«Να σταματήσω την αιμορραγία {LF}του χρόνου…»

Ποίημα σαλονιού
σε χαραγμένο φύλλο

Ολα τα γλυπτά σε ένα νεκροταφείο

πρέπει να είναι φυλλοβόλα: τα φτερά

να χάνουν οι άγγελοι – μία φορά

το χρόνο. Και τα χερουβείμ να λένε αντίο

στις μπούκλες τους, τις άρπες, τις χορδές –

Ή αλλιώς: σκέψου φθινόπωρο, το κοιμητήριο

χωρίς τις λαξευμένες του, περίτεχνες μορφές:

Και όχι μονάχα τα αγάλματα – αλλά μαζί

να φθίνουν ονόματα· ημερομηνίες· επιγραφές.

Κάθε μνήμα να τρέπεται σε ένα γυμνό κλαδί –

Και στο «δεντρο-ταφείο» αυτό κάθε κλωνάρι,

όπως θα στέκεται, πέτρινο αγκωνάρι,

τόσο καλύτερο: Να αντέξει τραγικά

άλλον ένα Δεκέμβρη / Γενάρη / Φλεβάρη.

Η άνοιξη, αίθουσα την αίθουσα, σιμώνει:

Σκαλιστά μπουμπούκια γραμμάτων θ’ ανοίξουν,

μέσα από τους εξαίσια άγραφους φλοιούς.

Νέοι, χαραγμένοι αριθμοί θα τονίσουν

τις παλαιές χρονολογίες του βίου.

Κι έτσι από πάνω υψωμένοι

οι σταυροί ας ανθίσουν.

Οι πελώριοι σταυροί ας τινάξουν ξανά

τα καρφωμένα τους μπράτσα. Ακολουθεί

η φυλλωσιά η σμιλεμένη.

Και το μουσείο ολόκληρο, από τον εαυτό του θα αναστηθεί.

Την επομένη του θανάτου του πατέρα μου

Είναι σύνθετο για να μπορώ να δώσω

εξηγήσεις, μα ήμουν ήδη εσωτερικός

στο ίδρυμα – όταν πέθανε ο μπαμπάς

μου. Κι όταν άρχισα να κλαίω, μεμιάς

με βάλαν στο γραφείο, σε περιορισμό.

Θέλανε από το μολυσματικό λυγμό

μου να φυλάξουνε τα άλλα παιδιά.

Και βρήκα εκεί σωρούς τα περιοδικά,

που είχανε από καιρό, καλά κρυμμένα.

Όλα τα κόμικς, που ήτανε κατασχεμένα

απ’ τα χέρια των παιδιών – ημών -, τόσα

και τόσα χρόνια. Κι όταν πια στεγνώσανε

τα δάκρυα, εστίασα το βλέμμα μου εκεί.

Γνώριζα ότι είναι μια στιγμή μοναδική

– η καραντίνα αυτή θα λάβαινε τέλος –

και δεν θα αντάμωνα ξανά στο μέλλον,

τα περιοδικά: Θα μου έλειπε, καθένα

από τα τεύχη. Και το πιο σκληρό, θε να

‘ξερα ότι αν ποτέ γινόντουσαν δικά μου,

θα ‘τανε πλέον αργά για τεύχη παιδικά.

Πω πω – θα ήμουνα πολύ μεγάλος πια.

(Μετάφραση: Στέργιος Μήτας)

Ο ισοβίτης
(ή «Χρόνια πολλά»)

ο φυλακισμένος μας

έχει λάβει ένα δέμα

που περιέχει μία τούρτα

στην οποία βεβαίως πιστεύει

ότι κρύβεται μια λίμα

ή μια πριονιστή λεπίδα

και αρχίζει

μέσα της να σκάβει

όμως στην πραγματικότητα

η λύτρωσή του

η διέξοδός του

ο ένας δρόμος διαφυγής

έχει επιμελώς παρατεθεί

με γλάσο ανοιχτόχρωμο

σε πιο σκούρο γλάσο

η καίρια ειδοποίηση

η λεπτή ρόδινη επιγραφή

παραμελημένη

αγνοημένη

πέφτει τώρα ξεσκισμένη

απ’ την έρευνα όλο ελπίδα

(Μετάφραση Λευτέρης Ζαχαριουδάκης)

Κακή Συνήθεια

Μια φορά τουλάχιστον τη μέρα,

κάθε μέρα,

για να διασφαλίσω ότι το πρόσωπό μου

δεν είναι διόλου συμβατό με του Θεού

χαμογελώ.

Ζωγραφική
Εναντίον Ποίησης

Ζωγραφική είναι ένα πρόσωπο

ανάμεσα στο φως και τον

καμβά ώστε η σκιά του

να πέφτει στον καμβά κι

έπειτα πάνω του υπογράφει το πρόσωπο

με τ’ όνομά του ενώ η ποίηση

είναι η σκιά που γράφει τ’ όνομά

της πάνω στο πρόσωπο.

Θάνατος

Οταν πάω για ύπνο, σταυρώνω τα χέρια μου στο στήθος μου.

Κι εκείνοι θα βάλουν τα χέρια μου έτσι.

Θα μοιάζει σαν να πετάω προς τα μέσα μου.

(Μετάφραση Γιάννης Δούκας)

Σε έναν πεθαμένο φίλο

Πένθιμα ρούχα

φορεμένα απ’ την ανάποδη

θα ήταν λευκά

αν τα πράγματα ήταν σωστά

αν τα αντίθετα κυριαρχούσαν

Αν η αλήθεια επικρατούσε

τότε εσύ κι εγώ

θα ήμασταν δυο

αντί για το ένα

που απογίναμε

Κακή συνήθεια

Τουλάχιστον μια φορά τη μέρα,

κάθε μέρα,

για να βεβαιωθώ πως διόλου δεν μοιάζω

στην όψη με τον Θεό,

χαμογελώ.

(Μαίρη Γιόση)

Σταθμοί ζωής

n Γεννήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1940 στο Κάρσον Σίτυ του Μίσιγκαν.

n Οταν ήταν 7 ετών, η μητέρα του πέθανε στη γέννα. Τρία χρόνια αργότερα, όταν ο πατέρας του αυτοκτονεί με δηλητήριο, ο Νοττ βρίσκεται ήδη στο ορφανοτροφείο, μαζί με την αδελφή του. Εκεί υπέστη εκφοβισμό και κακοποίηση – το ίδιο και στο ψυχιατρείο όπου μπήκε στα 15.

n Δημοσίευσε 12 βιβλία από το 1968 έως το 2004.

n Η ποίησή του κυμαίνεται από τον ακραιφνή υπερρεαλισμό ώς τον πιο άμεσο λυρισμό, περνώντας από έναν ρομαντικά χρωματισμένο εξπρεσσιονισμό. Το χιούμορ, νοηματικό και λεκτικό, σε όλες τις αποχρώσεις του -μέχρι τον μελανότερο σαρκασμό – είναι επίσης βασικό συστατικό της – μαζί με άφθονα λογοπαίγνια και νεολογισμούς.

n Λάτρευε την ποίηση της Ντίκινσον και της Τσβετάγεβα – με τις οποίες μοιράζεται την έγνοια για το μεστό και πυκνό, και την φροντίδα για την ηχητική μορφή των ποιημάτων.

n Συχνά θέματά του: η θνητότητα και ο θάνατος, ο ύπνος, ο πόθος, η αγάπη, η μοναξιά, η ήττα (είχε και μια εμμονή με τον αρνητικό ήχο τού επιθέτου του: «Νοτ»), το μίσος για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό.

n Ο ίδιος είχε δηλώσει: «Οι ερμητικοί ποιητές – Μαλλαρμέ, Ουνγκαρέττι, Μποννφουά, κ.λπ. – υπήρξαν σταθερές επιρροές. Η Παλατινή Ανθολογία και οι Ιάπωνες ποιητές χάικου, σαν τον Ισσα και τον Μπασό, είναι πηγές μου. Στα αγγλικά, σέβομαι απεριόριστα τον Μίλτον, τον Μάθιου Αρνολντ και τον Χάρντυ. Ο Λάρκιν είναι καλύτερος από οποιονδήποτε Αμερικανό σύγχρονό του, και θαυμάζω ποιητές σαν την Κάρολ Ανν Ντάφφυ και τον Ρόμπερτ Γουέλλς».

(Βασισμένο στο εκτενές κείμενο του Παναγιώτη Ιωαννίδη, ειδικά για την εκδήλωση)