«Υπάρχει κοινό για τα πάντα, επιδιώκουμε να διαλέγουμε το καλύτερο από τα πάντα»
Η διευθύντρια προγραμματισμού του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος - ΚΠΙΣΝ μιλά για την τέχνη στην εποχή της διαδικτυακής πραγματικότητας
Η μέρα της συνάντησής μας είναι ηλιόλουστη και ζεστή. Γι’ αυτό και αποφασίσαμε να συναντηθούμε σε φυσικό περιβάλλον και να ξεχάσουμε την ψυχρή οθόνη των υπολογιστών μας που υποκαθιστά τους τόπους συζήτησης όπου ο καφές και το άρωμά του έδιναν μία ζωηρή ενέργεια στην ανταλλαγή απόψεων. Επιστροφή λοιπόν στη διά ζώσης κουβέντα. Εστω και σε περιορισμένες συνθήκες, χωρίς χαλάρωση των μέτρων ασφαλείας. Στον χώρο του Πάρκου του ΚΠΙΣΝ. Γύρω μας, σε αρκετά μέτρα απόσταση, ο κόσμος φορά μάσκες και απολαμβάνει τον ήλιο περπατώντας. Καθόμαστε στα σκαλιά. Το κατευναστικό απαλό άρωμα λεβάντας αναδύεται από τους κατάφυτους θάμνους και κυκλώνει τον αέρα. Ενώ ο φρεσκοαλεσμένος freddo που μόλις είχαμε παραλάβει από την καντίνα του πάρκου λειτουργεί ως φίλτρο στην ατμόσφαιρα ενισχύοντας το άρωμα της λεβάντας γύρω μας. Κάποιος θαμώνας κέντρων προσωπικής περιποίησης θα έβρισκε σε αυτή τη συνθήκη έως και πιθανές αναμνήσεις από παρελθούσες εμπειρίες αρωματοθεραπείας με στόχο την καταπολέμηση του στρες.
Η Γαβριέλλα Τριανταφύλλη ξεκίνησε θεατρικές σπουδές, συνέχισε με την παραγωγή κινηματογράφου και τηλεόρασης, ασχολήθηκε με τη μαυρόασπρη φωτογραφία και ακόνισε τα γνωστικά της εργαλεία στην πράξη ως υπεύθυνη θεατρικού προγραμματισμού του BIOS. Παράλληλα, διηύθυνε το Ρομάντσο, την πρώτη ελληνική θερμοκοιτίδα δημιουργικών επαγγελμάτων. Ηδη είχε εργαστεί για μεγάλο διάστημα στο θέατρο, σε ταινίες μικρού μήκους και στην τηλεοπτική διανομή, ενώ έχει υπάρξει ιδρυτικό μέλος της εταιρείας μουσικού θέατρου Οι Οπερες των Ζητιάνων.
Και πρόσφατα, από τη θέση της διευθύντριας προγραμματισμού και παραγωγής του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, παρουσίασε το πρόγραμμα εκδηλώσεων του ΚΠΙΣΝ για τη φετινή χρονιά. Μέσα από το οποίο τονίζεται με ανεξάρτητο βλέμμα ωστόσο ο επετειακός χαρακτήρας του 2021 και ο εορτασμός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Αυτό το ανεξάρτητο βλέμμα πέφτει λοιπόν πάνω στο πρότυπο του ήρωα, σε ηρωικές μορφές αλλά και σε πρόσωπα «υποφωτισμένα» που δεν πέρασαν με έντονα γράμματα στις σελίδες της επίσημης Ιστορίας.
Ας μιλήσουμε για ήρωες…
Είμαστε μια ομάδα που ασχολούμαστε με τον προγραμματισμό και την παραγωγή των εκδηλώσεων. Μαζί με τις Σύλβια Λούλιου, Σοφία Πολυχρονίδου και Δήμητρα Κρητικού. Ολη η θεματική για τα Πρόσωπα του Ηρωα προέκυψε από τις «Παραβάσεις». Είχαμε κατά νου τον θεματικό και όχι τον επετειακό προγραμματισμό, επειδή γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλοί φορείς που επεξεργάστηκαν διεξοδικά τη διοργάνωση εκδηλώσεων για αυτή την επέτειο. Ας μην ξεχνάμε ότι ως Κέντρο Πολιτισμού είμαστε δημόσιος χώρος που δίνει εναύσματα για εμπειρίες, κατά μόνας ή οικογενειακές. Ψάχναμε να βρούμε κάτι που αφορά όλους, δίνει κίνητρο σκέψης, όπως δίνει και δυνατότητα για εφαρμογές σε όλες τις πτυχές των εκδηλώσεών μας. Πέρυσι ήταν ο Δημήτρης Καρατζάς που επιμελήθηκε στις Παραβάσεις το θέμα Γυναίκες στα λογοτεχνικά κείμενα. Την προηγούμενη χρονιά είχαμε κάνει τις Παραβάσεις σε μικρή φόρμα με την Κατερίνα Ευαγγελάτου και την Αργυρώ Χιώτη. Ο θεματικός ιστός που θα μπορούσε να διαπερνά τις φετινές Παραβάσεις σκεφτήκαμε να είναι ο ήρωας. Ο οποίος κινείται από τον ομηρικό ήρωα και τον ήρωα της αρχαίας τραγωδίας και φτάνει μέχρι τον Δον Κιχώτη και την αντιηρωική αφήγηση στο «Υπόγειο» του Ντοστογέφσκι. Ολο αυτό άνθησε σε εγκαταστάσεις, συναυλίες, συμμετοχικές δράσεις, καλώς εχόντων των πραγμάτων βέβαια. Εχουμε κατά νου ότι όλες οι εκδηλώσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν και διαδικτυακά.
Πώς όμως θα δημιουργηθεί ατμόσφαιρα από ένα μουσικό σχήμα το οποίο θα παίζει χωρίς κοινό μέσα στο πάρκο και ο θεατής του θα παρακολουθεί κλεισμένος από το σπίτι του;
Αν η κατάσταση εξελιχθεί όπως το περασμένο καλοκαίρι, κάποιες από τις δράσεις θα πραγματοποιηθούν με περιορισμένο κοινό. Στον Λαβύρινθο δραστηριοποιηθήκαμε για 150 άτομα. Και το κοινό μαθαίνει να ανταποκρίνεται σε αυτό το πλαίσιο. Επειδή έχουμε την τύχη αυτής της μεγάλης δωρεάς, θεωρούμε καθήκον μας να κάνουμε δράσεις για τον κόσμο. Στην αρχή δυσκολευτήκαμε. Η πρώτη μας ανάλογη εκδήλωση ήταν η συναυλία με τον Theodore στον Φάρο και ήταν σκληρό το συναίσθημα. Βρίσκουμε όμως τρόπους. Οι φετινές παραστάσεις θεατρικού αναλογίου είναι θεάματα για κάμερες. Και θα μείνουν. Δηλαδή δεν είναι θεατρική παράσταση με τις υψηλότερες προδιαγραφές την οποία καταγράφω τηλεοπτικά. Το ίδιο ισχύει και για τις συναυλίες μας.
Δημιουργείται και ένα μετα-προϊόν το οποίο αποτυπώνει και τη διαδικασία;
Ακριβώς, όπως το επισημαίνει και ο Νικολά Μπουριό μιλώντας για μετα-παραγωγή. Για παράδειγμα, το «Υπόγειο» στήθηκε μέσα σε έναν μεταφραστικό θάλαμο. Ηταν δηλαδή συνθήκες πολύ διαφορετικές από ό,τι αν υπήρχε κόσμος μέσα στην αίθουσα. Ολα θα γίνουν, ελπίζοντας να φιλοξενηθεί όσο το δυνατόν περισσότερος κόσμος.
Ωστόσο η Covid-19 δεν θα επιτρέπει τις πολυπληθείς εκδηλώσεις που ζήσαμε στο παρελθόν.
Δεν θα είναι ούτε φέτος ούτε το 2022 όπως η συναυλία του Μπρέγκοβιτς που είχε συγκεντρώσει 12.000 κόσμο ή το ροκ συγκρότημα Planet of Zeus, για το οποίο ήρθαν 11.500. Θα μας αφήσει κατάλοιπα αυτή η συνθήκη.
Επεξεργάζεστε την πρόκληση του διαδικτυακού έργου και τη σχέση του με τον χρόνο παρακολούθησής του από τον θεατή;
Τα μουσικά μπορούν να λειτουργήσουν ως συντροφιά. Δεν είναι απαραίτητα ένα θέαμα για να δεις. Κάνεις κάτι άλλο ακούγοντας μουσική. Από αυτή τη διαπίστωση ξεκίνησε άλλωστε ο ψηφιακός μας προγραμματισμός. Επειδή δεν έχουμε εσωτερικούς χώρους όλα μας τα θεάματα είναι μοναδικά. Οταν κάνεις μια συναυλία για 300 άτομα δεν θα την καταγράψεις με τρεις κάμερες. Θα έχεις μια αρχειακού τύπου καταγραφή. Οπότε πέρυσι, όταν ξεκίνησε η καραντίνα, επειδή για παράδειγμα δεν είχαμε αρχεία θεατρικών παραστάσεων, σκεφτήκαμε πώς μπορείς να πας κοντά στον θεατή. Η συνθήκη λόγω της πανδημίας είχε ανατραπεί και έπρεπε να λειτουργήσουμε αντίστροφα. Αφού δεν μπορούσε να έρθει ο θεατής, έπρεπε να βρούμε τρόπους να είμαστε κοντά του, γιατί χρειαζόταν συντροφιά. Ετσι γεννήθηκαν και οι αναγνώσεις με τη συμβολή του Νίκου Παναγιωτόπουλου, ο οποίος επέλεξε τα σπουδαία λογοτεχνικά κείμενα και προσκαλέσαμε τους ηθοποιούς και κάναμε τα ανάλογα podcasts. Κάθε εβδομάδα ανέβαινε ένα διήγημα και στη συνέχεια προστέθηκαν τα παιδικά «Καπλάνι της βιτρίνας» και «Τρελαντώνης».
Η διαδικτυακή συντροφιά που κρατάτε γίνεται χωρίς γεωγραφικό περιορισμό και είσαστε παντού;
Εχει ενδιαφέρον αυτό γιατί δεν έχεις υπόψη μόνο τις ανάγκες του κοινού της Αθήνας. Σου δίνει μια ελευθερία να πραγματοποιήσεις ό,τι θέλεις γιατί βρίσκει πιο εύκολα το κοινό του. Ως μεγάλος οργανισμός μπορούμε να κάνουμε μια παραγωγή με τεχνική αρτιότητα. Πρέπει να παρουσιάζεις διαρκώς καινοτόμα, ρηξικέλευθα πράγματα για να προσελκύσεις και να διατηρείς το κοινό σου.
Δεν μπορείς να επενδύσεις στον πειραματισμό του πρωτοεμφανιζόμενου καλλιτέχνη;
Δε γίνεται με την ίδια ευκολία, επειδή μιλάμε για μεγάλη παραγωγή μιας μουσικής εκδήλωσης που απαιτεί υψηλή τεχνολογική υποστήριξη. Το κόστος της παραγωγής livestreaming είναι τετραπλάσια αυξημένο. Επομένως πρέπει το πειραματικό έργο να έχει τα στοιχεία τού άξιου προς καταγραφή. Στηρίζουμε όμως τους νέους καλλιτέχνες και τον περασμένο Σεπτέμβριο στο πλαίσιο της σειράς συναυλιών Music Escapades κάναμε ένα μικρό φεστιβάλ με οκτώ σχήματα σε δύο μέρες. Τελικά έφεραν κόσμο και το ωραίο για τους μουσικούς ήταν ότι μετά από μήνες βρέθηκαν και πάλι μπροστά σε κοινό. Είχαν να παίξουν Live από τον περασμένο Φεβρουάριο. Ολοι επενδύσαμε στους δικούς μας καλλιτέχνες, τους εγχώριους. Πρέπει να ενισχύσεις τη δική σου σκηνή, με ηθοποιούς και μουσικούς.
Πώς καλύπτετε το στοιχείο της παράδοσης με τη σύγχρονη μουσική;
Πολυφωνικά. Υπάρχει κοινό για τα πάντα. Επιδιώκουμε να διαλέγουμε το καλύτερο από τα πάντα. Στα φετινά «Πρόσωπα του Ηρωα» υπάρχουν δύο εκδηλώσεις. Η μία θα γίνει με τον Καλλιτεχνικό Σύλλογο Δημοτικής Μουσικής Δόμνα Σαμίου και συγκροτήματα και φωνητικά σύνολα που ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική. Η δεύτερη εκδοχή γίνεται με το φεστιβάλ Schoolwave όπου καλούμε μαθητικές μπάντες να ερμηνεύσουν όποιο δημοτικό τραγούδι επιθυμούν και να το φέρουν στα μέτρα τους. Δηλαδή πάρε το κλέφτικο και κάνε το σε ρυθμό ska ή πάρε τη δημοτική μουσική και κάνε heavy metal.














