«Η αυτοκριτική ξεκινάει {LF}από τις γνώμες των άλλων»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… Οταν ξαναδιάβασα για τις ανάγκες ενός άρθρου στο «Books’ Journal» το «Ο άγγελος της ιστορίας» του Bruno Arpaia που περιγράφει τις τελευταίες ημέρες του Βάλτερ Μπένγιαμιν, γιατί σε αυτό ο Μπένγιαμιν περισσότερο από φιλόσοφος είναι ένας τραγικός λογοτεχνικός ήρωας σε απόγνωση.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής, θα επέλεγα… Μα γράφω πάντα μετά μουσικής, μάλιστα η μουσική και τα τραγούδια με παραπέμπουν στο θέμα, στον χώρο και στην εποχή της υπόθεσης, αλλά ταυτόχρονα με παρασύρουν και δίνουν στη γραφή ρυθμό. Μερικά από αυτά τα τραγούδια και τις μουσικές κυκλοφορούν και μέσα στις σελίδες της «Κιμωλίας», αποτελώντας αναπόσπαστο τμήμα της αφήγησης.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της γραφής… Θα σας παραπέμψω στον Νόρμαν Μέιλερ που λίγο πριν πεθάνει είχε δηλώσει σε μια συνέντευξη ότι έξω υπάρχει ένα μυστηριώδες βουνό, η πραγματικότητα, που εμείς οι μυθιστοριογράφοι προσπαθούμε να σκαρφαλώσουμε και το ερώτημα είναι, με ποιον τρόπο τού επιτίθεσαι. Αλλά να μην ξεχνάμε, για να συμπληρώσω και εγώ κάτι, η ορειβασία είναι μια δύσκολη και επικίνδυνη δραστηριότητα που απελευθερώνει αδρεναλίνη και ένα απίστευτο αίσθημα πληρότητας στην κορυφή. Ναι, η γραφή είναι μια οδυνηρή χαρά.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη στο Λύκειο θα ήταν… Οχι οπωσδήποτε, αλλά αν μπορούσα θα πρότεινα για μια βιβλιοθήκη το «Στον καιρό του Βουλγαροκτόνου» της Πηνελόπης Δέλτα, ένα ιστορικό αλλά και ερωτικό «θρίλερ» που εμένα ως εναρκτήρια εφηβική ανάγνωση μου έμαθε ότι η λογοτεχνία είναι απόλαυση, συγκίνηση, αλλά και γνώση. Επίσης το «Οι θεοί διψούν» του Ανατόλ Φρανς που περιγράφει την εποχή της τρομοκρατίας στη Γαλλική Επανάσταση και δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει ο ιδεολογικός φανατισμός, στην άρνηση του εαυτού. Τέλος, τα γεμάτα καθημερινότητα «Ποιήματα» της Κικής Δημουλά για να αγαπήσουν την ποίηση.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… Οπως επισημαίνει ο αγέραστος Δημήτρης Ραυτόπουλος, «η κριτική δεν ταυτίζεται αλλά και δεν διαχωρίζεται στεγανά από τη λογοτεχνική δημιουργία». Επομένως, η γνώμη των κριτικών, αλλά και των αναγνωστών, πάντα θα έχει, είτε μας αρέσει είτε όχι, τη σημασία της και θα καθορίζει την τύχη ενός βιβλίου.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… Τις γνώμες των άλλων, κριτικών και αναγνωστών, και γίνεται γόνιμη έπειτα και από την ώριμη και νηφάλια ανάγνωση του έργου σου, αφού έχει μεσολαβήσει ο απαραίτητος χρόνος αποστασιοποίησης από αυτό. Οταν συνειδητοποιήσεις ότι πια δεν είναι στο μυαλό σου αλλά στο χαρτί.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… «Ολες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια όμως είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο» από την «Αννα Καρένινα» του Λέοντος Τολστόι, αλλά και αυτό από την «Ιστορία δύο πόλεων» του Καρόλου Ντίκενς: «Ηταν τα καλύτερα χρόνια, ήταν τα χειρότερα χρόνια, ήταν η εποχή της σοφίας, ήταν η εποχή της ηλιθιότητας». Τα έχω δανειστεί ως μότο σε δύο κεφάλαια της «Κιμωλίας».

Οταν ακούω για «κρίση της λογοτεχνίας» ή «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι… Αντίθετα από τις μεταμοντέρνες θεωρίες για τον «θάνατο του συγγραφέα», εγώ σκέφτομαι μια ατάκα του Ρόμπερτ ντε Νίρο στην ταινία του Ελίας Καζάν «Ο τελευταίος μεγιστάνας», βασισμένη σε ένα μυθιστόρημα του Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ για ένα πεταμένο, πάνω στο τραπέζι, νόμισμα των πέντε σεντ που είναι για το εισιτήριο του σινεμά, «γιατί εκεί ξεκινάει μια ιστορία που πρέπει να ειπωθεί». Πάντα στο τέλος θα υπάρχει μια ιστορία για να διηγηθούμε…

Το βιβλίο του Δ. Κωστόπουλου «Η κιμωλία» κυκλοφορεί από τις εκδ. Αλεξάνδρεια. Είναι μια περιπλάνηση στην ιστορία της Ελλάδας μέσα από θραύσματα μαρτυριών και με αφετηρία τη Λέρο του 1938, όπου ο Αποστόλης Νταλλαρής μαχαιρώνει χωρίς φανερό λόγο τον υπολοχαγό Σαλβατόρε Μπονάνο