«Ονειρεύομαι να κολυμπήσω στη Ρόδο»

Λίγα και απλά πράγματα είναι μέσα στα άμεσα σχέδιά του. Ο λιτός τρόπος που αντιμετωπίζει τη ζωή του αποτυπώνεται και στην τέχνη του. Ο Ζμπίγκνιεφ Πράισνερ, που έχει συνδέσει το όνομά του με τα αριστουργήματα του Κριστόφ Κισλόφσκι, παρέδωσε την τελευταία του δημιουργία για την ταινία της Γελένα Πόποβιτς «Ο άνθρωπος του Θεού», με τον Αρη Σερβετάλη στον ρόλο του Αγίου Νεκταρίου και τη συμμετοχή του Μίκι Ρουρκ. Ηταν μια αφορμή για να μιλήσει για την Ελλάδα που έχει αγαπήσει.

Η αρχή της πανδημίας τον βρήκε στην Ελβετία να κάνει σκι, απ’ όπου έφυγε αμέσως για το σπίτι του στην Πολωνία. Δεν ήταν χαμένος ο χρόνος της επιβεβλημένης από την πανδημική κρίση ακινησία. «Είχε τελειώσει ο χειμώνας και άρχισα με χαρά ν’ ασχολούμαι με τον κήπο, να τον καθαρίζω και να τον περιποιούμαι. Οταν οι περιορισμοί χαλάρωσαν, πήγα στη Ρόδο και άρχισα να γράφω τη μουσική για την ταινία. Κατάφερα τον Οκτώβριο να την ηχογραφήσω με τη Βυζαντινή Χορωδία της Αθήνας, με τον Αχιλλέα Χαλδαιάκη, τον Πάνο Δημητρακόπουλο, ο οποίος έπαιξε υπέροχα τη μουσική μου στο κανονάκι. Λίγο πριν από το δεύτερο lockdown ηχογράφησα στην Πολωνία την ορχήστρα, τους σολίστ και μιξάραμε τη μουσική. Δυστυχώς όμως δεν μπόρεσα να έρθω στην Αθήνα για τη μείξη της ταινίας διότι νόσησα κι εγώ για μία εβδομάδα από τον Covid. Ευτυχώς το ξεπέρασα και είμαι καλά στο σπίτι μου στην Πολωνία».

Ηταν η ιδανική πάσα για να μεταφερθούμε στη νέα σύνθεσή του για την ταινία της Γελένα Πόποβιτς. Είπε το μεγάλο «ναι» διότι, όπως λέει, «πήρα στα χέρια μου ένα υπέροχο σενάριο και η ταινία της Γελένα είναι φανταστική. Επίσης έχω σπίτι στη Ρόδο, αισθάνομαι ήδη μισός Ελληνας και την Ελλάδα δεύτερη πατρίδα μου».

Θεωρεί ότι η μουσική σε μια ταινία πρέπει να είναι ένας ακόμη ήρωας. Πώς θα περιέγραφε τον ήρωα που δημιούργησε για το καινούργιο φιλμ; «Θεωρώ ότι η μουσική θα πρέπει να προσθέτει ορισμένα στοιχεία στην εικόνα που παρακολουθούμε. Είναι το μόνο μεταφυσικό στοιχείο. Η καλή μουσική σε ένα φιλμ δίνει πολλά, όμως όλα εξαρτώνται από τη συνεργασία μεταξύ του σκηνοθέτη, του συνθέτη και των παραγωγών, οι οποίοι ορισμένες φορές έχουν περίεργες προσδοκίες». Δεν αναλύει περισσότερο το τελευταίο και προχωρά σε μια ενδιαφέρουσα τοποθέτηση εξηγώντας ότι χρειαζόμαστε σήμερα περισσότερο από ποτέ το παράδειγμα του Αγίου Νεκταρίου. «Εχουμε ανάγκη συνεχώς από καλούς σοφούς, ειλικρινείς ανθρώπους, λιγότερο εξουσιαστικούς, οι οποίοι να μπορούν να στηρίξουν τους αδυνάτους». Λέει ότι η Εκκλησία των παλαιότερων ημερών ήταν «για τους ανθρώπους». Τι άλλαξε με τα χρόνια; «Εχω εμπειρία από δύο θρησκείες, την καθολική στην Πολωνία, την ορθόδοξη στην Ελλάδα, και νομίζω ότι είναι πολύ διαφορετικές. Η καθολική θρησκεία στην Πολωνία και σε ολόκληρο τον κόσμο έχει κατηγορηθεί για παιδεραστία, είναι ένα “Βυζάντιο” και δεν έχει καμία σχέση με τη σεμνότητα, την καλοσύνη και τη στήριξη που θα έπρεπε να παρέχει στους ανθρώπους. Αυτός είναι και ο λόγος που οι νέοι απομακρύνονται από την Εκκλησία. Οι άνθρωποι πρέπει να έχουν πίστη σε κάτι. Προσωπικά πιστεύω, αλλά δεν χρειάζομαι μεσάζοντες μεταξύ εμού και του Θεού. Στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στη Ρόδο, ο παπάς είναι κοντά στους ανθρώπους και πιο κοντά στον Θεό». Η ταινία θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για να επανεξετάσει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, όμως εξηγεί ότι αυτό δεν έγινε διότι «έχω την άποψή μου για την Εκκλησία και τη θρησκεία εδώ και καιρό». Επηρέασε, όπως άλλωστε συμβαίνει πάντα, το θέμα της ταινίας τις συνθέσεις που δημιούργησε για εκείνη. «Η ταινία εκτυλίσσεται στην Αίγυπτο και την Ελλάδα, οπότε ήθελα ένα μέρος της μουσικής να θυμίζει κάτι από τις χώρες αυτές. Αυτός ήταν ο λόγος που χρησιμοποίησα τη Βυζαντινή Χορωδία και το κανονάκι». Το σάουντρακ για ένα φιλμ αλλάζει την κινηματογραφική εμπειρία του θεατή, τονίζει και αναρωτιέται: «Φαντάζεστε τον κόσμο χωρίς τη μουσική; Μας ακολουθεί παντού και ο καθένας βρίσκει κάτι για τον εαυτό του».

Το #ΜeΤοo που προκάλεσε κραδασμούς σε όλο τον κόσμο, όπως και στην Ελλάδα, ήταν ένα ακόμη ζήτημα που θίξαμε: «Για το ελληνικό #ΜeΤoo δεν έχω εικόνα. Φυσικά κάθε επίθεση ή ακατάλληλη συμπεριφορά εναντίον των γυναικών ή οποιουδήποτε θα πρέπει να καταδικαστεί. Το έγκλημα είναι έγκλημα, ανεξάρτητα από το ποιος το διέπραξε. Για μένα το κίνημα αυτό έχει δύο πτυχές. Γυναίκες που δέχονται επίθεση στην οποία δεν συναινούν και γυναίκες που ύστερα από πολλά χρόνια υπενθυμίζουν ότι είχαν σχέσεις π.χ. με ανωτέρους τους που δεν ήθελαν. Κατά την άποψή μου, είναι δύο διαφορετικά πράγματα».

Τι σχεδιάζει, αλήθεια, για το μέλλον; «Μου είναι δύσκολο να κάνω οποιαδήποτε πλάνα. Το μόνο που ονειρεύομαι είναι να πάω στη Ρόδο το συντομότερο δυνατό, να κολυμπήσω ένα χιλιόμετρο – από το σπίτι μου ως τον Φάρο -, να πιω κρασί με τον Αχιλλέα και να φάω καλό ελληνικό φαγητό. Και όταν θελήσω να αλλάξω γεύση, να πάω σε ένα ιταλικό για να φάω υπέροχη πίτσα και μακαρόνια. Λίγα και απλά».

«Να διαπραγματευτούμε τις ψηφιακές πλατφόρμες»

Για τον συνθέτη, η πανδημική κρίση έχει αρχίσει να αφήνει τα αποτυπώματά της παντού. Δεν θα μπορούσε να εξαιρεθεί και η τέχνη. Σε αυτές τις συνθήκες αναδύθηκε όσο ποτέ η ψηφιακή κινητοποίηση με τις πλατφόρμες της μουσικής. «Αυτό σίγουρα δεν είναι θετικό για τους καλλιτέχνες οι οποίοι είχαν κύρια έσοδα τις πωλήσεις από τα φυσικά άλμπουμ και βέβαια τις συναυλίες. Πιστεύω ότι μετά την πανδημία θα πρέπει να κάνουμε σοβαρές διαπραγματεύσεις (σε επίπεδο κυβερνήσεων) με τις μουσικές ψηφιακές πλατφόρμες. Δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ότι ο καλλιτέχνης για εκατομμύρια αναπαραγωγές θα λαμβάνει 1.400 ευρώ, ενώ η αξία του Spotify είναι 67 δισ. δολάρια. Δεν παράγουν τίποτα και εμείς είμαστε απαραίτητοι γι’ αυτές τις εταιρείες. Οι καλλιτέχνες θ’ αντισταθούν διότι αυτή είναι εκμετάλλευση που θυμίζει σκλαβιά. Ολες οι ψηφιακές πλατφόρμες streaming αναπτύσσονται παράγοντας ταινίες και σειρές και έχουν επιτυχία. Για παράδειγμα, στη σειρά του Netflix “Euphoria” χρησιμοποιήθηκε η μουσική που έγραψα για τη “Διπλή ζωή της Βερόνικα” μαζί με το τραγούδι των Μπίλι Αϊλις και Rosalia. Μετά την πανδημία θα υπάρξει ένα διαφορετικό τοπίο σε όλους τους χώρους και η τέχνη δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη».