ΝΟΝ PAPER

Ηταν κάποτε η Στάσα

Επειδή οι ημέρες ευνοούν τις αναμνήσεις, θυμήθηκα κι εγώ τη Στάσα που έμενε στην παλιά γειτονιά της γιαγιάς μου, στη Σύρο. Η Στάσα ήταν μια θρυλική μορφή για εμένα αν και τη φυσιογνωμία της δεν την καλοθυμάμαι. Εμενε σε ένα δωμάτιο, χαμένο και χωμένο στα σκαλάκια της Ερμούπολης, με τα δύο ή τρία παιδιά της, όλα αγνώστου πατρός, νομίζω διαφορετικού το καθένα. Οι παροξυσμοί της όμως γινόταν αυτό που σήμερα λέμε talk of the town. Ανέκδοτα που, εμείς τα παιδιά, τα κάναμε παιχνίδια, φτιάχναμε ρόλους και λέγαμε τις ατάκες της ως συνθήματα.

Δύο ήταν τα χαρακτηριστικά της Στάσας, αυτά που την έκαναν καλτ περσόνα. Το ένα, η μεγαλομανία της. Το καθημερινό της επικοινωνιακό μενού αποτελούνταν από ιστορίες πραγματικές ή φανταστικές για τους πλούσιους και διάσημους εκείνης της εποχής (μιλάμε για τέλη της δεκαετίας του 1960) που δεν ξέρω πώς τις μάθαινε αφού αμφιβάλλω αν ήξερε γράμματα ώστε να τις διαβάζει στα περιοδικά. Και όλες με επίκεντρο τη χλιδή. Με στεντόρεια φωνή περιέγραφε σε περαστικούς αλλά ακόμη και σε ένα δικό της, αόρατο για τους άλλους, κοινό τα «μπριλάντια» που έκανε δώρο ο Ωνάσης στην Κάλας (ή μήπως στην Τζάκι;), τη θαλαμηγό που αγόρασε ο Νιάρχος, τα δώρα που έκανε ο «Μπάρτος» στην Τέιλορ, τις πέρλες με τις οποίες ήταν κεντημένο το καινούργιο φόρεμα της Βουγιουκλάκη.

Το άλλο ήταν να κατακεραυνώνει συμπεριφορές και ήθη. Εδώ δεν υπήρχαν ταξικοί διαχωρισμοί. Ολοι έμπαιναν στο στόχαστρό της. Από τον κύριο Γκίκα, τον μπακάλη και μια συγγένισσά της στον Γαλησσά έως τους γνωστούς εφοπλιστές και τις «μαιτρέσες» τους. Είχε γνώμη ακόμη και για το αν πήρε σε καλή τιμή το καινούργιο καράβι του ο Ρεθύμνης ή αν το τάδε ναυάγιο που είχε αναστατώσει τη γειτονιά ήταν μούφα για να εισπράξουν τα λεφτά της ασφάλειας.

Από τα Ψαριανά στον κυβερνοχώρο

Η Στάσα, από τα Ψαριανά της Ερμούπολης που «το πιο μεγάλο της ζωής της ταξείδιον» ήταν για ένα τάμα στην Τήνο, είναι σήμερα ο μέσος χρήστης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ή τέλος πάντων ο νέος ανθρωπότυπος στον οποίο μεταμορφώνει ακόμη και αυτούς που ήταν, έστω και σε σχετική, συμβατότητα με το περιβάλλον τους, η απατηλή λάμψη της διαδικτυακής ματαιοδοξίας. Το είδαμε ανάγλυφα, το βλέπουμε τρεις μέρες τώρα, σε όλον αυτόν τον σάλο που έγινε για μια Πρωτοχρονιά στο Ντουμπάι, θα συνεχίσουμε να το βλέπουμε στους αλλοπαρμένους χρήστες που αισθάνονται ότι πρέπει να απολογηθούν στο «κοινό» τους επειδή άργησαν τρεις ώρες να καταθέσουν την αποψάρα τους για τον ανασχηματισμό, στις νεόκοπες πασιονάριες που ανάμεσα στην ντεκαπάζ και «τις πέρλες της μαμάς» εγκαλούν προσωπικά υπουργούς με απόλυτη σιγουριά ότι θα συμμορφωθούν «προς τας υποδείξεις τους».

Η ματαιοδοξία της Στάσας που την απασχολούσαν τα «μπριλάντια» της Κάλας και οι «μαιτρέσες» των πλουσίων δεν έχει καμιά διαφορά από τη ματαιοδοξία αυτών που, σήμερα, θεωρούν τη γνώμη τους ηθικό κανόνα. Και των οποίων η ματαιοδοξία δεν διαφέρει από αυτήν των σελέμπριτι του Ντουμπάι τους οποίους στηλιτεύουν. Η ετικέτα αλλάζει, όχι το ρούχο.

Λίγα κλισέ ακόμη

Ποτέ δεν στερεύουν δαύτα. Τα παλιά καλά κρατούν και κάθε τόσο καινούργια έρχονται. Η συγκομιδή της Πρωτοχρονιάς λοιπόν λέει πως επειδή είναι παιδί μεταναστών ο εκατομμυριούχος Αντετοκούνμπο (που προφανώς δεν άλλαξε χρόνο με φακές και ένα φουά γκρα στα πέντε) είναι πιο ευαίσθητος από τον Τσιτσιπά που επίσης είναι παιδί μετανάστριας και έκανε Πρωτοχρονιά με την οικογένειά του σε ένα εστιατόριο στον τόπο όπου προπονείται. Το άλλο κλισέ είναι ότι οι πολιτικά ορθοί είναι αυτοί που, εκείνο το βράδυ έβλεπαν ΕΡΤ2, σε σύνδεση με το ΚΠΙΣΝ – και με θεαματικότητα οριακά ανιχνεύσιμη.