Ηχοδύναμα

Μπίμπερ: Harmonia artificioso – ariosa, Les Passions de l’ Ame, Meret Luthi, DHM, 2 CD

Τι ξέρουμε για τον Μπίμπερ; Οχι πολλά. Γεννήθηκε στη Βοημία και το 1668 βρέθηκε στο Γκρατς για να εργαστεί στην υπηρεσία του εκεί πρίγκιπα. Ξέρουμε επίσης ότι κατέληξε στην υπηρεσία του Αρχιεπισκόπου του Ζάλτσμπουργκ – όλα αυτά πολύ πριν από τον Μότσαρτ. Οπως αργότερα ο Ζελένκα, έτσι και ο Μπίμπερ παραμένει ένας μάλλον άγνωστος μεγάλος της μουσικής. Τον θεωρούσαν σπουδαίο βιολονίστα. Αρχισε να εκδίδει έργα του μετά το 1675. Εμεινε στο Ζάλτσμπουργκ ως μουσικός διευθυντής της πόλης από το 1684 και πέθανε το 1704. Ολα αυτά, δείχνουν πόσο νωρίς μεσουράνησε. Δεν δείχνουν όμως το πόσο σημαντικός συνθέτης υπήρξε. Οπως δεν δείχνουν ούτε τις επιρροές του, κυρίως από την πρώιμη γερμανική πολυφωνία αλλά και το ιταλικό μπαρόκ, ούτε τις καινοτομίες που επέφερε, τόσο ως συνθέτης όσο και ως βιολονίστας.

Κάποια από τα παραπάνω γίνονται αμέσως κατανοητά όταν ακούσει κανείς έργα του, όπως τα Harmonia artificioso – ariosa. Ο Μπίμπερ ανήκει στη μικρή εκείνη κατηγορία συνθετών που η μουσική τους δημιουργεί την αίσθηση ότι τα έργα τους έρχονται από έναν παράξενο ασαφή χρόνο. Ενίοτε από το μέλλον. Πολλές φορές δεν μπορεί κανείς να συνειδητοποιήσει ότι πρόκειται για μουσική γραμμένη πριν από τόσους αιώνες. Αντίθετα, όσο κι αν ακουστεί υπερβολή, υπάρχουν στοιχεία, και όχι λίγα, της που θα μπορούσε εύκολα να τα φανταστεί κανείς στη σύγχρονη μουσική. Ιδίως με τον τρόπο που ανέπτυξε την περίφημη scordatura, σε μεγάλο βαθμό στη συλλογή έργων που περιλαμβάνονται εδώ, αλλά και με τη σημασία των συμβολισμών στο έργο του καθώς και με την παράξενη ιδιοτυπία των δομών του – πόσο «σύγχρονη» ιδέα ακούγεται λ.χ. μια σονάτα για οκτώ τρομπέτες και τύμπανα; (δεν περιλαμβάνεται σε αυτή τη συλλογή). Οπως και να έχει, η μουσική του Μπίμπερ είναι ένας άλλος, δικός της μοναδικός κόσμος, που πολύ δύσκολα τον προσπερνά όποιος τον πλησιάσει. Που δεν μοιάζει με τη μουσική άλλων συνθετών, είτε της εποχής του, είτε άλλης. Το εξαιρετικό ελβετικό συγκρότημα Les Passions de l’ Ame κάνει καταπληκτική δουλειά στο να φέρει τον σημερινό ακροατή κοντά στο έργο του Μπίμπερ, που οι απαιτήσεις του από τους ερμηνευτές του είναι μεγάλες.

Βιβάλντι, Παγκανίνι, Ταρτίνι: Κοντσέρτα για βιόλα, Nils Monkemeyer βιόλα, L’ Arte Del Mondo Werner Ehrhardt, SONY

Εξίσου εξαιρετική δουλειά κάνουν όμως και ο Nils Monkemeyer με ένα άλλο συγκρότημα, τους L’ Arte Del Mondo και τον Werner Ehrhardt. Αυτή τη φορά όχι στο κεντροευρωπαϊκό μπαρόκ, αλλά στο εκρηκτικό ιταλικό. Εκπληκτικές ερμηνείες κοντσέρτων μεταγραμμένων σε βιόλα, ιδίως του Βιβάλντι, ενός πραγματικά μοναδικού συνθέτη, μακράν πιο διάσημου και πολυπαιγμένου σήμερα από τον Μπίμπερ, στον οποίο η εξέλιξη της μουσικής χρωστάει πάρα πολλά. Εδώ, είναι ένας άλλος Βιβάλντι – πιο σκοτεινός, στο μέτρο που εδώ κυριαρχεί η βιόλα, αλλά και βαθιά διαφωτιστικός ταυτόχρονα. Με μία λέξη, συναρπαστικός, όπως βέβαια σχεδόν πάντοτε είναι.