Μονοκλωνικά: Η «μεγάλη ελπίδα» αποτυγχάνει απέναντι στις μεταλλάξεις

Η μεγάλη ελπίδα για μια φαρμακευτική αγωγή απέναντι στον Covid-19 – τα μονοκλωνικά αντισώματα – ξεθωριάζει μπροστά στις μεταλλάξεις του ιού, όπως αυτές που εμφανίστηκαν στη Νότιο Αφρική και τη Βραζιλία, σύμφωνα με ερευνητές. Οι προσδοκίες από τα φάρμακα αυτά ήταν μεγάλες. Ενα, που παρασκευάστηκε από την Regeneron, χορηγήθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ και ενδέχεται να έπαιξε ρόλο στην ανάρρωσή του. Δοκιμάζεται δε σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ομως, προς απογοήτευση εκείνων οι οποίοι εργάζονται πάνω σε θεραπείες της νόσου, τα τρία κορυφαία σκευάσματα του είδους – της Regeneron και των Elli Lilly και GlaxoSmithKline – δεν τα καταφέρνουν στην περίπτωση μίας ή περισσότερων μεταλλάξεων.

Τα αντισώματα παρουσιάζουν τεράστια πλεονεκτήματα ως μορφή θεραπείας, σύμφωνα με τον Νικ Κάμακ, επικεφαλής του θεραπευτικού επιταχυντή στο ίδρυμα Wellcome. Προέρχονται από τον κλωνισμό  ανθρώπινων λευκών αιμοσφαιρίων και την απομίμηση της δράσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Είναι ιδιαιτέρως ασφαλή, στοχεύουν ειδικά τον ιό και η χρήση τους έμοιαζε να είναι πολλά υποσχόμενη στα πρώτα στάδια της ασθένειας, για να ανακοπεί η εξέλιξή της.

«Η πρόκληση εμφανίστηκε τα Χριστούγεννα, όταν αυτές οι νέες μεταλλάξεις εμφανίστηκαν – ειδικά αυτές της Νότιας Αφρικής και της Βραζιλίας. Οι αλλαγές που συμβαίνουν στις πρωτεΐνες των ακίδων του ιού πρακτικά καθιστούν ανενεργά αυτά τα αντισώματα», σημείωσε ο Κάμακ. Πλέον, οι ερευνητές είναι αναγκασμένοι να εντοπίσουν «διατηρημένα» τμήματα του ιού που δεν μεταλλάσσονται προκειμένου να τα στοχεύσουν με τα αντισώματα. «Νομίζω πως είναι αρκετά σαφές ότι, ενώ έχουμε ήδη δει μεταλλάξεις από τη Νότιο Αφρική, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Βραζιλία, θα υπάρξουν και άλλες. Πρέπει δε να προχωρήσουμε σε μαζική, γενετική συσχέτιση του ιού σε ολόκληρο τον πλανήτη, που θα αποκαλύψει πού συντελούνται οι μεταλλάξεις και ποια τμήματα διατηρούνται αμετάλλακτα», πρόσθεσε ο ίδιος. Τα μονοκλωνικά αντισώματα είχαν επιλεγεί για να στοχεύσουν την πρωτεΐνη της ακίδας του ιού, που προσκολλάται στα κύτταρα του ανθρώπινου σώματος. Γενικώς δε, όπως διαπίστωσε ο παραπάνω ερευνητής, το συγκεκριμένο τμήμα του ιού δεν αλλάζει σημαντικά, καθώς σε διαφορετική περίπτωση δεν θα μπορούσε να προσκολληθεί τόσο καλά στα κύτταρα. Η αλήθεια είναι πως τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν δημοσιευτεί αναφορικά με τις μεταλλάξεις και τα μονοκλωνικά αντισώματα είναι περιορισμένα – κυρίως από προηγούμενες μελέτες στη Νότιο Αφρική και την Κίνα. Ωστόσο, τις επόμενες εβδομάδες αναμένονται νέες δημοσιεύσεις.

Σημειώνεται πως τα μονοκλωνικά αντισώματα «είναι ένα από τα πλέον ισχυρά εργαλεία στη σύγχρονη φαρμακολογία», σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Wellcome, που αφορούσε την επέκταση της χρήσης τους σε ανθρώπους που κατοικούν σε χώρες με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα. Χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις καρκίνου και αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ενώ δοκιμάζονται και κατά του HIV. Ομως, είναι ακριβά και δύσκολα στην παρασκευή τους, κάτι που σημαίνει πως μόνο οι πλούσιες χώρες έχουν πραγματικά ωφεληθεί από την ύπαρξή τους μέχρι σήμερα. Υπάρχει ελπίδα, όμως, όπως σημειώνει η συγγραφέας της έκθεσης, Λίνσεϊ Κέιρ, ότι η νόσος Covid μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για να φτάσουν και στον υπόλοιπο κόσμο.