Και εγένετο «Στιγμός»

Στην αρχή μιλάει ο Ιούλιος Βερν: «Στα δώδεκά μου δεν είχα ακόμη αντικρίσει τη θάλασσα, την αληθινή θάλασσα! Οχι! Ημουν διαρκώς έτοιμος να επιβιβαστώ με τη φαντασία μου σε ψαράδικα για σαρδέλες, σε ψαροκάικα, σε μπρίκια, σε γολέτες και σε τρικάταρτα, ακόμα και σε ατμόπλοια – τότε τα αποκαλούσαν πυρόσκαφα – που κατέβαιναν προς τις εκβολές του Λίγηρα». Με τις δικές του «Παιδικές και νεανικές αναμνήσεις» (σε μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα) εγκαινιάζεται μια εκδοτική σειρά μικρού σχήματος, η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες: το «Opusculum» του διακριτικού τίτλου «Στιγμός», που αντλεί έμπνευση από τον Μαρσέλ Προυστ (και, ως ένα σημείο, «προδίδει» τις εκλεκτικές σχέσεις με τη γαλλόφωνη παραγωγή): «Μα είναι θεσπέσιο, τόσο υπέροχο αυτό το μικρό βιβλιαράκι […]» («si ravissant ce petit opuscule […]»), λέει η μαντάμ Σουάν «Στον ίσκιο των ανθισμένων κοριτσιών».

Οι «Αναμνήσεις» του Βερν είναι ένα ολιγοσέλιδο κείμενο του γάλλου συγγραφέα που έγραψε κατά προτροπή του αμερικανού δημοσιογράφου Θίοντορ Στάντον, ανταποκριτή του πρακτορείου Associated Press στο Παρίσι (δημοσιεύθηκε στις 9 Απριλίου 1891 στο περιοδικό «Youth’s Companion» της Βοστώνης). Ο τίτλος φέρει τον αριθμό 0 στο εξώφυλλο που σχεδίασε η Βάνα Ρουσιώτη και αποτελεί το «κλειδί που ανοίγει την πόρτα στο λογοτεχνικό cabinet of curiosities», αναφέρει η Μαρία Γυπαράκη, η γνωστή σκηνοθέτρια όπερας, που βρίσκεται πίσω από το νέο εγχείρημα. Η σειρά περιλαμβάνει άλλους τρεις τίτλους. Τον «Θάνατο του Μπαλζάκ» (μτφ. Μαρία Γυπαράκη), όπου ο Οκτάβ Μιρμπό περιγράφει τις τελευταίες στιγμές του κορυφαίου συγγραφέα, όπως του τις εμπιστεύθηκε, χρόνια αργότερα, ο ζωγράφος Ζαν Ζιγκού, εραστής της μαντάμ Χάνσκα, συζύγου του Μπαλζάκ. Την «Ιστορία μιας νουβέλας» (μτφ. Γιάννης Λειβαδάς) του Thomas Wolfe, την ιστορία, δηλαδή, «της δημιουργίας ενός βιβλίου και του τι συνέβη στον δημιουργό του». Και, στο νούμερο 3, τη «Γεροντοκόρη» της Ιντιθ Γουόρτον (μτφ. Χρύσα Τσαλικίδου, εισαγωγή Roxana Robinson), μία από τις τέσσερις νουβέλες που έγραψε η αμερικανίδα μυθιστοριογράφος υπό τον συλλογικό τίτλο «Η παλιά Νέα Υόρκη». Καθεμία αναφερόταν σε μια δεκαετία του 19ου αιώνα.

Ο «Στιγμός» (κέντημα στα αρχαία ελληνικά) δημιουργείται ως διακριτικός τίτλος των εκδόσεων Ευρασία με επίκεντρο τη λογοτεχνία από μια ομάδα ανθρώπων που πιστεύουν στη συνύπαρξη παράδοσης και ανανέωσης. «Είμαι σίγουρη ότι πολλοί αναρωτιούνται γιατί τώρα και σε αυτή τη συγκυρία» λέει η Μαρία Γυπαράκη, με τη γόνιμη θητεία στον «Εξάντα». «Και ομολογουμένως το βλέπουμε ως ένα στοίχημα. Προφανώς και αφήσαμε εκτός ορισμένους τίτλους σε αυτό το άνοιγμα, αλλά έστω κι έτσι παρουσιάζεται μια “φιλοσοφία βιβλίου”. Νομίζω ότι η αναλογία που υπάρχει στη δική μας πρωτοβουλία είναι το σινεμά του δημιουργού. Γιατί γυρίζει κανείς “μικρές”, ποιοτικές ταινίες με χαμηλό κόστος; Τα ίδια ερωτήματα ισχύουν και για το βιβλίο. Αν μπορούσα να επικαλεστώ και την προϋπηρεσία μου στην όπερα, θα έλεγα ότι όλοι οι τίτλοι της σειράς μοιάζουν με το παρασκήνιο της δημιουργίας πίσω από τη λαμπερή επιφάνεια του θεάματος».

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΤΙΤΛΟΙ.  Στη σειρά «Opusculum» αναμένονται πλέον μετά την εορταστική περίοδο το «Μπενίνια Μακιαβέλι» της Σάρλοτ Πέρκινς Γκίλμαν, ξεχωριστό δείγμα της φεμινιστικής λογοτεχνίας, η «Μαργκώ η μανταρίστρα» του Φουζερέ ντε Μονμπρόν και το «Αλμπερτ Νομπς» του Τζορτζ Μουρ για τον ταπεινό σερβιτόρο σε ένα δουβλινέζικο πανδοχείο του 19ου αιώνα, που κρύβει το μυστικό ότι είναι γυναίκα (διασκευάστηκε το 2011 στην ομότιτλη ταινία από τον Ροντρίγκο Γκαρσία). Στην παράλληλη δοκιμιακή σειρά «Studioso», εξάλλου, αναμένεται η επανέκδοση του πολύτιμου έργου «Καυτό μέλι» του Σπύρου Καρυδάκη, μια συλλογή από 419 ποιήματα 95 αρχαίων ελλήνων ποιητών, τα οποία αναφέρονται στον έρωτα μεταξύ ανδρών. Η ελληνική παραγωγή βρίσκει όμως και ένα άλλο «κανάλι»: από τη σειρά «Opusculum – varia» αναμένεται η μελέτη για την ποιήτρια Αντωνούσα Καμπουράκη του 18ου αιώνα.