Αστέρες μέσα από τα μάτια αστέρων

Σε αντίθεση με άλλους αθλητές που όταν εγκατέλειψαν τα σπορ ως επαγγελματίες «φλέρταραν» με την υποκριτική, άλλοι με σχετική επιτυχία (Πελέ, Βίνι Τζόουνς, Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ) άλλοι όχι (Σακίλ Ο’Νιλ, Μάικλ Τζόρνταν), ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα που πέθανε πριν από μερικές μέρες δεν ασχολήθηκε καθόλου μαζί της. Ωστόσο, τα ντοκιμαντέρ που γυρίστηκαν για τη ζωή του ήταν αρκετά και το ένα από τα δύο που ξεχωρίζουν είναι το «Maradona» (2008), όπου τη σκηνοθεσία έχει υπογράψει ο Εμίρ Κουστουρίτσα (το άλλο είναι το περσινό «Diego Maradona» του Ασίφ Καπάιντα που αφορά την περίοδο του άσου στη Νάπολι).

Μέγας φαν του ποδοσφαίρου, ο βόσνιος δημιουργός είχε πάθος με τον Μαραντόνα και αυτό ακριβώς το πάθος του «γεμίζει» την οθόνη, άσχετα από το αν ο ίδιος ταλαιπωρήθηκε αρκετά για να ολοκληρώσει την ταινία, καθώς ο Μαραντόνα δεν ήταν ακριβώς το πρότυπο της αρμονικής συνεργασίας. Οταν όμως η ταινία ολοκληρώθηκε, το αποτέλεσμα δικαίωσε και τους δύο, κάτι που φάνηκε αμέσως στην πρώτη προβολή της ταινίας στις Κάννες, όπου το Χέρι του Θεού και ο σκηνοθέτης του «Underground» άλλαζαν πάσες πάνω στο κόκκινο χαλί της αίθουσας Λιμιέρ, με το πλήθος από κάτω να ουρλιάζει εκστασιασμένο.

ΘΡΥΛΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ. Η αγάπη και το πάθος προς το αντικείμενο του ντοκιμαντερίστα επισκιάζουν ίσως την αντικειμενικότητα, αλλά παίζουν μεγάλο ρόλο στη δημιουργία της ταινίας, ενώ ο πήχης ανεβαίνει στον ουρανό άπαξ και ο ντοκιμαντερίστας είναι εξίσου διάσημος με τον άνθρωπο που μέσα από την κάμερα καλείται να «βιογραφήσει». Αυτό ισχύει ακόμα και όταν δεν πρόκειται για ένα μεγάλο σε διάρκεια, «επικό ντοκουμέντο», όπως για παράδειγμα το «Nick’s movie» («Αστραπή πάνω από το νερό», 1980), στην ουσία μια επιστολή αγάπης του Βιμ Βέντερς προς τον ιερό δάσκαλό του, τον αμερικανό σκηνοθέτη Νίκολας Ρέι. Η διάρκεια δεν παίζει εδώ ρόλο, η πράξη, η σκέψη και οι λέξεις παίζουν. Το «Meeting WA» (1986), για παράδειγμα, του Ζαν Λικ Γκοντάρ διαρκεί μόλις 25′, δεν παύει όμως να είναι μια συνέντευξη που σου… κόβει την ανάσα διότι είναι ο ίδιος ο Γκοντάρ που την παίρνει από τον «παλιό του φίλο», τον… Γούντι Αλεν! Και οι δύο μιλούν για ταινίες, ζωή, σχέσεις με άλλους σκηνοθέτες και ηθοποιούς, όπως και για το παρελθόν του Αλεν (προ σκανδάλων). Ενίοτε παρεμβάλλονται φωτογραφίες και κλιπ από τις ταινίες του Αλεν, ενώ τμήματα του «Meeting WA» χωρίζονται με μαύρες κάρτες και λευκούς τίτλους, το σήμα κατατεθέν των τίτλων αρχής όλων των ταινιών του Αλεν.

Κάτι παρόμοιο αλλά πολύ μεγαλύτερο σε διάρκεια παίχθηκε προσφάτως (διαδικτυακά φυσικά) στο τελευταίο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Νύχτες Πρεμιέρας. Το «Χόπερ / Γουέλς» που παρουσιάστηκε φέτος για πρώτη φορά διαρκεί 130 ολόκληρα λεπτά και είναι μεν μια συνέντευξη, αλλά τι συνέντευξη. Δυο γνήσιοι επαναστάτες του Χόλιγουντ, ο Ορσον Γουέλς και ο Ντένις Χόπερ, συναντήθηκαν για ένα δείπνο το 1970. Η συνάντηση είχε απρόσμενη κατάληξη: μια εκ βαθέων εξομολόγηση του ενός προς τον άλλο on camera. Θα περίμενες ότι ο Χόπερ θα ήταν εκείνος που θα ρωτούσε τον Γουέλς. Eγινε το αντίθετο. Μπροστά από την κάμερα βρέθηκε ο Χόπερ, φρέσκος από τον θρίαμβο του «Ξένοιαστου καβαλάρη». Πίσω της, ένας αθέατος, «μακιαβελικός» Γουέλς τον ανακρίνει για τη ζωή και την τέχνη…

Ο ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΣΤΟΟΥΝ. Πώς θα ένιωθε ο Φιντέλ Κάστρο αν έβλεπε McDonald’s να χτίζονται στην Αβάνα; Τι αναμνήσεις είχε από τον Τσε Γκεβάρα; Εβλεπε ταινίες και, αν ναι, ποιοι ηθοποιοί τού άρεσαν; Θα έπαιρνε Viagra; Το 2003 ο Φιντέλ Κάστρο έδωσε απαντήσεις σε όλα τα παραπάνω (και πάρα πολλά ακόμη) ερωτήματα που του έθεσε on camera ο Ολιβερ Στόουν για το ντοκιμαντέρ «Commandante». Ο Στόουν «ανέκρινε» τον (τότε) 75χρονο Κάστρο επί 30 ώρες προτού καταλήξει στα 90′ που είδαμε. Σημειωτέον ότι η αντιμετώπιση του Κάστρο δεν τον ενδιέφερε δημοσιογραφικά. «Αυτό που ήθελα ήταν να μάθω μερικά πράγματα γύρω από τον γηραιότερο αυτή τη στιγμή επαναστάτη του κόσμου, ο οποίος παρά την ηλικία του παραμένει στις επάλξεις και πιστεύει ότι η επανάσταση δεν έχει τελειώσει ακόμη» είχε πει την εποχή της ταινίας ο σκηνοθέτης, ο οποίος κατάφερε να πείσει τον Κάστρο να συμμετάσχει σε αυτό το ντοκιμαντέρ ύστερα από ένα τετρασέλιδο γράμμα και ένα δείπνο που διήρκεσε έξι (!) ώρες.

Γνωστός για τον προβοκατόρικο τρόπο αντιμετώπισης των πραγμάτων, και δη στην πολιτική, ο Στόουν έχει υπογράψει και ταινίες μυθοπλασίας πάνω σε πολιτικά πρόσωπα, από το «Nixon» μέχρι το «W» (Τζoρτζ Μπους) και προσφάτως το «Σνόουντεν». Μια παρόμοια «ανάκριση» πραγματικού πολιτικού αποπειράθηκε στο λιγότερο επιτυχημένο συγκριτικά με το «Commandante» «Hi Αmigo Hugo» (2014), όπου «ανακρινόμενος» ήταν ο Χιούγκο Τσάβεζ.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΣΚΟΡΣΕΖΕ. Οσοι έχουν παρακολουθήσει τις ταινίες του νεοϋορκέζου μετρ της σκηνοθεσίας Μάρτιν Σκορσέζε («Ο ταξιτζής», «Οργισμένο είδωλο», «Ο πληροφοριοδότης»), γνωρίζουν καλά ότι η μουσική παίζει πολύ μεγάλο ρόλο σε αυτές. Υπάρχει μεν η πρωτότυπη μουσική, αλλά υπάρχουν και τα τραγούδια που είναι ήδη γνωστά και λατρεμένα από τον ίδιο τον Σκορσέζε. Ισως αυτή ακριβώς η μουσικοφιλία του, η οποία είχε φανεί από την αρχή της καριέρας του, όταν είχε δουλέψει στο μοντάζ του κλασικού ντοκιμαντέρ «Woodstock» (1970), να τον έχει ωθήσει στη σκηνοθεσία επικών ντοκιμαντέρ για μεγάλες του μουσικές αγάπες. Ανάμεσά τους, το «Τελευταίο βαλς» (1978), μια ταινία για το συγκρότημα The Band, και πολλά χρόνια αργότερα, το 2011, το «George Harrison: Living in the Material World», μια ταινία – πορτρέτο για το πάλαι ποτέ «σιωπηλό Σκαθάρι», τον Beatle Tζορτζ Χάρισον. Στο «Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese» «πρωταγωνιστεί» ένας άλλος κορυφαίος ριζοσπάστης της ποπ – φολκ μουσικής, ο Μπομπ Ντίλαν, ενώ το 2008 το Φεστιβάλ του Βερολίνου «άνοιξε» με μια κινηματογραφημένη από τον Σκορσέζε συναυλία των Rolling Stones, το «Shine a Light». Oλοι τους έδωσαν το «παρών» στην Μπερλινάλε. Ο Σκορσέζε δεν έχει περιοριστεί στη μουσική. Το ντοκιμαντέρ του «A Letter to Elia» είναι στην ουσία μια επιστολή ευγνωμοσύνης προς τον μεγάλο του δάσκαλο, τον Ελία Καζάν.