Πολλά τα ερωτήματα που περιμένουν απαντήσεις

Την περασμένη Πέμπτη 21 Ιανουαρίου, στην τηλεδιάσκεψη των ευρωπαίων ηγετών, ενδεχομένως για να κατευνάσει τη δυσφορία που εξέφρασαν αρκετοί από τους «27» για την επάρκεια και τις καθυστερήσεις στα εμβόλια, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν γνωστοποίησε ότι η AstraZeneca, εφόσον λάμβανε έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, θα ξεκινούσε τις παραδόσεις των εμβολίων της ακόμη και πριν από τα μέσα Φεβρουαρίου. Οι παραδόσεις της AstraZeneca ήταν, και παραμένουν, άκρως αναγκαίες για να υλοποιηθεί το σχέδιο της Κομισιόν για τη διάθεση στα κράτη – μέλη εντός του α’ τριμήνου σχεδόν 200 εκατ. δόσεων εμβολίων. Την ώρα της τηλεδιάσκεψης των ευρωπαίων ηγετών, αλλά και μέχρι την επόμενη μέρα, όπως λέει ευρωπαϊκός αξιωματούχος, η Κομισιόν δεν είχε υποψιαστεί τη βόμβα που θα έσκαγε την Παρασκευή 22 Ιανουαρίου, όταν η AstraZeneca αποκάλυψε αιφνιδιαστικά σημαντικά μειωμένες δόσεις. Ηταν το πρώτο σήμα στο ρήγμα, που έγινε ακόμη βαθύτερο τις επόμενες μέρες.

Αλλωστε, δεν ήταν διόλου ευκαταφρόνητη η επένδυση των 336 εκατ. ευρώ της ΕΕ στην αγγλοσουηδική φαρμακευτική, παρότι δεν έχει δοθεί ακόμη το συνολικό ποσό, όπως διευκρινίζει ευρωπαίος αξιωματούχος. Η «επένδυση», όμως, που είχε γίνει στον εμβολιαστικό σχεδιασμό της Κομισιόν βάσει των αναμενόμενων παραδόσεων από την AstraZeneca ήταν ακόμη μεγαλύτερη, καθώς κινδυνεύει να εκτροχιαστεί η εκστρατεία εμβολιασμού, επαναφέροντας τους φόβους για περισσότερα λοκντάουν και μεγαλύτερη οικονομική αβεβαιότητα.

Μέχρι τις τελευταίες μέρες η Κομισιόν είχε καταφέρει να απασφαλίσει ή τουλάχιστον να υπερπηδήσει τις νάρκες, που ξεπηδούσαν, στον δρόμο της ευρωπαϊκής στρατηγικής εμβολίων: την αγορά από τη Γερμανία και ορισμένες άλλες χώρες εμβολίων εκτός του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου, την πρόσφατη καθυστέρηση παράδοσης από τη Pfizer (διευθετήθηκε), την έντονη κριτική κατά της ΕΜΑ για καθυστερήσεις στην αξιολόγηση των εμβολίων (σήμερα αναμένεται για το εμβόλιο της AstraZeneca), την κριτική ότι η ΕΕ καθυστέρησε να συνάψει συμφωνίες με τις φαρμακοβιομηχανίες με διαφορά μηνών έναντι των ΗΠΑ και της Βρετανίας, αλλά και τους αρχικούς πονοκεφάλους με την εταιρεία CureVac και τη «Συμμαχία», που είχαν συστήσει Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία και Ιταλία για δική τους προμήθεια εμβολίων. Η Κομισιόν επεδείκνυε, όμως, σταθερά αυτοπεποίθηση στη χάραξη της στρατηγικής.

Η έλλειψη συνεννόησης μεταξύ των δύο πλευρών, της Κομισιόν και της AstraZeneca, έγινε εμφανέστερη, όταν σε επιστολή – διαμαρτυρία της κ. Κυριακίδου το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Πασκάλ Σοριό, διευθύνων σύμβουλος της φαρμακοβιομηχανίας, προτίμησε να απαντήσει μέσω συνέντευξής του στην ιταλική «La Republica», ενδεχομένως σε μια προσπάθεια να απαντήσει και στον ιταλό πρωθυπουργό Τζουζέπε Κόντε, ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα προσφύγει, με κάθε ένδικο μέσο, κατά των Pfizer και AstraZeneca. Η συνέντευξη έριξε λάδι στη φωτιά. Την Τετάρτη η Κομισιόν ακύρωνε τη συνεδρίαση της καθοδηγητικής επιτροπής της ΕΕ, αλλά η AstraZeneca δήλωνε ότι θα παραστεί. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρέθηκε το συμβόλαιο με την εταιρεία. Κατά την κ. Κυριακίδου είναι λανθασμένος ο ισχυρισμός ότι η εταιρεία δεν είναι νομικά υποχρεωμένη να παραδίδει εμβόλια στην ΕΕ βάσει συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. Οπως επεξηγούν οι Βρυξέλλες, η σύμβαση με την εταιρεία βασίστηκε σε τέσσερα εργοστάσια, δύο στη Βρετανία και δύο στην ΕΕ, με την εταιρεία να προμηθεύσει, χωρίς να προβλέπεται, μόνο τη Βρετανία από τα βρετανικά εργοστάσια. Κατά την Κομισιόν, η οποία κάλεσε την εταιρεία να δημοσιεύσει τη σύμβαση, «δεν υπάρχει ιεραρχία μεταξύ των τεσσάρων εργοστασίων». Χθες οι τόνοι από την πλευρά της Κομισιόν, η οποία ζήτησε γραπτώς από την εταιρεία τη δημοσιοποίηση της σύμβασης, έπεσαν. Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο διευθυντής του Bruegel Γκούντραμ Βολφ δήλωσε ότι «πέρα από το συμβόλαιο, το οποίο δεν γνωρίζω, το ζήτημα είναι πολιτικό. Ζωές κινδυνεύουν, ενώ τίθενται ερωτήματα ηθικής. Στην ΕΕ υπάρχουν ακόμη πολλά άτομα υψηλού κινδύνου, που δεν έχουν εμβολιαστεί, ενώ στη Βρετανία ο εμβολιασμός περνά σε χαμηλότερου ρίσκου ανθρώπους. Επωφελήθηκε η Βρετανία από την παραγωγή στην ΕΕ; Πρόκειται για ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις».