Η ουτοπία των γυναικών στην εξουσία

Μια διαφορετική προσέγγιση στη σκηνοθετική άποψη του Γιώργου Λάνθιμου δημοσιεύει το τελευταίο τεύχος του λογοτεχνικού περιοδικού «The New York Review of Books» (τεύχος 17 Δεκεμβρίου, δηλαδή) δίνοντας έμφαση στην «Ευνοούμενη» ως αφορμή για συζήτηση γύρω από την ουτοπία των γυναικών σε θέσεις εξουσίας.

Σύμφωνα με τη συγγραφέα του άρθρου, Ελέιν Μπλερ, ο σκηνοθέτης δεν έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον προς έναν queer κινηματογράφο. Δεν έχει επίσης κάποιο συγκεκριμένο φεμινιστικό κίνητρο για τη δημιουργία μιας ταινίας με τρεις γυναίκες. Πολλοί άνδρες περπατούν μέσα και έξω από τα πλάνα της τελευταίας του ταινίας, αλλά είναι σαφώς δευτερεύοντες σε αυτή τη σουίτα γυναικών του Λάνθιμου: η Βασίλισσα Αννα (Ολίβια Κόλμαν), η αγαπημένη της σύντροφος και σύμβουλος Σάρα Τσόρτσιλ (Ρέιτσελ Βάις), η οποία διευθύνει αποτελεσματικά τις υποθέσεις του κράτους. Και η Αμπιγκέιλ (Εμα Στόουν), μια ξεπεσμένη εξαδέλφη της Σάρα, η οποία έρχεται στο παλάτι αναζητώντας μια θέση και ξεκινά ως απατηλή υπηρέτρια. Στην πραγματικότητα, η σχέση των δύο γυναικών, βασίλισσας και ευνοουμένης της, έχει ένα άγγιγμα ψυχολογικού σαδομαζοχισμού, κάτι που φευγαλέα την ενώνει με τις προηγούμενες ταινίες του Λάνθιμου. Στις ταινίες του οι γυναίκες θα μπορούσε να ειπωθεί ότι μοιράζονται ένα ενδιαφέρον προς τις κυριαρχικές και τις υποτακτικές προσωπικότητες καθώς και τους θεσμούς που τους υποστηρίζουν. Η Σάρα, σε κάθε περίπτωση, επιβάλλεται στη βασίλισσα με τον παιδικό ψυχισμό. «Η Ευνοούμενη» είναι εκπληκτικά απαλή. Στο επίκεντρο αυτής της ιστορίας αυλικής πλεκτάνης υπάρχει το όραμα μιας μακροχρόνιας ρομαντικής αγάπης και συντροφικότητας έστω και αν είναι καταδικασμένη. Η ταινία παρουσιάζει έναν κόσμο μέσα στον οποίο ό,τι υπάρχει προς επιθυμία – όχι μόνο έρωτας και σεξ, αλλά και ισχύς, εξουσία και χρήμα – πρέπει να αποκτηθεί από μία γυναίκα. Οι γυναίκες είναι εκείνες που κάνουν όλες τις σημαντικές πράξεις. Κι εκείνες που δίνουν τα πάντα. Εκείνες αγαπούν, μισούν, ανταγωνίζονται χωρίς καμία αναφορά στους άνδρες.

ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ. Στην «Ευνοούμενη» η απεικόνιση των σεξουαλικών σχέσεων μεταξύ γυναικών δεν είναι μόνο ζήτημα παρουσίασης μιας άλλοτε υποτιμημένης επιθυμίας εξαιτίας της σεμνότυφης νοοτροπίας στη βιομηχανία του κινηματογράφου. Η ταινία επιτρέπει στη σεναριακή πλοκή να αναδυθούν εξ ολοκλήρου μεταξύ των γυναικών επιθυμία για σεξ, χρήματα και εξουσία. Το σεξ κρατά τα πάντα σε κίνηση, μετατρέποντας αυτό που θα μπορούσε απλά να είναι μια ιστορία με θηλυκούς χαρακτήρες προς την απεικόνιση ενός μικρόκοσμου.

Υπάρχουν λοιπόν ίχνη ουτοπίας στην «Ευνοούμενη», μετά από όλα αυτά; Αν ναι, τότε η βασική μονάδα της φεμινιστικής ουτοπίας, όσον αφορά την ταινία, χρειάζεται να είναι μια ομάδα τριών γυναικείων χαρακτήρων σε μια δυνητικά άπειρη ποικιλία καταστάσεων και σκηνικών. Οχι μέσα σε έναν φανταστικό παράδεισο, αλλά στην πληρότητα των υποθετικών δυνατοτήτων τους.