Μεγάλες προσδοκίες από έναν σκληρό διαπραγματευτή

Το 2012 έσωσε το ευρώ ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δίνοντας την υπόσχεση ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να αντιμετωπιστεί η κρίση που ταλάνιζε την ευρωζώνη. Τώρα, ως πρωθυπουργός της Ιταλίας, ο Μάριο Ντράγκι αναλαμβάνει ένα εξίσου δύσκολο έργο: τη στήριξη και ανοικοδόμηση της χώρας του. Αλλά και πάλι, η σημασία της εμπλοκής του στην πολιτική δεν σταματά στα ιταλικά σύνορα. Επεκτείνεται σε όλη την Ευρώπη, αφού οι χώρες του Νότου βλέπουν πλέον στο πρόσωπό του έναν ισχυρό σύμμαχο στις βασικές διεκδικήσεις τους απέναντι στους «σκληρούς» Βόρειους, την ώρα που τα χρέη της πανδημίας διογκώνονται και αναδεικνύονται στο πιο δύσκολο πρόβλημα της επόμενης μέρας.

Με το ίδιο σκεπτικό ερμηνεύει τις εξελίξεις στη γειτονική Ιταλία και η ελληνική κυβέρνηση επενδύοντας στο πολιτικό εκτόπισμα του «φίλου» Ντράγκι στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, προσδοκώντας σημαντικά οφέλη για το μέτωπο των νοτίων. Αλλωστε ο «Σούπερ Μάριο», όπως είναι γνωστός σε φίλους και εχθρούς, μπορεί να αποτελέσει το αντίπαλο δέος για τους θιασώτες της οικονομικής ορθοδοξίας και πολύ αυστηρούς Γερμανούς, συνεισφέροντας μεταξύ άλλων σε αλλαγές πολιτικών για το ταμείο βοήθειας της ΕΕ και τους δημοσιονομικούς κανόνες του Σύμφωνου Σταθερότητας. Ο ίδιος πάντα έβλεπε τη συνολική εικόνα. Από τη νομισματική πολιτική που εφάρμοσε ως πρόεδρος της ΕΚΤ επωφελήθηκαν σημαντικά οι χώρες της νότιας Ευρώπης,  περιλαμβανομένης της Ελλάδας. Γι’ αυτόν τον λόγο – και τώρα – έχουν δημιουργηθεί ανάλογες προσδοκίες από την επιρροή που θα ασκεί ως πρωθυπουργός της Ιταλίας, της τρίτης ισχυρότερης οικονομίας στην Ευρώπη μετά τη Γερμανία και τη Γαλλία.

Ο Ντράγκι θεωρείται σκληρός διαπραγματευτής και υποστηρίζει σθεναρά τις θέσεις του παρά τις όποιες αντιδράσεις συναντά στον δρόμο του. Δεν είναι τυχαίο ότι έχει διατελέσει αντιπρόεδρος της Goldman Sachs, της μεγαλύτερης επενδυτικής τράπεζας στον κόσμο. Οι ιδιαίτερες ικανότητές του, όμως, φάνηκαν κυρίως από τη θητεία του Σούπερ Μάριο στην ΕΚΤ. Εκεί, από την οικονομική καρδιά της Γερμανίας, τη Φρανκφούρτη, έκλεισε επανειλημμένα τα αυτιά σε εκκλήσεις για πιο αυστηρή πολιτική. Πρόκειται για κινήσεις που στενοχώρησαν τους περισσότερους γερμανούς ιδιώτες και θεσμικούς που προσδοκούσαν μεταξύ άλλων υψηλότερα επιτόκια για να αυγατίσουν οι καταθέσεις τους, αλλά ο Σούπερ Μάριο τους έδειξε ότι προτιμά να βλέπει την πιο συνολική εικόνα.

Μπορεί τα «ρετιρέ» στους διπλούς πύργους που στεγάζουν τα γραφεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και βρίσκονται 185 μέτρα πάνω από τον ποταμό Μάιν στη Φρανκφούρτη να προσφέρουν μια φανταστική εικόνα της πόλης, αλλά ο Ντράγκι όσο βρισκόταν εκεί ως πρόεδρος της ΕΚΤ έβλεπε πάντα πολύ πιο μακριά. Οι πράξεις του έδειξαν ότι συνήθιζε να κοιτάζει πέρα από το τέλεια οργανωμένο γερμαντικό τοπίο. Ο Σούπερ Μάριο ουσιαστικά είχε κληθεί να γεφυρώσει μια από τις μεγάλες αδυναμίες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Να εφαρμόσει ενιαία νομισματική πολιτική τη στιγμή που δεν υπάρχει ενιαία δημοσιονομική πολιτική ή ουσιαστική τραπεζική ένωση, με διαφορετικές χώρες του ευρώ να έχουν ανάγκη από διαφορετική νομισματική πολιτική. Ως πρωθυπουργός της Ιταλίας τώρα αναμένεται να είναι ακόμη πιο σκληρός απέναντι στο Βερολίνο και τους συμμάχους του.

Στα άμεσα καθήκοντά του είναι να συνεχίσει τη μάχη κατά της πανδημίας στην Ιταλία, να διασφαλίσει ότι θα πετύχει η προσπάθεια του εμβολιασμού και να επιχειρήσει να μετριάσει τις οικονομικές συνέπειες που έχει προκαλέσει ο Covid-19. Εκτός όμως από τις άμεσες αυτές ανάγκες ο Ντράγκι έχει κι έναν άλλο πολύ σημαντικό σκοπό. Θα πρέπει να προχωρήσει στις απαραίτητες οργανωτικές κινήσεις προκειμένου να σχεδιαστεί το πώς θα αξιοποιηθούν τα 200 δισ. ευρώ από τα κεφάλαια του ευρωπαϊκού ταμείου βοήθειας κατά της πανδημίας που αναλογούν στην Ιταλία. Οι κινήσεις του στον τομέα αυτό αναμένεται ότι θα έχουν επιπτώσεις και για άλλες χώρες στη νότια Ευρώπη, όπως είναι η Ελλάδα, καθώς το ταμείο των 750 δισ. ευρώ μπορεί να τονώσει σημαντικά τις οικονομίες.

Πρόκειται για χωρίς προηγούμενο κεφάλαια από δάνεια και ευρωπαϊκές χορηγήσεις τα οποία εγγυώνται και οι 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η αξιοποίηση των τεράστιων αυτών κεφαλαίων στην Ευρώπη αποτελεί το φλέγον οικονομικό ζήτημα εν μέσω της πανδημίας και θα καθορίσει την κληρονομιά που θα αφήσει ο Ντράγκι τόσο στην Ιταλία όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Ο ίδιος έχει αποδείξει ότι δεν φοβάται τις προκλήσεις, όσο μεγάλες και να είναι και ήδη θεωρείται ότι έχει ξεκινήσει με το δεξί. Εχει κρατήσει σημαντικό αριθμό υπουργών από την προηγούμενη κυβέρνηση του Τζουζέπε Κόντε, βάζοντας σε θέσεις κλειδιά ανθρώπους των πολιτικών κομμάτων που τον στηρίζουν. Με τον τρόπο αυτό, τα κόμματα αυτά φέρουν και τα ίδια την ευθύνη των πολιτικών αποφάσεων και δεν δημιουργούνται αντιδράσεις από την τοποθέτηση τεχνοκρατών σε καίρια πόστα, όπως γινόταν συνέχεια από το 2011 και μετά στην Ιταλία – και όχι μόνο.