«Σήμερα ο κόσμος περπατάει {LF}με το κεφάλι κάτω»

Η αγωνία της Τζένι Οφιλ για την αποσπασματική γραφή και τον θραυσματικό λόγο είναι εμφανής στον «Καιρό», το βιβλίο της που αναμένεται από το Στερέωμα, σε μετάφραση της Κατερίνας Σχινά. Υπάρχει άλλωστε και μια σχετική υπόδειξη με τη φωνή της ηρωίδας της, Λίζι Μπένσον, σε εσωτερικό μονόλογο: «Ο Μπεν διαβάζει ένα βιβλίο για τους προσωκρατικούς. Ανέκαθεν είχα εμμονή με τα χαμένα βιβλία, όλα όσα έμειναν ημιτελή ή έφτασαν ως εμάς εν είδει αποσπασμάτων. Κι έτσι

σήμερα, στο πακετάκι με το κολατσιό μου, βρίσκω ένα σάντουιτς, ένα μπισκότο κι ένα σημείωμα από εκείνον. Συμβατικά υπάρχει χρώμα, συμβατικά γλυκό, συμβατικά πικρό. Στην πραγματικότητα υπάρχουν άτομα και κενό. (Ο Δημόκριτος έγραψε εβδομήντα βιβλία. Μόνο κάποια αποσπάσματα σώζονται)». Και πώς αλλιώς να αποδώσει καλύτερα η συγγραφέας μια οικογένεια και μια χώρα – τη χώρα της – σε κρίση εκτός από την πυρετική γραφή; Η Λίζι είναι βιβλιοθηκάριος χωρίς πτυχίο και ψευτοψυχοθεραπεύτρια. Προσπαθεί να βρει χρόνο για τις ανάγκες της θρήσκας μητέρας της, του αδερφού της που επανέρχεται από τον εθισμό στα ναρκωτικά, και του γιου της Ιλάι. Η ανατροπή έρχεται όταν η Σίλβια, γκουρού του διαλογισμού, αναθέτει στη Λίζι να απαντάει στα e-mail των θαυμαστών της. Από αριστερόστροφους που ενδιαφέρονται για την κλιματική αλλαγή μέχρι τους «σκληρούς» που θεωρούν δεδομένη την πτώση του δυτικού πολιτισμού και είναι έτοιμοι να προσκυνήσουν τον «τύραννο» (Τραμπ). Μέσα σε έναν τόσο πολωμένο κόσμο, αναρωτιέται με τον τρόπο της η Λίζι, τι νόημα έχει τελικά να υπερασπίζεσαι τον ιδιωτικό σου παράδεισο; Ακολουθεί ένα απόσπασμα, με την άδεια του εκδοτικού οίκου.

«Ο φίλος μου, που δουλεύει στην περίθαλψη ανιάτων, λέει, μη θυμίζεις σε ετοιμοθάνατους ανθρώπους ότι δεν θα βρίσκονται εδώ για ένα ταξιδάκι στην παραλία, για τα μήλα του φθινοπώρου κ.τ.λ. Είναι σαν να κλοτσάς το δεκανίκι ενός ανθρώπου που έχει σπάσει το πόδι του.

Σε λίγο δεν θα έχουμε μήλα· τα μήλα χρειάζονται το κρύο. Αποφασίζω να τακτοποιήσω τα βιβλία στο ράφι δίπλα στο μεγάλο παράθυρο. Είναι όμορφα έξω. Στο αίθριο μια ομάδα φοιτητών τραγουδούν πιασμένοι χέρι χέρι. Ακολουθώ με το βλέμμα τη γραμμή που σχηματίζουν κάμποσα περιτυλίγματα από καραμέλες αραδιασμένα στο περβάζι. Η κορυφή εκείνου του δέντρου έχει πάρει φωτιά. Με άλλα λόγια, είναι και πάλι φθινόπωρο».

***

«Είδες το ποτάμι, Λίζι;» με ρωτάει η Σύλβια όταν έρχεται και με παίρνει από το τρένο. Λέω ψέματα, της απαντάω καταφατικά. Την πληγώνει που σήμερα όλος ο κόσμος περπατάει με το κεφάλι κάτω και δεν βλέπει τίποτα. Τα φύλλα έχουν σχεδόν πέσει. Τα δέντρα είναι κατάφορτα με μήλα. Προσπερνάμε τους οπωρώνες τον έναν μετά τον άλλο. «Οι άνθρωποι θέλουν μόνο τα τέλεια, τα αψεγάδιαστα», λέει η Σύλβια, «ιδίως όταν τα μαζεύουν μόνοι τους, οπότε αφήνουν όλα τα χτυπημένα, τα ανοιγμένα και τα σκουληκιασμένα στο χώμα, για τα ελάφια». Υπάρχουν χιλιάδες ελάφια εδώ. Σύντομα αρχίζει η κυνηγετική περίοδος. «Τουλάχιστον οι περισσότεροι κυνηγούν για τροφή, όχι για άθληση», λέει.

Τα παρατηρώ να σκορπίζουν μακριά καθώς στρίβουμε στον χωματόδρομο. «Γιατί δεν εκτρέφουν ελάφια;» αναρωτιέμαι.

«Επειδή είναι τόσο όμορφα;» Κουνάει αρνητικά το κεφάλι. «Επειδή πανικοβάλλονται όταν τα μαντρώνεις».

Στον γυρισμό, το τρένο σταματάει για ώρα έξω από την πόλη. Κοιτάζω τα δέντρα στις όχθες του ποταμού. Τα κλαδιά τους έχουν ακόμα λίγα φύλλα. Κάποιοι χαζολογάνε κοντά στο νερό. Mα πάντοτε δεν πήγαινε κατά διαόλου ο κόσμος; τη ρώτησα. Κάποια μέρη του κόσμου ναι, όχι όμως ολόκληρος ο κόσμος, είπε.

Βρέχει καρεκλοπόδαρα όταν βγαίνω από τον σταθμό. Ένα χαμηλό βουητό έχει εγκατασταθεί στο κεφάλι μου. «Μπου χου χου», λέει φιλικά ο λευκός άντρας με τον οποίο διασταυρώνομαι στον δρόμο. «Μπου χου χου!». Μήπως κλαίω; Περνάω από το μπακάλικο. «Μόλις φέραμε σκόρδα», μου φωνάζει ο Μόαν. Πληρώνω με πένες, αλλά δεν τον πειράζει. «Και οι πένες λεφτά είναι», λέει καλοσυνάτα. Υπάρχει τώρα μια μινιατούρα της αμερικανικής σημαίας κοντά στο ταμείο, δίπλα σε μια καρτ ποστάλ με τον Γκανέσα. Αλλά ο Μόαν δεν ανησυχεί. «Ακόμη κι αν αυτός ο άνθρωπος κερδίσει, δεν πρόκειται να μείνει για πολύ», μου λέει. «Τώρα έχει λεφτά, αεροπλάνα, ωραία πράγματα. Είναι ελεύθερο πουλί. Γιατί να γίνει ένα πουλί σε κλουβί;».

Jenny Offill
Καιρός
Μτφ. Κατερίνα Σχινά
Εκδ. Στερέωμα, σελ. 192
Αναμένεται στα μέσα Μαΐου