Ο Πελέ απέναντι στα διλήμματά του

Αντιμέτωπος με τις φοβίες, τα διλήμματα και το σκοτεινό του παρελθόν έρχεται για πρώτη φορά ο Πελέ, σε ένα ντοκιμαντέρ του Netflix που φέρει πολλά κοινά σημεία με το Last Dance του Μάικλ Τζόρνταν.

Ο βασιλιάς του ποδοσφαίρου σμπαραλιάζει το μεγαλύτερο φετίχ του, την εικόνα του εμφανιζόμενος με περιπατητήρα αλλά και καθήμενος σε αναπηρικό καροτσάκι όταν συναντά τους παλιούς συμπαίκτες του στη Σάντος, τους Πεπέ, Μενγκάλβιο, Ντορβάλ, Μανοέλ Μαρία και Εντού για να κάνουν μπάρμπεκιου. Ο Εντού μάλιστα τον πείραξε λέγοντας πως είναι σαν «ξύλινο άλογο» και όλοι γέλασαν.

Οι δυσκολίες στην κίνηση του Πελέ είναι το αποτέλεσμα των εγχειρήσεων που υποβλήθηκε στη μέση (2015) και στον δεξιό γοφό (2012, 2016).

Οπως είχε πει πολλές φορές και ο Μαραντόνα, ο Πελέ δεν ήθελε να είναι ο Πελέ. Μια τεράστια χώρα, η Βραζιλία στήριξε πάνω του την αναγέννησή της από την ψυχολογική κατάπτωση της ήττας του Μουντιάλ του 1950 από την Ουρουγουάη.

«Για μία χώρα που δεν είχε εμπλακεί σε παγκόσμιους πολέμους, η ήττα του 1950 ήταν για τους Βραζιλιάνους μια εθνική τραγωδία όμοια με τη δολοφονία του JFK ή τη Χιροσίμα», λέει ο βρετανός σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ, Ντέιβιντ Τράιχορν.

Εύθραυστος
«Είναι ένας μύθος, ένας βασιλιάς αλλά ποτέ δεν έχουμε ξαναδεί τον Πελέ από αυτή την ανθρώπινη πλευρά του με την οποία το κοινό μπορεί να δεθεί συναισθηματικά».

Πράγματι, ο Πελέ εμφανίζεται για πρώτη φορά τόσο εύθραυστος. Με το κασελάκι στα χέρια του, σαν κι αυτό που κρατούσε όταν ήταν πιτσιρικάς για να γυαλίζει παπούτσια συνεισφέροντας στον οικογενειακό προϋπολογισμό, δίνει ρυθμό στην αφήγησή του χωρίς να φοβάται τις ρυτίδες της εικόνας του.

Θυμήθηκε τις στιγμές πριν από τον τελικό του Μουντιάλ του 1970, τις αμφιβολίες και τις αμφισβητήσεις και κλαίει όπως ο Μάικλ Τζόρνταν μετά την κατάκτηση του πρώτου και του τέταρτου δακτυλιδιού στο NBA.

Το ντοκιμαντέρ εστιάζει για πρώτη φορά στον ρόλο του Πελέ στη διάρκεια της δικτατορίας. Τα χρόνια της αθωότητας και της χαράς από την κατάκτηση των δύο συνεχόμενων Μουντιάλ, το 1958 και το 1962 για το γκρέμισμα του λεγόμενου «συνδρόμου του σκύλου» που είχαν αποκτήσει οι Βραζιλιάνοι το 1950, μπήκαν στον γύψο που επέβαλε το πραξικόπημα του στρατηγού Μπράνκο το 1964.

«Δεν άλλαξε κάτι στη ζωή μου. Δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές», λέει στην κάμερα ο Πελέ διχάζοντας ακόμα και σήμερα τους συμπατριώτες του. Εκείνη τη σκοτεινή περίοδο όλοι περίμεναν μία λέξη από τα χείλη του πιο διάσημου τέκνου της χώρας που θα ήταν ικανή να στείλει μήνυμα σε όλο τον κόσμο για όλα όσα συμβαίνουν στη Βραζιλία.

Εκείνος αποδέχτηκε το καθεστώς και συνέχισε κανονικά τη ζωή του, παραδέχεται.

Το 1966 έρχεται η αποκαθήλωσή του. Η Βραζιλία χάνει το στέμμα της πρωταθλήτριας κόσμου και ο ίδιος δηλώνει πως δεν πρόκειται να παίξει ξανά σε Μουντιάλ, απογοητευμένος από τους σοβαρούς τραυματισμούς, τόσο στη Χιλή το 1962 όσο και στην Αγγλία, τέσσερα χρόνια αργότερα.

«Γιέσμαν»
Ο δικτάτορας Γκαραστάζου Μέντιτσι ψηφίζει το 1968 το διάταγμα ΑΙ5 που ουσιαστικά αφαιρεί κάθε είδους ελευθερίας από τους Βραζιλιάνους. Ακολουθούν μαζικές συλλήψεις, άνθρωποι εξαφανίζονται αλλά ο Πελέ εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις προσκλήσεις του σκληρού δικτάτορα και να φωτογραφίζεται μαζί του.

«Δεν ήξερα τι είναι αλήθεια και τι ψέμα», λέει ο Πελέ. Ο βασιλιάς νίπτει τας χείρας του απέναντι στη δικτατορία, όπως κάποτε έκανε ο Μάικλ Τζόρνταν με τους ρατσιστές λέγοντας το περίφημο «και οι λευκοί αγοράζουν παπούτσια».

Μετά από έξι δεκαετίες πολλοί συμπατριώτες του εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τον Πελέ «γιέσμαν» και υποτακτικό του Μέντιτσι.

Πριν από το Μουντιάλ του 1970 επέστρεψε στην Εθνική «όχι για τους Βραζιλιάνους αλλά γιατί ήταν μια προσωπική πρόκληση».

Το καθεστώς τον βοήθησε να απαλλαγεί από την παρουσία του τότε εκλέκτορα Ζοάο Σαλντάνια ο οποίος αμφισβητούσε ανοιχτά τον Πελέ, διαδίδοντας μάλιστα πως δεν βλέπει καλά με αφορμή μια επίσκεψη του ποδοσφαιριστή στον οφθαλμίατρο.

Κανείς δεν πίστευε τότε πως η Βραζιλία μπορούσε να επιστρέψει στον θρόνο της, ενώ θεωρούσαν ξοφλημένο τον 29χρονο Πελέ.

Στο λεωφορείο της Σελεσάο που βρισκόταν καθ΄οδόν για το Αζτέκα για τον τελικό με την Ιταλία ο Πελέ άκουσε να φωνάζουν το όνομά του και ξέσπασε σε κλάματα. Το ίδιο συνέβη όταν είδε τη σκηνή στο βίντεο.

«Αυτό που προσφέρει η νίκη δεν είναι το τρόπαιο αλλά η ανακούφιση», λέει. Οι τότε συμπαίκτες του εξακολουθούν να ανατριχιάζουν όταν θυμούνται τον Πελέ να φωνάζει τρεις φορές στα αποδυτήρια μετά τον θρίαμβό του: «Δεν ξόφλησα».