Η ισπανόφωνη λογοτεχνία στο «Δέντρο»

Το εγχείρημα δεν διεκδικεί πρωτοτυπία. Διεκδικεί όμως αποήχους από ποικίλες εποχές και γεωγραφικούς υποδοχείς της λογοτεχνικής αυτής ηπείρου που ονομάζεται λίγο καταχρηστικά «ισπανόφωνη λογοτεχνία». Τα κείμενα που εμφανίζονται στο τελευταίο αφιέρωμα του ιστορικού περιοδικού το ΔΕΝΤΡΟ δεν τα συνδέει μόνο η γλώσσα αλλά και ένα κοινό πολιτισμικό υπόστρωμα που αρχίζει στα τέλη του 15ου αιώνα, – με την ισπανική κυριαρχία στο μεγαλύτερο μέρος της αμερικανικής ηπείρου – αλλά βυθίζεται ακόμη και στις ρίζες των λεγόμενων προκολομβιανών πολιτισμών. Πρόκειται για μια αχανή και πολυποίκιλη γεωγραφική ενότητα αλλά και για μια τεράστια αγορά που επιτρέπει την εύκολη διακίνηση ανθρώπων και ιδεών στις δυο όχθες του Ατλαντικού αλλά και του Ειρηνικού ωκεανού. Μάλιστα διεισδύει ακόμη και στο εσωτερικό της αγγλόσφαιρας [ας θυμηθούμε λ.χ. ότι πάνω από σαράντα εκατομμύρια ισπανόφωνοι είναι πολίτες των ΗΠΑ, χώρια οι τελούντες σε καθεστώς ημιπαρανομίας].

Ευτυχείς λοιπόν – τουλάχιστον σε σχέση με μας – οι ισπανόφωνοι συγγραφείς που κοινωνούν της ίδιας παιδείας με την Καστίλλη του Δον Κιχώτη, με τον οποίο άλλωστε ασχολείται ο νομπελίστας Μάριο Βάργκας Γιόσα στο παρόν κείμενό του.  Ομως στο αφιέρωμα του περιοδικού παρελαύνουν και δεκάδες άλλα ονόματα, ορισμένα πασίγνωστα και δημοφιλή, άλλα οριακά άγνωστα αν και με το ιδιαίτερο ενδιαφέρον τους. Ολα είναι κείμενα ήδη δημοσιευμένα στο περιοδικό, σε ένα ευρύτατο χρονολογικό φάσμα που πλησιάζει αισίως τον… μισό αιώνα, όπου οι επιλογές είναι περισσότερο διαισθητικές παρά συστηματικές. Αποσπάσματα ημερολογίων, άρθρα, κομμάτια τύπου νέας δημοσιογραφίας, αυτόνομα λογοτεχνικά κείμενα, εξομολογήσεις και επιστολές συγκροτούν ένα ρεύμα που προσφέρεται για περαιτέρω ψάξιμο. Κυρίως όμως τα αναγνώσματα του τεύχους λειτουργούν ως ένα είδος καταλύτη προκειμένου, ειδικά εν τω μέσω της παρούσας συγκυρίας να ανακληθούν γεύσεις, αρώματα, αισθήματα και ερεθίσματα προγενέστερων εποχών. Οι οποίες είναι εσαεί παρούσες και ολοζώντανες είτε διαβάζουμε Χόρχε Λούις Μπόρχες, είτε Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, είτε Σάμπατο, Κορτάσαρ και Ινφάντε, είτε  τον κλασικό και αναπόφευκτο Λόρκα. Και επιπλέον είναι μια πρόταση για μια διεύρυνση οριζόντων προς λιγότερο ή περισσότερο άγνωστες υποηπείρους, αρχής γενομένης από τη Νικαράγουα στο εναρκτήριο κείμενο του τεύχους.

Καλομεταφρασμένα και επιμελημένα με τη μέριμνα του Κώστα Μαυρουδή και του Τάσου Γουδέλη τα κείμενα του τεύχους μοιάζουν με ανάχωμα κατά της επελαύνουσας απομόνωσης των καιρών μας. Το αλλότριο είναι πάντα το καλύτερο καταφύγιο σε ό,τι περνάμε και η φυγή – έστω η νοερή φυγή – η προσφορότερη έξοδος.