπίδες που έχουν δημιουργηθεί βασίζονται στο ότι ο επιταχυνόμενος ρυθμός των εμβολιασμών μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ταχύτερη επιστροφή στην ανάπτυξη το δεύτερο φετινό τρίμηνο. Οι καταναλωτές επίσης αναμένεται να ρίξουν μεγάλα ποσά στην οικονομία με τη μορφή κάθε είδους δαπανών όταν οι χώρες χαλαρώσουν τα μέτρα περιορισμού.

Οπως έχει προειδοποιήσει ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ Φίλιπ Λέιν, η ανάκαμψη που αναμένεται το αμέσως επόμενο διάστημα δεν σημαίνει ότι θα είναι άμεσα πλήρης ανάκαμψη. Οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να είναι πολύ αδύναμες και επομένως η χαλαρή νομισματική πολιτική θα συνεχίσει να απαιτείται για πολύ καιρό ακόμη, σύμφωνα με τον ίδιο.