Οι «επαναστάτες» της παιδικής χαράς

Θυμάμαι τον λόφο του Στρέφη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, μην πω από τα τέλη αυτής του 1970. Εχουν γίνει εκεί ουκ ολίγα εφηβικά και νεανικά ξεμοναχιάσματα (με κοινή συναίνεση βεβαίως, για να μην παρεξηγηθούμε σε αυτές τις περίεργες μέρες που ζούμε). Για μένα μάλιστα είχε κάτι «πιο» από τον Λυκαβηττό, τον έτερο λόφο της Αθήνας. Πιο ξεκάρφωμα, πιο ρομαντικό και πιο διανοουμενίστικο αφού περιγράφεται σε αρκετά μυθιστορήματα συγγραφέων της γενιάς του ’30 κι εγώ τότε – τρομάρα μου! – φαντασιωνόμουν ότι θα συνδύαζα τη «Μενεξεδένια Πολιτεία» του Τερζάκη με την απελευθέρωση των ηθών της εποχής μου.

Τέλος πάντων, τα χρόνια πέρασαν και ο λόφος του Στρέφη (που δύο αιώνες πριν λεγόταν Αγχεσμός και ανήκε στην οικογένεια Στρέφη ενώ, έως τη δεκαετία του 1920, λειτουργούσαν εκεί λατομεία και το 1938 περιήλθε στον δήμο της Αθήνας) μπήκε σε αυτόν τον κύκλο της περιθωριοποίησης που υποβάθμισε κι άλλες περιοχές της πρωτεύουσας μεταμορφώνοντάς τις σε ιδιότυπα γκέτο. Κι έτσι, ο λόφος άρχισε να μοιάζει ολοένα και περισσότερο στο Πεδίον του Αρεως – όπως ήταν πριν από λίγα χρόνια. Βρωμιά και σκοτάδι – κυριολεκτικά και μεταφορικά -, αποκλεισμός πρόσβασης στην ουσία.

Τώρα, ο Δήμος Αθηναίων αποφάσισε να αναμορφώσει τον λόφο, να τον αναπλάσει ώστε να αποδοθεί στους κατοίκους της πόλης. Να παίζουν παιδιά, να βολτάρουν και να γυμνάζονται μεγαλύτεροι, να είναι προσβάσιμος μέρα και νύχτα, να γίνει αυτό που θα έπρεπε να είναι ένας από τους μεγαλύτερους πράσινους πνεύμονες της πρωτεύουσας. Η αναμόρφωση αυτή μάλιστα, μπήκε στο πρόγραμμα «Υιοθέτησε την πόλη σου» που υλοποιείται με τις προσφορές ιδιωτών.

Και τότε… «Αρχισαν τα όργανα, το μπουζούκι εργάζεται, να το το κορίτσι μου, σιέται και τινάζεται». Ωστε να δικαιωθεί η παροιμία «Εκεί που κρεμούσαν οι καπεταναίοι τ’ άρματα, κρεμούν οι γύφτοι τα νταούλια». Αρχισε, με δυο λόγια, η επανάσταση της τσουλήθρας και της τραμπάλας, η επανάσταση της παιδικής χαράς. Βγήκαν στα μετερίζια οι «επαναστάτες της πορδής» όπως τους έχει αποκαλέσει στο τραγούδι του ο Νίκος Πορτοκάλογλου.

Η «εξέγερση» του τίποτα

Αν δει κάποιος τις αφίσες (που εμμέσως πλην σαφώς καλούν τον «αγνό» λαό να ρίξει οπωροκηπευτικά και καφέδες στον δήμαρχο της Αθήνας) και διαβάσει τα «καλέσματα» που κυκλοφόρησαν από τον «αντιεξουσιαστικό» χώρο – τον οποίον βέβαια χειραγωγούν άλλες, «άπονες εξουσίες» – θα νομίζει ότι η αναμόρφωση του λόφου του Στρέφη είναι κάτι αντίστοιχο με τη γερμανική κατοχή. Η ανακοίνωση μάλιστα για τη συνέλευση που έγινε το Σάββατο και θα επαναληφθεί σήμερα λέει, χαρακτηριστικά, σε κάποιο σημείο: «…Ακόμα πιο μαζική, με παρουσία εκατοντάδων αγωνιστών και αγωνιστριών».

Εμ, αυτοί είναι αγώνες. Σκληροί κοινωνικοί αγώνες, όχι τίποτα παίξε γέλασε. Διότι, ως γνωστόν, οι τραμπάλες και οι τσουλήθρες στου Στρέφη για να παίζουν τα παιδιά της γειτονιάς και τα καθαρά μονοπάτια για να περπατούν οι ηλικιωμένοι, στραγγαλίζουν το προτελαριάτο. Και κάθε αντίδραση σε αυτά τα ζοφερά και πνιγηρά σχέδια είναι γροθιά στα μούτρα του κατεστημένου.

Εντάξει, κατανοώ το αδιέξοδό τους. Αν θέλεις σώνει και καλά να αισθανθείς αγωνιστής, θα ανακαλύψεις εχθρούς και τύραννους όχι μόνο στις παιδικές χαρές αλλά και στο καπάκι της μαρμελάδας. Απλώς, από τον χώρο των κοινωνικών διεκδικήσεων, περνάς σε αυτόν της θεατρικής φαρσοκωμωδίας ή μπαλαφάρας. Κάνεις μάλιστα και καριέρα. Μεγάλη.

Ομιλείτε Ελληνικά;  

Εδώ προκύπτει και ένα θέμα στοιχειώδους γνώσης της ελληνικής. Η αφίσα εναντίον της αναμόρφωσης του λόφου του Στρέφη γράφει: «Κάτω τα ξερά σας από τους δημόσιους χώρους. Λόφος ελεύθερος για όλες και όλους». Πάμε λοιπόν από τα βασικά. Ο δημόσιος χώρος δεν είναι χωραφάκι του καθενός από εμάς. Η λέξη «δημόσιος» σημαίνει ότι «ανήκει» σε δημόσιο φορέα και ότι όλοι οι πολίτες έχουμε ίσα δικαιώματα στη χρήση του. Και όταν λέμε όλοι, εννοούμε όλοι. Δεν είναι τσιφλίκι ούτε αυτού που φωνάζει ούτε αυτού που τσαμπουκαλεύεται ούτε αυτού που τραμπουκίζει καλύτερα.