Η προεδρία της ΕΕ και η… ανάσα της Λεπέν

Κάποια στιγμή μέσα στον επόμενο χρόνο ο Εμανουέλ Μακρόν θα χριστεί de facto πρόεδρος της EE, σε αυτό συμφωνούν οι περισσότεροι αναλυτές. Εκείνο στο οποίο διαφωνούν είναι το πότε: κάποιοι το τοποθετούν στο φθινόπωρο, μετά τις γερμανικές εκλογές και την αποχώρηση της Ανγκελα Μέρκελ από την καγκελαρία έπειτα από 16 χρόνια, και άλλοι στην Πρωτοχρονιά του 2022, οπότε και αναλαμβάνει για ένα εξάμηνο η Γαλλία την κυλιόμενη προεδρία της Ενωσης. Το σημαντικό, όμως, είναι πως και οι μεν και οι δε συνδέουν την όλη συζήτηση με τις προεδρικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για την άνοιξη του 2022 στη Γαλλία. Και τις δημοσκοπήσεις που εμφανίζουν τη Μαρίν Λεπέν, την ηγέτιδα της γαλλικής Ακροδεξιάς, εγγύτερα από ποτέ στην κατάκτηση της εξουσίας. Για να θυμηθούμε μια θρυλική ρήση, έξω ο γάλλος πρόεδρος πάει καλά, μέσα δεν πάει καλά. Και για να θυμηθούμε τη συνέχειά της, «υπάρχει κίνδυνος από μέσα να καταστρέψουμε όσα επιτυγχάνουμε έξω».

Οι γαλλικές προεδρικές εκλογές απέχουν βέβαια 15 μήνες, χρόνος ικανός για να έρθουν τα πάνω κάτω, όπως άλλωστε είχε συμβεί και το 2016-2017. Επί του παρόντος, ωστόσο, ένα 67% των Γάλλων αναμένει πως ο δεύτερος γύρος τους θα είναι ένα replay του 2017, μία ακόμη μονομαχία μεταξύ Μακρόν και Λεπέν, παρότι ένα 70% θα προτιμούσε μια διαφορετική σύνθεση, παρότι το περιοδικό «L’Obs» επιμένει πως αν η μεταρρυθμιστική Αριστερά συσπειρωθεί γύρω από έναν υποψήφιο, έχει ελπίδες. Πρόσφατη δημοσκόπηση της Ipsos, σε κάθε περίπτωση, θέλει τη Λεπέν να συγκεντρώνει 26% στον πρώτο εκλογικό γύρο, επικρατώντας του Μακρόν στα περισσότερα σενάρια, και 44% στον δεύτερο γύρο έναντι 56% του γάλλου προέδρου. Μία άλλη δημοσκόπηση της Harris Interactive, από τα τέλη Ιανουαρίου, τοποθετεί το τελικό αποτέλεσμα στο 48%-52% υπέρ του Μακρόν, με τη διαφορά κοντά στα όρια του στατιστικού λάθους, δραματικά μικρότερη από το 32% που τους είχε χωρίσει το 2017. Γιατί ο γάλλος πρόεδρος δεν έχει πια τη λάμψη του νεωτερισμού, γιατί το «ούτε αριστερά ούτε δεξιά» των αρχών του έγειρε πολλές φορές προς τα δεξιά, γιατί μεσολάβησαν τα Κίτρινα Γιλέκα και μια βαθιά κοινωνική, οικονομική, υγειονομική κρίση.

«Η επιστροφή της Μαρίν Λεπέν» ήταν κατόπιν αυτών ο τίτλος ανάλυσης που δημοσιεύτηκε προ ημερών στο «Politico» – κι ας αναγνώριζαν οι συντάκτες πως ούτε οι παρούσες συνθήκες της πανδημίας, ούτε η αποφασιστικότητα με την οποία αντιμετωπίζει ο γάλλος πρόεδρος το πρόβλημα του ισλαμικού ριζοσπαστισμού, ούτε και αυτή η «υπερβολική αποδαιμονοποίηση» του κόμματός της, της Εθνικής Συσπείρωσης (RN), με την εγκατάλειψη του Frexit και μέρους της εμπρηστικής ρητορικής του, συνηγορούν υπέρ της.

Ενα πρώτο, κρίσιμο τεστ θα πραγματοποιηθεί (θεωρητικά) τον Ιούνιο με τη μορφή των γαλλικών περιφερειακών εκλογών: η RN, που ήρθε πρώτο κόμμα στη Γαλλία στις ευρωεκλογές του 2019, απογοήτευσε ωστόσο στις περσινές δημοτικές εκλογές κατακτώντας μόλις μία μεγάλη πόλη, ονειρεύεται να κατακτήσει για πρώτη φορά μια γαλλική περιφέρεια. Θα αποκτούσε έτσι ένα momentum που θα μπορούσε (θεωρητικά πάντα) να ενισχύσει τις ελπίδες της Λεπέν να εκλεγεί επιτέλους πρόεδρος της Γαλλίας στην τρίτη – και πιθανότατα τελευταία, γιατί η ανιψιά της, Μαριόν Μαρεσάλ, παραμονεύει – προσπάθειά της. Από μια ευτυχή για τον ίδιο συγκυρία, ωστόσο, ο Μακρόν θα κρατά κατά τους κρισιμότερους μήνες της προεκλογικής εκστρατείας στα χέρια του το τιμόνι της ΕΕ. Ενα «τέλειο timing», διαβεβαιώνουν τη «Monde» στενοί συνεργάτες του, που θα του επιτρέψει να διαφημίσει όσα έχει επιτύχει στην ευρωπαϊκή σκηνή, από τη συμφωνία για τους αποσπασμένους εργαζομένους και το σχέδιο για την εισαγωγή φόρου άνθρακα στα σύνορα μέχρι την ευρωπαϊκή συμφωνία που επετεύχθη στις 21 Ιουλίου για το σχέδιο ανάκαμψης των 750 δισεκατομμυρίων ευρώ – διότι ήταν πρωτίστως ο Μακρόν εκείνος που κατάφερε να κάνει την καγκελάριο να ξεπεράσει το ταμπού του κοινού χρέους.

Δεν είναι βέβαια το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης αρκετό για να μιλήσει κανείς για «αναγέννηση της Ευρώπης» – το όραμα που παρουσίαζε ο Μακρόν μετεκλογικά σε κάθε του μεγάλη ομιλία -, πόσω μάλλον εν μέσω σφοδρής κριτικής στην ηγεσία της ΕΕ για καθυστερήσεις και αστοχίες στο μέτωπο των εμβολίων. Και υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να γυρίσει το ευρωπαϊκό χαρτί μπούμερανγκ στον γάλλο πρόεδρο προεκλογικά, «να πουν οι Γάλλοι: περνάει περισσότερο χρόνο ασχολούμενος με τα προβλήματα των άλλων παρά με τα δικά μας», όπως σημειώνει ο πολιτολόγος Μπρις Ταντουριέ. Γιατί ενόσω ο Μακρόν προετοιμάζει τη μετά Μέρκελ εποχή, γνωρίζοντας πως ο/η διάδοχός της δεν θα έχει ούτε την εμπειρία, ούτε τις επαφές, ούτε την επιρροή της, ενώ υπερασπίζεται με πάθος την ιδέα μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, παρά την αλλαγή σκυτάλης στον Λευκό Οίκο, και την αναγκαιότητα μιας «αποσαφήνισης», μεταξύ συμμάχων, στο ΝΑΤΟ, του «ποιος είναι ο εχθρός», λόγω «της απίστευτης επιθετικότητας που επιδεικνύει την τελευταία διετία σε διαφορετικά θέατρα» ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μόλις ένα 30% των Γάλλων εκτιμά ότι «ξέρει πού πηγαίνει». Μικρή παρηγοριά: η δημοτικότητά του, στο 40%, είναι υψηλότερη από εκείνη των δύο προκατόχων του, Νικολά Σαρκοζί και Φρανσουά Ολάντ, στο αντίστοιχο χρονικό σημείο της θητείας τους.

Αυξήθηκε 5 μονάδες η δημοτικότητά του
Ενισχυμένη εμφανίζεται τον Φεβρουάριο η δημοτικότητα του Εμανουέλ Μακρόν. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ινστιτούτου BVA, διαμορφώνεται στο 42%, ποσοστό υψηλότερο κατά 5 μονάδες σε σύγκριση με τον Ιανουάριο, ενώ ανάλογη αύξηση καταγράφεται και στις θετικές γνώμες για τον πρωθυπουργό Ζαν Καστέξ. Η εικόνα αυτή φαίνεται πως οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στην αποφυγή επιβολής νέου lockdown στη Γαλλία.