Συντονίζοντας τα ασυντόνιστα

Η παρουσία των αρμοδίων στον σεισμό της Θεσσαλίας ήταν, αυτή τη φορά, άμεση. Από το στρατιωτικό ελικόπτερο, όμως, δεν κατέβηκε ο κ. Χαρδαλιάς αλλά ο κ. Λιβάνιος. Ο κ. Λιβάνιος, υφυπουργός στον Πρωθυπουργό, δεν έχει όμως σχέση με τις φυσικές καταστροφές και ειδικότερα με τον «Εγκέλαδο» (όπως είναι το κωδικό όνομα του επιχειρησιακού σχεδίου για την αντιμετώπιση των σεισμών). Στο ΦΕΚ 236/Α/28-1-2020 που αναφέρονται οι αρμοδιότητές του υπάρχει κάτι σχετικό. Ούτε και η Προεδρία της Κυβέρνησης, στην οποία υπηρετεί, έχει άμεση σχέση με τις φυσικές καταστροφές.

Ο κ. Λιβάνιος συνοδευόταν από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, κ. Φλώρο. Το ΓΕΕΘΑ ως επιχειρησιακός βραχίονας του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, ομού μετά του Πυροσβεστικού Σώματος που είναι ο επιχειρησιακός βραχίονας της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, της Ελληνικής Αστυνομίας που είναι ο επιχειρησιακός βραχίονας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του Λιμενικού Σώματος που είναι ο επιχειρησιακός βραχίονας του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, «προβαίνουν σε, κατά την κρίση τους (sic!), ενέργειες προκειμένου να διασφαλιστεί η συμβατότητα των δικών τους σχεδίων με το Γενικό Σχέδιο». Οπότε, ούτε το ΓΕΕΘΑ είναι ο άμεσος εφαρμοστής του «Εγκέλαδου».

Επομένως, ποιος είναι αρμόδιος; Στην πρώτη έκδοση του Γενικού Σχεδίου παρατίθεται το κείμενο και καλούνται οι δήμοι, οι διοικητικές περιφέρειες και οι αποκεντρωμένες διοικήσεις να υποβάλουν τα δικά τους σχέδια μέχρι τον Μάρτιο του ίδιου χρόνου. H Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας δίνει οδηγίες στους ΟΤΑ να δημιουργήσουν το δικό τους σχέδιο, με τρόπο που να είναι συμβατό με το Γενικό Σχέδιο και απλουστεύει τη διαδικασία έγκρισής του. Ενώ μέχρι του σημείου αυτού έχει κανείς την αίσθηση ότι πρόκετιαι για μια καλά σχεδιασμένη και ορθολογικά αρθρωμένη δημόσια πολιτική, σε μια χώρα που ισχύει το αποκεντρωτικό σύστημα διακυβέρνησης, η εικόνα αυτή αλλάζει άρδην στις επόμενες σελίδες.

Μια ντουζίνα υπουργείων που αναφέρονται ως άμεσα εμπλεκόμενα (Υποδομών, Περιβάλλοντος, Ανάπτυξης, Υγείας, Αμυνας, Προστασίας του Πολίτη, Παιδείας, Πολιτισμού, Εσωτερικών Εργασίας, Ναυτιλίας) δεν είναι υποχρεωμένα να «υπακούουν στον προηγούμενο σχεδιασμό» αλλά «οφείλουν να συμβάλλουν» στην υλοποίησή του (verbatim). Υστερα απ’ αυτή την έκπληξη, αφού δεν νοείται συντονισμός όταν ο καθένας πράττει κατά το δοκούν, ακολουθεί ένας μακρύς κατάλογος φορέων και υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων ο ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ, όλες οι ΔΕΚΟ, οι αυτοκινητόδρομοι, η Fraport κ.ο.κ. οι οποίοι εμπλέκονται, επίσης, στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών με τον ίδιο τρόπο. Και αυτοί υποχρεούνται «να συμβάλλουν» στην υλοποίηση του Γενικού Σχεδίου.

Για να μη σας μένει καμία απορία πώς μπορεί κανείς να συντονίζει ενώ αρνείται τις βασικές αρχές συντονισμού, ο νομοθέτης πρόσθεσε στο τέλος της εγκυκλίου το εξής αμίμητο: «Η πλήρης και έγκαιρη εφαρμογή των μέτρων και δράσεων του παρόντος είναι αυτονόητο ότι διέπεται από τις περί ευθυνών διατάξεις της σχετικής ανά φορέα νομοθεσίας» (!). Εδώ δεν πρόκειται για μια περίπτωση επικάλυψης αρμοδιοτήτων. Πρόκειται για συνειδητή αποφυγή της ευθύνης. Η κυβέρνηση μέχρι τώρα δεν βρήκε το σθένος να αλλάξει το απαράδεκτο αυτό καθεστώς. Οι καιροί, όμως, δεν είναι πλέον μενετοί.

Ο Παναγιώτης Καρκατσούλης είναι πρόεδρος του Ινστιτούτου Ερευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών