Παράλληλες κρίσεις στον πυρήνα της ΕΕ

Με μία παράλληλη κυβερνητική κρίση η οποία εκδηλώθηκε, με διαφορά μόλις δύο ημερών, σε δύο χώρες οι οποίες ανήκουν στον «πυρήνα» της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ανοίγει η σελίδα των πολιτικών εξελίξεων στην Ευρώπη για το 2021. Η αλήθεια είναι δε ότι ουδείς μπορεί να προβλέψει από τώρα εάν στην Ιταλία και την Ολλανδία η εν εξελίξει κυβερνητική κρίση εξελιχθεί τελικώς σε γενικευμένη κρίση.

Στη Ιταλία, ο πρωθυπουργός, Τζουζέπε Κόντε, έχει αρκετές πιθανότητες να βρει τις αναγκαίες ψήφους σε Βουλή και Γερουσία ώστε να αναπληρώσει το κενό που άφησε στον συνασπισμό του η αποχώρηση του Ματέο Ρέντσι και της Italia Viva. Εφόσον το πετύχει, κυρίως με τη βοήθεια ανεξάρτητων, τότε θα κερδίσει τις ψήφους εμπιστοσύνης που αναμένεται να διεξαχθούν στα δύο σώματα σήμερα και αύριο. Εάν όχι, τότε ανοίγει ο δρόμος προς τις πρόωρες εκλογές, με τις δημοσκοπήσεις να φέρνουν τα κόμματα της Δεξιάς και Ακροδεξιάς να έχουν τον πρώτο λόγο και τον Ματέο Σαλβίνι να ονειρεύεται πάλι την πρωθυπουργία.

Στη Ολλανδία, από την άλλη, η παραίτηση της κυβέρνησης συνασπισμού του Μαρκ Ρούτε δεν φαίνεται να οδηγεί σε συγκλονιστικές ανατροπές. Κι αυτό διότι οι επόμενες βουλευτικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί ούτως ή άλλως σε δύο μήνες, στις 17 Μαρτίου, ενώ η παραιτηθείσα κυβέρνηση αναμένεται ότι θα συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά της έως τότε ως υπηρεσιακή. Ομως, το νέο σκηνικό που θα προκύψει από τις κάλπες ίσως είναι αρκετά διαφορετικό από το σημερινό, αποτυπώνοντας και τις διεργασίες στην κοινωνία.

Το σίγουρο είναι ότι οι εξελίξεις στις δύο χώρες έχουν έντονο συμβολισμό και δικαιολογημένα προκαλούν ανησυχία στα πολιτικά επιτελεία. Πολύ περισσότερο καθώς το 2021 είναι χρονιά εκλογών στη Γερμανία, με ανοιχτό το σενάριο να υπάρξουν σημαντικές ανακατατάξεις μετά την αποχώρηση της Ανγκελα Μέρκελ από την καγκελαρία και την ενεργό πολιτική – ενώ μετά το καλοκαίρι εισέρχεται σε εκλογική τροχιά και η Γαλλία, όπου θα στηθούν κάλπες για πρόεδρο και Βουλή μέχρι το καλοκαίρι του 2022.

Η εξήγηση αποτυπώνεται στο εξής ερώτημα: Εάν υπάρχουν κυβερνήσεις που πέφτουν ή κινδυνεύουν να πέσουν στην κορύφωση της πανδημίας, τότε τι θα συμβεί όταν επιστρέψει μια, σχετική έστω, κανονικότητα; Οταν, δηλαδή, οι πολίτες θα πάψουν να ζουν σε κατάσταση σοκ και lockdown, όταν θα μαζευτούν τα (όποια) προστατευτικά δίχτυα έχουν απλωθεί, όταν αποκαλυφθεί η «καμένη γη» και οι πάντες αρχίσουν να αναζητούν ενόχους ή εξιλαστήρια θύματα;

Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι σε περιόδους «πολέμου», οι κοινωνίες συνήθως συσπειρώνονται γύρω από τους… αρχιστράτηγούς τους, αναβάλλοντας την απόδοση ευθυνών και το ξεκαθάρισμα λογαριασμών για αργότερα. Οι περιπτώσεις της Ιταλίας και της Ολλανδίας αποδεικνύουν, όμως, ότι υπάρχουν και εξαιρέσεις στον κανόνα. Κυρίως, διότι άφησαν να φανεί, έστω και προσωρινά, ένα μέρος της εκρηκτικής ύλης των αντιθέσεων που έχει σωρευτεί σε όλα τα επίπεδα και περιμένει τον κατάλληλο πυροκροτητή.

Ενα σκάνδαλο με πολιτική «γραμμή» έριξε τον Ρούτε

Τα όσα αποκαλύφθηκαν στην Ολλανδία από την έρευνα της κοινοβουλευτικής επιτροπής και οδήγησαν στην παραίτηση της κυβέρνησης του πρωθυπουργού της χώρας από το 2010 και ηγέτη των Φιλελευθέρων (VVD) Μαρκ Ρούτε δεν συνιστούν απλώς ένα σκάνδαλο. Αποκαλύπτουν την ουσία της πολιτικής που εφαρμόστηκε στη χώρα την προηγούμενη δεκαετία, η οποία είχε στο στόχαστρό της τόσο το κοινωνικό κράτος όσο και τους μετανάστες.

Για να πετύχουν τον στόχο τους, οι διαδοχικές κυβερνήσεις (σε κάποιες από τις οποίες συμμετείχαν και οι Εργατικοί, ο ηγέτης των οποίων επίσης παραιτήθηκε) χρειάζονταν ένα άλλοθι. Το βρήκαν δε στις απάτες της μαφίας, η οποία στα χρόνια της αφθονίας αξιοποιούσε ξένους και κυρίως βούλγαρους μετανάστες για να αποσπά σημαντικά ποσά από το κράτος με τη μορφή επιδομάτων. Οταν, όμως, τα λουριά άρχισαν να σφίγγουν, δόθηκε η εντολή να γίνουν περικοπές πάση θυσία – σε βαθμό που να δίνεται ένα έκτακτο κονδύλι 25 εκατ. ευρώ ετησίως στις εφορίες για να καταπολεμήσουν τις παρατυπίες, το οποίο συνοδευόταν από την εντολή αυτό να ισοσκελιστεί από το ύψος των επιδομάτων που θα κόβονταν!

Το αποτέλεσμα ήταν ο πέλεκυς να πέσει επί δικαίους και αδίκους. Ενώ απορρίπτονταν σωρηδόν χιλιάδες νέες αιτήσεις, κατά την επανεξέταση παλαιότερων αρκούσε μία λιγότερη υπογραφή ή ένα έντυπο που έλειπε για να ακυρωθεί εκ των υστέρων το επίδομα και να απαιτηθεί η αναδρομική του επιστροφή. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι οι μετανάστες, με ελλιπείς γνώσεις στη γλώσσα και στο ολλανδικό σύστημα, ήταν τα βασικά θύματα της υπόθεσης, με αποτέλεσμα χιλιάδες οικογένειες να οδηγηθούν στην οικονομική καταστροφή ή κυριολεκτικά να διαλυθούν.