Η πρώτη καταδίκη για βασανιστήρια του καθεστώτος Ασαντ

Η πρώτη δίκη για βασανιστήρια στη Συρία και η πρώτη καταδίκη. Η απόφαση: φυλακή για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Το εφετείο του Κόμπλεντς καταδίκασε χθες τον συνεργάτη των μυστικών υπηρεσιών της Συρίας Εγιάντ Α. σε τεσσεράμισι χρόνια φυλακή. Τον έκρινε ένοχο για συνέργεια σε βασανισμούς και σε στέρηση ελευθερίας. Το δικαστήριο δεν δέχτηκε το επιχείρημα της υπεράσπισης ότι ο κατηγορούμενος εκτελούσε εντολές ανωτέρου και διέτρεχε κίνδυνο η ζωή του. Η δίκη για τον κύριο κατηγορούμενο Ανουάρ Ρ. συνεχίζεται στο εφετείο της γερμανικής πόλης.

Είναι η πρώτη παγκοσμίως καταδικαστική απόφαση δικαστηρίου για συνεργάτη των μυστικών υπηρεσιών της Συρίας, η πρώτη δικαίωση χιλιάδων θυμάτων του καθεστώτος Ασαντ.

Ο 44χρονος κατηγορούμενος πράκτορας των μυστικών υπηρεσιών της Συρίας συμμετείχε το 2011 στη σύλληψη τουλάχιστον 30 διαδηλωτών, οι οποίοι μετά τη διάλυση της διαδήλωσης οδηγήθηκαν στις φυλακές Αλ Κατίμπ της Δαμασκού. Οι δικαστές του Κόμπλεντς έκριναν ότι ενήργησε εν γνώσει του γεγονότος ότι στις συγκεκριμένες φυλακές ασκούνταν βασανιστήρια στους κρατουμένους. Αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό ότι ήταν συνεργός και όχι κύριος δράστης, καθώς επίσης ότι με την ομολογία του συνέβαλε στη θεμελίωση των πολύ βαρύτερων κατηγοριών που αντιμετωπίζει ο 58χρονος κατηγορούμενος Ανουάρ Ρ.

Ιδιαίτερη σημασία, ωστόσο, έχει ότι οι δικαστές αιτιολόγησαν την απόφαση με το σκεπτικό ότι ο κατηγορούμενος συμμετείχε επί πολλά χρόνια στον μηχανισμό καταπίεσης του καθεστώτος Ασαντ. Επίσης συνεκτίμησαν αρνητικά ότι εκείνο το χρονικό διάστημα ο κατηγορούμενος εθελοντικά είχε αποσπασθεί από θέση γραφείου στον τομέα επιχειρήσεων των μυστικών υπηρεσιών, όταν είχε ξεκινήσει ήδη και βρισκόταν σε εξέλιξη η βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων της Αραβικής Ανοιξης κατά του καθεστώτος Ασαντ. Ηταν εν γνώσει του κατηγορουμένου οι συστηματικές επιθέσεις του συριακού καθεστώτος κατά του άμαχου πληθυσμού, είπε η πρόεδρος του Εφετείου Ανε Κέρμπερ. Γνώριζε επίσης τα άγρια βασανιστήρια στα κρατητήρια των μυστικών υπηρεσιών με κρέμασμα από τα χέρια, ηλεκτροσόκ, στέρηση φαγητού και ύπνου. Οι φωνές των θυμάτων ακούγονταν μέρα – νύχτα, είπε, έκανε λόγο για μαζικούς τάφους των κρατουμένων που έχαναν τη ζωή τους. «Αυτές τις εικόνες δεν θα τις ξεχάσω ποτέ», είπε η πρόεδρος του εφετείου ανακοινώνοντας την απόφαση.

Ο καταδικασθείς Εγιάντ Α. αποστασιοποιήθηκε από το καθεστώς Ασαντ το 2012. Μετέβη στη Γερμανία, όπου συνελήφθη από τις γερμανικές Αρχές το 2019 μαζί με τον κύριο κατηγορούμενο στη δίκη του Κόμπλεντς, πρώην συνταγματάρχη Ανουάρ Ρ.

Νομική βάση για τη δίκη και καταδίκη των πρακτόρων του Ασαντ στη Γερμανία δίνει η αρχή του διεθνούς δικαίου ότι εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας μπορούν να διωχθούν οπουδήποτε βρίσκονται οι δράστες. Η Ομοσπονδιακή Γενική Εισαγγελία έχει ανοιχτές περίπου 100 αντίστοιχες υποθέσεις παραβίασης του διεθνούς δικαίου.

«Ιστορική απόφαση» χαρακτήρισε η Διεθνής Αμνηστία την ετυμηγορία των δικαστών του Κόμπλεντς. Πρόκειται για «σημαντικό μήνυμα ότι η διεθνής κοινότητα δεν ανέχεται τα γνωστά από χρόνια εγκλήματα και οι υπεύθυνοι λογοδοτούν», είπε ο Μάρκους Μπέκο, επικεφαλής του γερμανικού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας. Με την απόφαση του Κόμπλεντς πιστοποιούνται δικαστικά για πρώτη φορά τα εγκλήματα του συριακού καθεστώτος κατά της ανθρωπότητας, τόνισε ο Πάτρικ Κρόκερ της οργάνωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα ECCHR.

Με ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον αναμένεται η απόφαση του εφετείου του Κόμπλεντς για τον κύριο κατηγορούμενο Aνουάρ Ρ., επικεφαλής των ανακρίσεων στις περιβόητες φυλακές του Αλ Κατίμπ. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο της Ομοσπονδιακής Γενικής Εισαγγελίας, είναι υπεύθυνος για τον βασανισμό τουλάχιστον 4.000 ανθρώπων και για τον θάνατο 58 στο διάστημα ανάμεσα στον Απρίλιο του 2011 και τον Σεπτέμβριο του 2012.