Δύο ή τρία πράγματα για τον Γκοντάρ και την Καρίνα

«Δίπλα σ’ αυτόν έμαθα διαρκώς να σκέφτομαι» μου είχε πει πριν από μερικά χρόνια στις Κάννες ο σκηνοθέτης Φαμπρίς Αρανό. «Και είναι το μεγαλύτερο δώρο που έχω λάβει από αυτόν». Ο «αυτός» στον οποίο ο Αρανό αναφερόταν, είναι ο Ζαν – Λικ Γκοντάρ, το «τρομερό παιδί» του ευρωπαϊκού κινηματογράφου της δεκαετίας του 1960, ο πατριάρχης της Nouvelle Vague, του κινήματος που έφερε τα πάνω κάτω στο γαλλικό – και όχι μόνο – σινεμά εκείνης της εποχής.

Τα τελευταία χρόνια, ο Αρανό είναι ένας από τους μετρημένους στα δάχτυλα βοηθούς του καθώς επίσης και «πρεσβευτές» του, διότι ο Γκοντάρ πολύ σπάνια πλέον μιλά δημοσίως και ποτέ μα ποτέ δεν επισκέπτεται φεστιβάλ.

Στις 3 του τρέχοντος μηνός, το «παιδί» έγινε 90 ετών και είναι ο μόνος διάσημος σκηνοθέτης εκείνης της «τρελής» φουρνιάς (μαζί του οι Φρ. Τριφό, Κ. Σαμπρόλ, Ερ. Ρομέρ, Ζ. Ριβέτ όλοι πια πεθαμένοι) που εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσά μας και ενίοτε να παρουσιάζει όχι τόσο ταινίες, όσο κινηματογραφικά δοκίμια μάλλον, φτιαγμένα όμως με ένα στιλ που από χιλιόμετρα μακριά φαίνεται δικό του. Για παράδειγμα, στα γυρίσματα του «Film socialism» (2010) το προσχέδιο της ταινίας ήταν μια απλή… βιβλιοθήκη από την ΙΚΕΑ στην οποία ο Γκοντάρ έβαλε όλα τα βιβλία και όλες τις ταινίες που ήθελε να χρησιμοποιήσει, είτε παίρνοντας ένα κομμάτι ή μια ιδέα. Δεν υπήρχε σενάριο. Μια από τις τελευταίες ταινίες του που είδαμε στην Ελλάδα είναι ο «Αποχαιρετισμός στη γλώσσα» (2014) όπου κεντρικό πρόσωπό της είναι ένα… σκυλί. Είναι η Ρόξι, η σκύλα της συντρόφου του Γκοντάρ, Αν Μαρί και δεν υπήρξε καμία εκπαίδευση σ’ αυτήν – παίζει εντελώς φυσικά όπως είναι στην πραγματικότητα.

ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ. Η επέτειος των 90 χρόνων από τη γέννηση του σπουδαίου δημιουργού, συμπίπτει με τον ένα χρόνο απώλειας της Ανα Καρίνα (22/9/1940 – 14/12/2019) που για ένα διάστημα υπήρξε μούσα του. Ο Γκοντάρ γύρισε τρεις από τις έξι ταινίες του αφιερώματος που αυτή την εποχή συνδιοργανώνουν προς τιμήν της, online η Ταινιοθήκη της Ελλάδας και το Γαλλικό Ινστιτούτο.

Το «Η γυναίκα είναι γυναίκα» (1961), είναι η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία της (κέρδισε για αυτήν την Αργυρή Αρκτο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου) και εδώ ερμηνεύει μια νεαρή στριπτιζέζ που θέλει να γίνει μητέρα. Ο «Τρελό Πιερό» (1965), είναι ένα εκρηκτικό, σουρεαλιστικό road – movie με την Καρίνα παρτενέρ του Ζαν Πολ Μπελμοντό και τέλος το επιστημονικής φαντασίας «Αλφαβίλ», παραγωγή επίσης του 1965, όπου σε μια διαστημική πόλη, στην οποία απαγορεύονται τα συναισθήματα, η Καρίνα υποδύεται την κόρη ενός τυραννικού καθηγητή, όταν εμφανίζεται στη ζωή της ο μυστικός πράκτορας Λέμι Κόσιον (Εντι Κονσταντέν).

Γεννημένη στη Δανία ως Χάνε Κάριν Μπάγιερ, η Καρίνα το 1958 βρέθηκε στο Παρίσι χωρίς να μιλάει λέξη γαλλικά. Μια μέρα, ενώ καθόταν στο περίφημο καφέ Les Deux Magots, μια ατζέντισσα της πρότεινε δουλειά ως μοντέλο. Σύντομα έγινε περιζήτητη. Μάλιστα το καλλιτεχνικό της όνομα το οφείλει στην Κοκό Σανέλ. Ενα χρόνο αργότερα γνώρισε τον Ζαν – Λικ Γκοντάρ και εκτός από σύντροφος έγινε και μούσα του. Γύρισαν επτά ταινίες. «Ποτέ δεν σκεφτήκαμε ότι οι ταινίες μας θα γινόντουσαν τόσο διάσημες, για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα» είχε πει. «Ημασταν μποέμ. Ξέραμε ότι κάναμε κάτι που μας άρεσε και ήταν διαφορετικό». Το αφιέρωμα περιλαμβάνει επίσης τις ταινίες «Η μοναχή» του Ζακ Ριβέτ, «Ο δολοφόνος μουσικός» (1976) και «Η ζωή μας μαζί» που σκηνοθέτησε η ίδια το 1973.