«Ο Σολωμός σχεδόν σου υπαγορεύει τον ρυθμό»

Ενα έργο με σκηνική ατμόσφαιρα τελετουργίας θανάτου και ανάστασης. Με αυτόν τον τρόπο συστήνεται η δραματοποιημένη παράσταση «Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι», σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου, βασισμένη στην κορυφαία σύνθεση του Διονύσιου Σολωμού. Η αφορμή και ο χώρος δεν θα μπορούσαν να είναι πιο ταιριαστά: 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση στο Εθνικό Θέατρο (Rex – Σκηνή «Ελένη Παπαδάκη»). Ειδικά για την περίσταση, ο Δημήτρης Σκύλλας συνθέτει μια πρωτότυπη μουσική που αναφέρεται στον αγώνα του ανθρώπου για την εξωτερική και εσωτερική ελευθερία. Ο ηρωικός αγώνας των Μεσολογγιτών κατά τη δεύτερη πολιορκία της πόλης τους και η έξοδός τους – από τα δραματικότερα γεγονότα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο – ζωντανεύει με λόγο και μελωδίες. Ο συνθέτης μιλάει στο «ΝΣυν».

ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ. «Αυτό που έχουμε φτιάξει με τον Θάνο σε θέμα δουλειάς, τεχνοτροπίας και υλικού δεν έχει αλλάξει καθόλου. Θα ήταν το ίδιο πράγμα αν το κάναμε με κόσμο. Οι συνθήκες επηρεάζουν εμάς ως προσωπικότητες, αλλά το έργο μας έχει μείνει άθικτο. Θεωρώ ότι είναι μια πολύ ωραία σταθερότητα μέσα στη γενική αναμπουμπούλα. Είναι ο άξονας ουσιαστικά που μας κρατά πολύ συγκεντρωμένους».

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΣ. «Η παράσταση έχει πολλή μουσική – είναι «συμπρωταγωνίστρια» της παράστασης. Ο σκηνοθέτης είναι μουσικόφιλος και το ποίημα το ίδιο έχει μια τεράστια ροή, μια μουσικότητα κι έναν ρυθμό, υπαγορεύει σχεδόν μόνο του πολλές μουσικές φράσεις. Οπότε η μουσική δεν είναι συμπληρωματική. Ο σκηνοθέτης κάνει ένα τεράστιο βήμα πιο κοντά στην όπερα αλλά μέσω της θεατρικής παραγωγής. Κι εγώ μέσω μουσικής κάνω ένα βήμα πιο κοντά στο θέατρο».

Η ΜΟΥΣΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ. «Νομίζω ότι ο Σολωμός έγινε μουσική πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι μια αρχαία τραγωδία. Διότι είναι σαν να σου υπαγορεύει ο ίδιος ο ρυθμός του ποιήματος πώς να το μελοποιήσεις. Εβλεπα κάποιες φράσεις, κάποιους στίχους και διαβάζοντάς τους πολλές φορές έβγαιναν τα μελωδικά στοιχεία χωρίς καν να προσπαθήσω. Είναι σαν να έγινε πολύ φυσικά αυτό το πράγμα».

ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ. «Το ποίημα έχει κάτι πολύ κοντά στο έργο μου που χαρακτηρίζεται από τις αντιθέσεις. Δεν θεωρώ ότι η θεματική του είναι μακριά από αυτό που έκανα ήδη. Υπάρχει πολύ έντονη η αντίθεση του φωτός με το σκοτάδι και της ελευθερίας με την καταπίεση, πράγματα που τα βλέπουμε σήμερα στην Αθήνα του 2021. Δεν είναι μακριά μας. Εχει έναν αγώνα το ποίημα μέσα και μια προτροπή προς την ελευθερία και την ανάσταση. Τα έχει όλα και δεν ξέρω αν οι στιγμές της καραντίνας βοήθησαν ώστε να τα φτιάξω όλα. Το τέλος της παράστασης που είναι μουσικό θα μπορούσες να το ακούσεις σε πορεία έξω στον δρόμο. Νομίζω ότι δεν έχει να κάνει απαραίτητα με τα πολιτικά γεγονότα τού τώρα αλλά με την ελευθερία που έχουμε στερηθεί όλοι τον τελευταίο χρόνο».

ΗΘΟΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ. «H πιο μεγάλη πρόκληση για μένα στο έργο ήταν η μουσική διδασκαλία. Οι μουσικοί και οι ηθοποιοί είναι ένας τελείως διαφορετικός κόσμος. Η προηγούμενη δουλειά μου ήταν μια μεγάλη δουλειά που κάναμε με τη συμφωνική ορχήστρα του BBC, το “Kyrie Eleison”. Eκεί ήταν όλοι μουσικοί και μιλούσαμε μια κοινή γλώσσα που έχουμε μάθει, οπότε τα πράγματα λύνονταν πολύ πιο γρήγορα. Με τους ηθοποιούς είναι το ακριβώς αντίθετο. Πρέπει να γράφεις, να σβήνεις την ώρα των προβών για να δεις τι λειτουργεί και τι όχι. Πολλές φορές φτάσαμε στα άκρα γιατί το κείμενο αγγίζει τα όρια των επαγγελματιών μουσικών και όχι των ηθοποιών. Κι αυτό είναι τεράστια πρόκληση το πώς θα το επικοινωνήσεις, το πώς θα το διδάξεις, το πώς θα δεις τα όρια του ηθοποιού».

ΒΟΛΟΣ ΚΑΙ ΛΟΝΔΙΝΟ. «Παλιότερα θεωρούσα ότι ο τόπος διαμονής δεν επηρεάζει τόσο πολύ το έργο σου. Τώρα αλλάζω και λέω πως μάλλον συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αν έγραφα αυτό το έργο για το Εθνικό στο σπίτι μου, στο Λονδίνο, δεν ξέρω αν θα ήταν το ίδιο. Οταν συζητούσαμε για την παράσταση ήμουν στον Βόλο και το Πήλιο και νομίζω ότι αυτό το φως με άλλαξε. Μου έφυγε ένα τεράστιο βάρος για το “Kyrie Eleison” που ετοίμαζα δυο χρόνια, σαν να ήμουν σ’ έναν γάμο που όμως τελειώνει και μετά συνειδητοποιείς ότι θέλεις άλλα πράγματα. Επειδή άλλαξε η μουσική μου, έγινε πιο προσιτή, είναι η πρώτη μου δοκιμή τώρα για να δω τι κάνω, πού πατάω, αν λειτουργεί».

ΗΘΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ. «Ο κάθε κρατικός φορέας, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Θεάτρου, δεν είναι τσιφλίκι κανενός. Οι θέσεις της καλλιτεχνικής εξουσίας αλλάζουν, τα καλλιτεχνικά έργα παραμένουν, κι εκεί πρέπει να ποντάρουμε. Είμαι σοκαρισμένος για τον άνθρωπο με τον οποίο συζητούσα επόμενα πρότζεκτ. Και εννοείται ότι είμαι απόλυτα με την πλευρά της δικαιοσύνης. Ερχόμενος από το Λονδίνο αυτά τα πράγματα δεν τα έχω συνηθίσει τόσο πολύ. Είναι σοκαριστικό για όλους μας, αλλά θα πρέπει να διαχωρίσουμε το καλλιτεχνικό ήθος και σεβασμό – γιατί εμείς έτσι δουλεύουμε μόνο – από τη βρωμιά και τη λασπολογία και από οτιδήποτε δεν έχει να κάνει με δική μας ευθύνη. Εγώ δεν είμαι υπόλογος για καμία πράξη κανενός, παρά μόνο για το δικό μας ήθος. Ο,τι και να έχει κάνει ο οποιοσδήποτε διευθυντής, εμείς έχουμε αναλάβει με αγάπη να φτιάξουμε κάτι. Ως Δημήτρη εννοείται πως όλο αυτό με επηρεάζει, δημιουργεί άγχος και μια ενοχή. Ενιωσα μια κοινωνική καταπίεση η οποία βγήκε αυθόρμητα. Καλά κάνει ο κόσμος και υποστηρίζει τα θύματα και μακάρι να βγουν όλοι να μιλήσουν για να αλλάξει κάτι. Είμαι εντελώς υπέρ όλων αυτών που έχουν μιλήσει. Απλώς δεν πρέπει να στοχοποιούμε τους καλλιτέχνες οι οποίοι τυχαίνει να βρίσκονται σ’ έναν θεσμό όπως το Εθνικό Θέατρο τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο».

INFO

«Οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι», 6/3 στις 20.00 σε live streaming από το Θέατρο Rex Σκηνή «Ελένη Παπαδάκη». Στο livestream.n-t.gr με αγορά ηλεκτρονικού εισιτηρίου (κόστος 8 ευρώ)