Ερωτήματα αυθεντικότητας για τον «Σωτήρα του Κόσμου»

Κρύβουν τα χέρια του «Σωτήρα του Κόσμου» το μυστικό της αυθεντικότητάς του; Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν δύο ανεξάρτητες έρευνες, οι οποίες εστιάζουν στο πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο του πίνακα, αξίας 450 εκατ. δολαρίων: τα χέρια του Ιησού. Σύμφωνα με αυτές, το ενδεχόμενο δημιουργός του έργου να είναι ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ολοένα και απομακρύνεται.

Η πρώτη μελέτη βασίζεται στην ανάλυση από το μουσείο του Λούβρου, στο πλαίσιο της σχεδιαζόμενης παρουσίασής του κατά την επετειακή έκθεση για τα 500 χρόνια από τον θάνατο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Δεν είδε όμως ποτέ τα φώτα της δημοσιότητας καθώς τελικά το υπουργείο Πολιτισμού της Σαουδικής Αραβίας, στo οποίo ανήκει το έργο, δεν επέτρεψε την παρουσίασή του. Ετσι, το μουσείο δεν μπορούσε να την εκδώσει, καθώς το έργο δεν ανήκει στις συλλογές του. Η μελέτη αυτή υποστηρίζει πως ο δημιουργός του έργου είχε αρχικά σχεδιάσει το κεφάλι και τους ώμους, αλλά τα χέρια προστέθηκαν αργότερα. Βασικό επιχείρημα των ειδικών του Λούβρου είναι ότι το χέρι που ευλογεί είναι ζωγραφισμένο πάνω από το μαύρο φόντο, σε αντίθεση με την υπόλοιπη εικόνα, γεγονός που «αποδεικνύει ότι ο Λεονάρντο δεν το είχε προβλέψει στην αρχή της εικονογραφικής σύνθεσης».

Εν τω μεταξύ, ο μηχανικός ηλεκτρονικών υπολογιστών Στίβεν Φρανκ και ο ιστορικός τέχνης Αντρέα Φρανκ, που χρησιμοποιούν συνελικτικά νευρωνικά δίκτυα για να διαλευκάνουν υποθέσεις πλαστών ή αμφιλεγόμενων έργων, έκαναν τη δική τους έρευνα, η οποία πρόκειται προσεχώς να δημοσιευτεί στην επιθεώρηση Λεονάρντο του Τεχνολογικού Ινστιτούτου Μασαχουσέτης (ΜΙΤ). Η μέθοδός τους που είναι ειδικά σχεδιασμένη για έργα τέχνης κι έχει ακρίβεια 97% στον εντοπισμό των πλαστών, έδειξε ότι το κεφάλι και το άνω μέρος της μορφής είναι πολύ πιθανόν να ζωγραφίστηκαν από τον Ντα Βίντσι, όχι όμως και τα χέρια.

ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΕ ΜΑΘΗΤΗΣ. Οι δύο νέες έρευνες έρχονται να προστεθούν στις αμφιβολίες που είχε διατυπώσει περί αυθεντικότητας στα πρακτικά συνεδρίου που εκδόθηκαν πέρυσι ο ειδικός Φρανκ Ζόλνερ, ο οποίος πάντα πίστευε ότι η απαλή, κηρώδης επιδερμίδα του χεριού ευλογίας υπονομεύει την ανεπιφύλακτη απόδοση στον πολυπράγμονα δημιουργό της Αναγέννησης και υποστήριξε ότι μπορεί να ξεκίνησε εκείνος μεν το έργο, αλλά στη διαδρομή να έχασε το ενδιαφέρον του και να μην το ολοκλήρωσε, κάτι που πιθανόν να έκανε κάποιος μαθητής ή βοηθός του.

Και παρά τη μαρτυρία των αρχών του 16ου αι. που θέλει τον Ντα Βίντσι να μην ολοκληρώνει τα έργα του, αλλά να φτιάχνει το πρόσωπο και το στήθος των μορφών, κατά το πρότυπο του σπουδαίου αρχαίου έλληνα ζωγράφου Απελλή, είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι τα ζωτικής σημασίας χαρακτηριστικά ενός Σωτήρα του Κόσμου, τα χέρια του, δεν έπαιξαν κανένα ρόλο στην αρχική σύλληψη του έργου. Γεγονός που ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση σχετικά με την αυθεντικότητα του ακριβοπληρωμένου και άφαντου πίνακα.