Ενεργειακός «άξονας» Ισραήλ – Αιγύπτου

«Πρόκειται για την πιο σημαντική οικονομική συνεργασία ανάμεσα στο Ισραήλ και την Αίγυπτο μετά τη συνθήκη ειρήνης που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 1979». Αυτό δήλωνε τον Ιανουάριο του 2020 ο ισραηλινός υπουργός Ενέργειας, Γιουβάλ Στάινιτζ, με αφορμή την έναρξη της ροής φυσικού αερίου το οποίο αντλείται από το γιγαντιαίο κοίτασμα Λεβιάθαν προς την Αίγυπτο, μέσω του ήδη υπάρχοντος αγωγού της EMG, μήκους 280 χιλιομέτρων, που επανενεργοποιείται μετά από 9 χρόνια. Πράγματι, με βάση τη διμερή συμφωνία, η Αίγυπτος πρόκειται να απορροφήσει στα επόμενα 15 χρόνια 85 δισ. κυβικά μέτρα ισραηλινού αερίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 12-15% των συνολικών αποθεμάτων που έχει μέχρι στιγμής διαπιστωθεί ότι υπάρχουν στο συγκεκριμένο κοίτασμα.

Ισραήλ και Αίγυπτος, όμως, φαίνεται πως έχουν ακόμη πιο φιλόδοξα σχέδια, τα οποία αποδεικνύουν ότι οι δύο πάλαι ποτέ εχθροί, που πολέμησαν μεταξύ τους τουλάχιστον τρεις φορές στη διάρκεια του 20ού αιώνα, προτιμούν σήμερα τη συνεργασία από την αντιπαράθεση. Μέρος των σχεδίων αυτών αποκαλύφθηκαν την περασμένη Κυριακή, την ημέρα δηλαδή που υπεγράφη στην Ιερουσαλήμ συμφωνία για την κατασκευή ενός νέου υποθαλάσσιου αγωγού, που θα συνδέει πλέον απευθείας το Λεβιάθαν με τις αιγυπτιακές ακτές και τις εγκαταστάσεις υγροποίησης αερίου οι οποίες υπάρχουν εκεί – και, για την ώρα, υπολειτουργούν. Με τον τρόπο αυτό θέλουμε «να αυξήσουμε τις εξαγωγές αερίου προς την Ευρώπη, μέσω της Αιγύπτου, στο φόντο της αυξανόμενης ζήτησης από την πλευρά της», δήλωσε αυτή τη φορά ο Στάινιτζ.

Προφανώς, λοιπόν, ο νέος αγωγός, όταν κατασκευαστεί και τεθεί σε λειτουργία, θα απορροφήσει άλλο ένα σημαντικό μέρος από το περιεχόμενο του παραπάνω κοιτάσματος, που ενδεχομένως θα υπερβαίνει εκείνο που αφορά στον υπάρχοντα αγωγό της EMG. Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι ήδη το Λεβιάθαν καλύπτει τις ανάγκες του ίδιου του Ισραήλ, ενώ πραγματοποιούνται εξαγωγές και προς την Ιορδανία – χωρίς να αποκλείεται (κάθε άλλο) ότι θα ζητήσουν κάτι ανάλογο και άλλες γειτονικές χώρες.

Με βάση τη μεγάλη «εικόνα», λοιπόν, τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: Ποιος είναι ο ρόλος που απομένει για τον πολυσυζητημένο αγωγό EastMed, που θα συνδέει τα κοιτάσματα της ΝΑ Μεσογείου με την Πελοπόννησο, η διακρατική συμφωνία για την κατασκευή του οποίου υπογράφηκε πέρυσι ανάμεσα στους πρωθυπουργούς Ελλάδας και Ισραήλ και τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας; Και κυρίως, πόσο οικονομικά βιώσιμο μπορεί να θεωρείται το μεγαλεπήβολο αυτό σχέδιο, καθώς πρόκειται για τον μεγαλύτερο και πιθανότατα τον δυσκολότερο τεχνικά αγωγό αυτού του είδους παγκοσμίως (παρακάμπτοντας τα περιβαλλοντικά προβλήματα που συνεπάγεται), με το κόστος του να ξεπερνά στα χαρτιά τα 12 δισ. δολάρια;

Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες, ούτε από οικονομικής ούτε από πολιτικής πλευράς.