«Βάλαμε το δηλητήριο στο εσώρουχό του»

Πριν από μία εβδομάδα, ο Κονσταντίν Κουντριάφτσεφ, μέλος της ομάδας των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών (FSB) που αποπειράθηκε τον Αύγουστο να δολοφονήσει τον ρώσο αντιφρονούντα Αλεξέι Ναβάλνι, δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από γνώριμο αριθμό. Ο άγνωστος του συστήθηκε ως ανώτατο στέλεχος της υπηρεσίας και του ζήτησε λεπτομέρειες για την υπόθεση. Εκείνος του είπε όσα γνώριζε – που ήταν πολλά. Τώρα αποκαλύπτεται πως ο άγνωστος ήταν στην πραγματικότητα ο ίδιος ο Ναβάλνι. Ο οποίος άκουσε από πρώτο χέρι λεπτομέρειες για το πώς τον δηλητηρίασαν και πως αργότερα ο Κουντριάφτσεφ ενεπλάκη στην επιχείρηση «καθαρισμού» των αποδείξεων.

Την περασμένη εβδομάδα, η ερευνητική ιστοσελίδα Bellingcat είχε αποκαλύψει λεπτομέρειες για τη μεγάλη ομάδα κρούσης που παρακολουθούσε κατά πόδας τον Ναβάλνι τα τελευταία τρία χρόνια, καθώς και αποδείξεις για τα μέλη της FSB που βρίσκονταν σε κοντινή απόσταση από τον ρώσο πολιτικό, που θεωρείται ο μεγάλος εχθρός του προέδρου Πούτιν, στο ταξίδι του στο Τομσκ της Σιβηρίας, κατά την επιστροφή από το οποίο παρουσίασε έντονα σημάδια δηλητηρίασης. Χθες η ιστοσελίδα δημοσιοποίησε την τηλεφωνική συνομιλία του Ναβάλνι με τον Κουντριάφτσεφ, ίσως το μοναδικό περιστατικό παγκοσμίως όπου το θύμα μιας απόπειρας δολοφονίας μαθαίνει λεπτομέρειες για το σχέδιο από ένα μέλος της ομάδας κρούσης.

Στην αρχή ο Ναβάλνι, άρχισε να τηλεφωνεί σε έναν έναν τα μέλη της ομάδας αυτής, εξηγώντας ποιος είναι. Ολοι του έκλεισαν το τηλέφωνο χωρίς να πουν τίποτα. Τα τηλεφωνήματα ξεκίνησαν στις 6.30 το πρωί (ώρα Μόσχας) από το μέρος στη Γερμανία όπου αναρρώνει ο Ναβάλνι. Προκειμένου να αυξηθούν οι πιθανότητες να απαντήσουν οι πράκτορες της FSΒ, ο Ναβάλνι χρησιμοποίησε μια ΙΡ τηλεφωνική εφαρμογή η οποία επιτρέπεται να εμφανίζεται ότι καλεί άλλο νούμερο από το πραγματικό. Για τον σκοπό αυτόν επελέγη ένας αριθμός από το τηλεφωνικό κέντρο της FSB από όπου, βάσει των στοιχείων, είχαν γίνει και στο παρελθόν κλήσεις προς τα μέλη της ομάδας κρούσης.

Οταν είδε ότι μόλις έλεγε το όνομά του, οι πράκτορες του έκλειναν το τηλέφωνο, ο Ναβάλνι αποφάσισε για τους δύο τελευταίους να υποδυθεί κάποιον άλλον, έναν ανώτατο αξιωματικό των μυστικών υπηρεσιών με το όνομα Μαξίμ Ουστίνοφ, «βοηθό του προέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας Νικολάι Πατρούσεφ». Ως αυτός ο υποθετικός χαρακτήρας, ο Ναβάλνι ζητούσε να του πουν προφορικά οι πράκτορες τους λόγους για τους οποίους απέτυχε η επιχείρηση.

Το πρώτο τηλεφώνημα στον Μιχαήλ Σβετς, μέλος της ομάδας που παρακολουθούσε τον Ναβάλνι, δεν πέτυχε. Ο Σβετς άκουσε την εισαγωγή και απάντησε «Ξέρω ακριβώς ποιος είσαι», πριν κατεβάσει το ακουστικό. Η αλήθεια είναι πως ο Ναβάλνι έχει εμφανισθεί πολλές φορές στην τηλεόραση και η φωνή του είναι οικεία.

Στο δεύτερο τηλεφώνημα, όμως, προς τον Κονσταντίν Κουντριάφστεφ, απόφοιτο της Ακαδημίας Βιολογίας-Χημείας, ο οποίος εργαζόταν στο Τμήμα Βιολογικού Πολέμου του ρωσικού υπουργείου Αμυνας, πριν ενταχθεί στην FSB, τα πράγματα πήραν μια αναπάντεχη τροπή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε συγκεντρώσει το Bellingcat ο Κουντριάφτσεφ είχε ταξιδέψει δύο φορές στο Ομσκ: στις 25 Αυγούστου και στις 2 Οκτωβρίου, ενώ τα τηλεφωνικά αρχεία του δείχνουν πως βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τον συνταγματάρχη Στανισλάβ Μασακόφ, διοικητή της ομάδας κρούσης και υποδιευθυντή του Εγκληματολογικού Ινστιτούτου της FSB.

Πόσες επιχειρήσεις έκαναν για τον Ναβάλνι συνολικά; «Δεν θυμάμαι τον αριθμό. Θυμάμαι ότι ήμουν στο Κίροφ, αλλά δεν θυμάμαι άλλες». Ο Ναβάλνι είχε μεταβεί δύο φορές στην πόλη Κίροφ το 2017, όπου προφανώς είχαν σχεδιασθεί και άλλες απόπειρες που, για κάποιους λόγους, δεν πραγματοποιήθηκαν.

Ο νευροτοξικός παράγοντας Novichok, μιας σοβιετικής κατασκευής εξαιρετικά ισχυρή ουσία, τοποθετήθηκε στο εσώρουχο του Ναβάλνι. Στο εσωτερικό, όπως διευκρίνισε ο Κουντριάφτσεφ, στις ραφές του καβάλου του μπλε εσωρούχου που φορούσε ο πολιτικός. Με σπρέι ή αλοιφή, τις ώρες που ο Ναβάλνι έλειπε από το δωμάτιο του ξενοδοχείου του στο Τομσκ, ώρες κατά τις οποίες η FSB είχε διακόψει τη λειτουργία των καμερών στον όροφο όπου διέμενε.

Δεν θα έπρεπε να είχαν βρεθεί σημάδια στο σώμα του Ναβάλνι από την τοξική ουσία, όταν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο της Γερμανίας; «Οχι», απαντά ο Κουντριάφτσεφ, «διότι όπως μου έχουν πει οι ανώτεροι, η ουσία αυτή απορροφάται πολύ γρήγορα και δεν αφήνει ίχνη στο δέρμα». Τότε πώς τη βρήκαν οι Γερμανοί; «Μάλλον θα έχουν προηγμένες τεχνικές που θα εντόπισαν κάποια ελάχιστα μεταβολισμένα ίχνη της ουσίας στο αίμα».

«Μετά καθαρίσαμε τα πάντα με ειδικές ουσίες»
Ο ρώσος πράκτορας εξηγεί πως του δόθηκε εντολή να μεταβεί δύο φορές στο Ομσκ, στο νοσοκομείο όπου νοσηλεύθηκε για δύο ημέρες ο Ναβάλνι, προκειμένου να εξαλείψει κάθε ίχνος από το Novichok από τα ρούχα του – τα οποία παραμένουν εκεί, και δεν έχουν επιστραφεί στον Ναβάλνι, παρότι εκείνος τα ζητά επίμονα. Εγινε κάθε προσπάθεια, τις δύο ημέρες νοσηλείας του Ναβάλνι στο Ομσκ, λέει, ώστε να εξαφανισθεί κάθε ίχνος της ουσίας από το σώμα του. Μετά δόθηκε άδεια να μεταβεί στη Γερμανία.
«Οι αστυνομικοί μας έφεραν τα πάντα», περιγράφει ο Κοντριάφτσεφ: κοστούμι, εσώρουχο, κάλτσες, μάσκες, μια μπλούζα, σορτς. Τα καθαρίσαμε με ειδικές ουσίες και την πρώτη και τη δεύτερη φορά, για να είμαστε σίγουροι». Πού έγινε το λάθος; επιμένει ο Ναβάλνι. «Δεν έγινε κάποιο λάθος», απαντά ο πράκτορας. «Ναι, αλλά ο Ναβάλνι είναι ζωντανός», απαντά το θύμα της επίθεσης. Και κάπου εκεί το τηλεφώνημα τελειώνει.