Η ανάκαμψη άργησε… μία μέρα{CR}

Η αποτυχία της Ευρωπαϊκής Ενωσης να διαχειριστεί αποτελεσματικά τη διαδικασία του εμβολιασμού γεννά ευλόγως σοβαρές ανησυχίες για το εάν και κατά πόσο θα καταφέρουν οι κορυφαίοι θεσμοί της Ευρώπης να ανταποκριθούν εγκαίρως και αποφασιστικά στο δεύτερο μεγάλο στοίχημα επιβίωσης, την άμεση ανάπτυξη των οικονομιών και τη σωστή αξιοποίηση των εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ που έχει προϋπολογίσει το Ταμείο Ανάκαμψης. Για να μη θρηνήσουμε, μετά από τον πόνο της απώλειας των ανθρώπινων ζωών, και την απώλεια πολλών εκατομμυρίων θέσεων εργασίας. Η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ο τρόπος με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις είναι φανερό ότι δοκιμάστηκαν κάτω από την πίεση της πανδημίας και τα αποτελέσματα που σημείωσαν δεν είναι ενθαρρυντικά. Το πρώτο θέμα είναι τι ακριβώς θα συμβεί στη συνέχεια, καθώς η ηπειρωτική Ευρώπη κινείται στους εμβολιασμούς πολύ βραδύτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία. Και το δεύτερο, εάν το παρόν σχήμα λειτουργίας και λήψης των υπερεθνικών αποφάσεων στο κέντρο της Ευρώπης είναι ικανό να εγγυηθεί την ανάκαμψη των οικονομιών, και μάλιστα χωρίς διακρίσεις αυτή τη φορά Βορρά και Νότου.

Η Ευρώπη πέρασε ένα πολύ σημαντικό τεστ ηγεσίας και δεν τα κατάφερε. Αυτή είναι η πικρή αλήθεια. Η υπόθεση της οργάνωσης και της ταχύτητας των εμβολιασμών ήταν όντως και παραμένει το πλέον κρίσιμο θέμα προτεραιότητας και σε τούτο, το μείζον σχέδιο η Κομισιόν και τα άλλα συλλογικά όργανα απέτυχαν. Ενα μέρος της αποτυχίας οφείλεται στις περιορισμένες ηγετικές ικανότητες της προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έτσι όπως τουλάχιστον επισημαίνει μερίδα του ευρωπαϊκού Τύπου, αλλά αυτό δεν μπορεί να αποτελεί τη βασική αιτιολογία. Ειδικά σε μια εποχή που τα καυτά παγκόσμια ζητήματα, είτε είναι επιδημιολογικά είτε οικονομικά, περιβαλλοντικά και ενεργειακά, απαιτούν μια ενωμένη – πολύ περισσότερο ενωμένη – και ισχυρή Ευρώπη. Απόδειξη της βαθύτερης αιτίας του προβλήματος είναι η ταχύτητα με την οποία έσπευσαν τα μεγαλύτερα κράτη να προμηθευτούν ξεχωριστά και κατά προτεραιότητα το εμβόλιο, ανεξάρτητα από τον κεντρικό σχεδιασμό. Υπάρχει, συνεπώς, ένα ουσιαστικό πρόβλημα πολιτικής συνοχής και δομής στην εξουσία της Ευρώπης, το οποίο ανατροφοδοτεί, σε κάθε κρίση και πίεση, τους εθνικούς εγωισμούς.

Η αποτελεσματική διαδικασία του εμβολιασμού ήταν και παραμένει μια ζωτική δοκιμασία, ένα σχέδιο και μια μεγάλη πρόκληση, που θα επηρεάσει καθοριστικά τον χρόνο της επανεκκίνησης των οικονομιών και θα δείξει, επιπλέον, εάν η Ευρώπη μπορεί να σταθεί και να περπατήσει όντως σαν μια ομοσπονδία, όπως επιβάλλουν οι αλλαγές στο παγκόσμιο περιβάλλον. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και με την προοπτική της δυναμικής οικονομικής ανάπτυξης, την οποία προσδοκούμε όλα τα κράτη-μέλη, με εργαλείο το Ταμείο Ανάκαμψης. Τη στιγμή αυτή, από τα δύο αυτά τεράστιας σημασίας σχέδια ομοσπονδιακού χαρακτήρα, στραβοπατάει άσχημα το πρώτο και προκαλεί ανησυχίες μην κινδυνέψει και το δεύτερο. Το θέμα της θωράκισης των λαών κόντρα στην πανδημία και το «παιχνίδι» της οικονομικής επιβίωσης, με όρους απασχόλησης, ασφάλειας και ευημερίας των πολιτών, παίζεται πλέον μεταξύ των ηπείρων και όχι μεμονωμένα μεταξύ των κρατών. Οι συνθήκες απαιτούν εγρήγορση και αποφασιστικότητα, «μία μέρα, είναι μία ζωή» που λένε οι λογοτέχνες.