Το τιμόνι της Ιταλίας στα χέρια των τεχνοκρατών

Ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από το 2011 έως το 2019 ο Μάριο Ντράγκι έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στη διάσωση του ευρώ, χρησιμοποιώντας ανορθόδοξες μεθόδους, αποφασιστικότητα και επικοινωνιακό ταλέντο. Ομως όλα αυτά μπορεί να μην είναι αρκετά για να διασωθεί η Ιταλία.  Αναλαμβάνοντας την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον πρόεδρο της χώρας Σέρτζιο Ματαρέλα, ο 73χρονος Ντράγκι βρέθηκε ξαφνικά εν μέσω της πολιτικής κρίσης στην Ιταλία, καλούμενος να φτιάξει μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας μπροστά στον κίνδυνο να οδηγηθεί η χώρα σε πρόωρες εκλογές εν μέσω υγειονομικής και οικονομικής κρίσης. Μια, κυρίως τεχνοκρατική κυβέρνηση, προκειμένου να ξεπερασθεί ο σκόπελος των πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Σε μήνυμά του προς το έθνος ο πρόεδρος Ματαρέλα τόνισε ότι η Ιταλία δεν αντέχει μια προεκλογική εκστρατεία, αυτή τη στιγμή, τονίζοντας πως ο λαός απαιτεί «συγκεκριμένες και γρήγορες απαντήσεις» για τα προβλήματα που προέκυψαν από την πανδημία. Πρόσθεσε ότι θέλει να βοηθήσει προς την κατεύθυνση αυτή με μια κυβέρνηση υψηλού κύρους που θα αρθεί πάνω από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις – για μια χώρα που έχει καταγράψει 90.000 θανάτους από τον Covid-19, περισσότερους από οποιαδήποτε άλλη χώρα της ΕΕ.

Τι σημαίνει αυτό; Οτι ο Μάριο Ντράγκι θα προσπαθήσει να σχηματίσει μια κυβέρνηση τεχνοκρατών, προκειμένου να επιλύσει τα επείγοντα προβλήματα της Ιταλίας, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ψήφο εμπιστοσύνης των κομμάτων.  Η κυβέρνηση αυτή θα πρέπει να διαχειρισθεί και τα 209 δισ. ευρώ που αναλογούν στην Ιταλία από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αντιμετώπιση της πανδημίας – δηλαδή το θέμα που προκάλεσε την πτώση της κυβέρνησης του Τζούζεπε Κόντε μετά την αποχώρηση του μικρού κόμματος του Ματέο Ρέντσι, ο οποίος διαφωνούσε με τον σχεδιασμό για την κατανομή των κεφαλαίων αυτών.

Η τελευταία «τεχνοκρατική» κυβέρνηση της χώρας ήταν υπό τον Μάριο Μόντι, μετά την παραίτηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, μόλις λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη από τον Ντράγκι το 2011 της προεδρίας της ΕΚΤ, και είχε οδηγήσει σε αντιδημοφιλή μέτρα λιτότητας. Εμεινε στην εξουσία 18 μήνες μέχρι τις προγραμματισμένες εκλογές.  Αναφερόμενος και σε εκείνη την εποχή, ο Τζουζέπε Κόντε ο οποίος προσπάθησε να παραμείνει στην πρωθυπουργία, έσπευσε να ρίξει λάδι στη φωτιά δηλώνοντας πως ελπίζει ότι η κυβέρνηση θα είναι πολιτικής φύσεως και δεν θα δημιουργηθεί από απλούς τεχνοκράτες. «Θα ήθελα να δω μια πολιτική κυβέρνηση να αναλαμβάνει την εξουσία, που θα είναι σταθερή και αρκετά συνεκτική ώστε να μπορεί να κάνει πολιτικές επιλογές. Επιλογές οι οποίες δεν μπορούν να ανατεθούν σε ομάδες τεχνοκρατών».

Δεν συμφωνούν όλοι μαζί του. Το Χρηματιστήριο του Μιλάνου ανέβηκε 3% όταν έγινε γνωστή η ανάθεση της εντολής σχηματισμού κυβέρνησης στον Ντράγκι και η διαφορά μεταξύ ιταλικών και γερμανικών κρατικών ομολόγων που είχε μεγαλώσει λόγω της αμφιβολίας ότι η Ιταλία θα μπορέσει να ξεπληρώσει τα χρέη της, μειώθηκε κατά 8%. Η νέα κυβέρνηση θα χρειασθεί να αντιμετωπίσει δύσκολα ζητήματα πέραν της πανδημίας. Τον Μάρτιο, αίρεται η απαγόρευση απολύσεων, κάτι που αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε νέο κύμα ανεργίας. Και έως τα τέλη Απριλίου, η κυβέρνηση θα πρέπει να συμφωνήσει πως θα διατεθούν τα 209 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, σε επιχορηγήσεις και δάνεια – με τις επιχορηγήσεις να είναι, με σημερινούς όρους άνω του μισού όσων δόθηκαν στην Ιταλία με το Σχέδιο Μάρσαλ, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό, ιδιαίτερα σε μια χώρα με τόσο μεγάλη διαφθορά όσο η Ιταλία, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο, λένε οι ειδικοί. Ποιος καλύτερος από τον Μάριο Ντράγκι και τους τεχνοκράτες του να αντιμετωπίσουν μια τόσο μεγάλη οικονομική πρόκληση; σχολιάζει ο Economist.

Τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι μια κυβέρνηση Ντράγκι συγκεντρώνει την υποστήριξη του μικρού κεντρώου κόμματος Viva Italia του Ματέο Ρέντσι, του Δημοκρατικού Κόμματος και της Forza Italia του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, αλλά αντιμετωπίζει μέχρι στιγμής αντιρρήσεις από το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, από το αριστερό κόμμα Ελεύθεροι και Ισοι και από το ακροδεξιό κόμμα Αδελφοί της Ιταλίας. Δεν είναι ακόμα απολύτως καθαρό εάν η Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι θα δώσει τη στήριξή της ή εάν θα απέχει από την ψηφοφορία, όμως πολλοί επιχειρηματίες του βιομηχανικού βορρά της χώρας που ψηφίζουν τον Σαλβίνι βλέπουν με πολύ θετικό μάτι μια κυβέρνηση Ντράγκι. Οι τεχνοκρατικές κυβερνήσεις στην Ιταλία δεν διαρκούν πολύ – ο μέσος όρος ζωής τους είναι ένας χρόνος και τέσσερις μήνες. Ομως αυτοί οι επόμενοι 16 μήνες είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι για την Ιταλία.