Ντράγκι και Μακρόν θα… σύρουν τον χορό μετά την πανδημία;

Πρώτη ανέδειξε το Σαββατοκύριακο την εγγύτητα που επέδειξαν οι δυο τους κατά την πρόσφατη ευρωπαϊκή τηλεδιάσκεψη κορυφής, σε διάφορα θέματα, «από τον προστατευτισμό γύρω από τα εμβόλια μέχρι την ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας», η ιταλική εφημερίδα «Il Foglio»: «Ντράγκι και Μακρόν, οι νέοι καλύτεροι φίλοι στην Ευρώπη;» αναρωτήθηκε. «Μάριο Ντράγκι και Εμανουέλ Μακρόν – το νέο power couple της ΕΕ;» πλειοδότησαν χθες οι «Financial Times». Ο διορισμός του πρώην διοικητή της ΕΚΤ στον πρωθυπουργικό θώκο της Ιταλίας, και μάλιστα με ευρεία στήριξη από σχεδόν όλα τα ιταλικά πολιτικά κόμματα – διαβεβαίωσαν – προσφέρει στον γάλλο πρόεδρο ως εταίρο στη Ρώμη έναν ισχυρό και αξιόπιστο υπέρμαχο της στενότερης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ακριβώς τη στιγμή που η Γερμανία ετοιμάζεται για μια αλλαγή ηγεσίας. Η αποχώρηση της Ανγκελα Μέρκελ από τη γερμανική και ευρωπαϊκή σκηνή, συμφωνούν οι δύο εφημερίδες, μπορεί να προσφέρει την τέλεια ευκαιρία σε αυτό το νέο ζεύγος «να αναλάβει τα ηνία της ΕΕ».

Μια συμμαχία ανάμεσα στη δεύτερη και την τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ υπέρ μιας ενίσχυσης της αλληλεγγύης και της οικονομικής τόνωσης ακούγεται ενδεχομένως ως κάτι απολύτως φυσικό και εν τούτοις ουδέποτε έγινε 100% πραγματικότητα. Στη διάρκεια της κρίσης χρέους της ευρωζώνης η Γαλλία εμφανιζόταν απρόθυμη να αποστασιοποιηθεί από το Βερολίνο και να ευθυγραμμιστεί με άλλες μεσογειακές χώρες. Και πριν από δύο χρόνια, όταν ο τότε αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, ο «πεντάστερος» Λουίτζι Ντι Μάιο, υποστήριξε τους γάλλους αντικυβερνητικούς διαδηλωτές, οι σχέσεις Παρισιού – Ρώμης καταποντίστηκαν στο χειρότερο σημείο τους μεταπολεμικά. Ο φιλοευρωπαίος Μακρόν είχε γίνει ένας βολικός στόχος για τους ευρωσκεπτικιστές λαϊκιστές της Ιταλίας. Υπήρχε επίσης θυμός στην τελευταία για την (όχι ιδιαίτερα αλληλέγγυα) στάση της Γαλλίας κατά τη μεταναστευτική κρίση του 2015-2016, καθώς και δυσφορία για τις εξαγορές ιταλικών επιχειρήσεων από γάλλους ανταγωνιστές τους.

Οι σχέσεις βελτιώθηκαν όταν η Ρώμη έκανε μια περισσότερο φιλοευρωπαϊκή στροφή υπό την κυβέρνηση Κόντε 2. Γαλλία και Ιταλία ήταν μεταξύ των εννέα χωρών (ανάμεσά τους και η Ελλάδα) που ζήτησαν από κοινού τον περασμένο Μάρτιο, με την πανδημία ήδη παρούσα στην Ευρώπη, ένα «εργαλείο κοινού χρέους, το οποίο θα εκδοθεί από ευρωπαϊκό θεσμό». Ηταν ο σπόρος για το ευρωπαϊκό ταμείο ανάκαμψης που σχεδίασαν Παρίσι και Βερολίνο και υιοθέτησαν στη συνέχεια οι «27». Το μεγαλύτερο βήμα εμπρός, όσον αφορά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, μετά τη δημιουργία του ευρώ -και το μεγαλύτερο μέχρι στιγμής ευρωπαϊκό επίτευγμα του Μακρόν.

Η Ιταλία είναι ο μεγαλύτερος δικαιούχος του ευρωπαϊκού ταμείου ανάκαμψης. Ο προηγούμενος πρωθυπουργός της, όμως, ο Τζουζέπε Κόντε, δεν διέθετε, όπως απέδειξε η πτώση της κυβέρνησής του, την απαιτούμενη πολιτική στήριξη και εμπιστοσύνη ότι θα διαχειριζόταν σωστά το ιταλικό μερίδιο. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που κάνει την πρωθυπουργία Ντράγκι τόσο σημαντική για τους θιασώτες μιας ισχυρότερης Ευρώπης, όπως ο Μακρόν: ο Ντράγκι, σημειώνει η Σίλβια Μερλέρ, από το Algebris Policy Forum, «γνωρίζει πιθανότατα καλύτερα από τον οποιονδήποτε άλλον τι πρέπει να γίνει ώστε να εκμεταλλευτεί η Ιταλία αυτή τη μοναδική ευκαιρία να αντιμετωπίσει τις χρόνιες αδυναμίες της». Ο δεύτερος λόγος είναι η ελπίδα πως, έχοντας εκσυγχρονίσει τη νομισματική πολιτική ως πρόεδρος της ΕΚΤ, ο Ντράγκι μπορεί να βοηθήσει στη μεταρρύθμιση της φορολογικής πολιτικής της ευρωζώνης, με περισσότερο φιλικούς προς την ανάπτυξη κανόνες όσον αφορά τα ελλείμματα και το χρέος, και έναν μόνιμο προϋπολογισμό ως «μαξιλάρι» απέναντι στις κρίσεις.

Θα χρειαστεί βέβαια πρώτα να πειστούν σχετικά η Γερμανία και άλλες χώρες του Βορρά. Αν όμως ο Ντράγκι μπορέσει να κάνει στο «σπίτι» του κάποια από τη δουλειά που είχε ζητήσει επανειλημμένως όσο είχε τα ηνία της ΕΚΤ από τις εθνικές κυβερνήσεις, θα βοηθήσει σημαντικά. Η ορθή διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων καθώς και οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις είναι «οι στυλοβάτες μιας εγκάρδιας συνεννόησης» ανάμεσα στο Παρίσι και τη Ρώμη, επισημαίνει ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και νυν πρόεδρος της Σχολής Διεθνών Υποθέσεων στη Sciences Po του Παρισιού, Ενρίκο Λέτα. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι Ντράγκι και Μακρόν είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένοι: ο Λέτα θεωρεί τον νυν πρωθυπουργό της Ιταλίας ατλαντιστή σε θέματα ασφαλείας και επιφυλακτικό, όπως και το Βερολίνο, απέναντι στη μακρονική ιδέα περί ευρωπαϊκής «στρατηγικής αυτονομίας».

Μιλώντας τον περασμένο μήνα στους «Financial Times», ο γάλλος πρόεδρος είχε δηλώσει επιφυλακτικός απέναντι στη ρουτίνα που θέλει «το Παρίσι να χορεύει με το Βερολίνο, κάνοντας τη Ρώμη να ζηλέψει και όποτε το Βερολίνο δεν συμπεριφέρεται αρκετά όμορφα, να πηγαίνει για χορό με τη Ρώμη». Δήλωσε παρ’ όλα αυτά «πολύ ευτυχής» με την επιστροφή του Μάριο Ντράγκι, χαρακτηρίζοντάς τη «μια ευκαιρία για όλους μας».