Ο μύθος Μαραντόνα

Γιατί τόσος παγκόσμιος θρήνος για τον Μαραντόνα; Πολύ απλά, επειδή υπήρξε ένας βιρτουόζος της μπάλας, του πιο δημοφιλούς αθλήματος παγκοσμίως, που τα είδωλά του  προκαλούν το κοινό να ταυτιστούν μαζί τους. Επειδή δηλαδή ο Μαραντόνα είναι το πρόσωπο που ξεχώρισε. Και δεν ξεχώρισε π.χ. κάπου όπου δεν επιτρέπεται η είσοδός μας (σε ένα εργαστήριο, π.χ., όπου αναζητείται η φόρμουλα του εμβολίου για τον κορωνοϊό), αλλά σε έναν τομέα, στην μπάλα, μέσα στο σύμπαν του οποίου βρίσκουμε τον εαυτό μας. Σε ένα άθλημα λαϊκό, αντρικό αλλά προσιτό και στις γυναίκες που δεν βαριούνται, σε μια θεαματική αφήγηση με σασπένς που προκύπτει από τον ανταγωνισμό στο πλαίσιο συγκεκριμένων κανόνων, σε κορυφαία γεγονότα της κοινωνίας του θεάματος που επιτρέπουν την ανάκληση απ’ όλους της παιδικής ηλικίας, τότε που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ήμασταν εμείς οι πρωταγωνιστές των δικών μας παιχνιδιών, του δικού μας πρωταθλήματος.

Γιατί έγινε σταρ ο Μαραντόνα; Κατ’ αρχάς, επειδή ήταν δεξιοτέχνης και, πολύ συχνά, η δεξιοτεχνία του τον οδηγούσε σε προσωπικά ξεσπάσματα, σε ατομικό παιχνίδι – ό,τι κι αν λέμε, η ατομικότητα είναι μείζων αξία και ο κόσμος του θεάματος είναι γεμάτος με παραδείγματα ατομοκεντρισμού που λατρεύτηκαν. Αλλά και επειδή το σουλούπι του διέψευδε με την πρώτη ματιά τη δεξιοτεχνία του, επειδή δηλαδή κατέρριψε το στερεότυπο. Και επειδή δεν ήταν το πρότυπο του ευ αγωνίζεσθαι, επειδή δηλαδή μέσα στο γήπεδο κατάφερνε επιτυχημένα να παραβιάζει τους κανόνες, υπηρετώντας πάντα μια αλήτικη παραβατικότητα με την οποία πολύ συχνά το κοινό ταυτίζεται: ο Μπάροουζ, ο Μπουκόφσκι, ο Ντοστογέφσκι, η Μέριλιν Μονρόε, ο Τζέιμς Ντιν υπήρξαν παράδειγμα συμπεριφοράς που απέκλινε από τα παραδεκτά, κι όμως αποθεώθηκαν.

Η λειτουργία των μηχανισμών ταύτισης στο θέαμα δεν είναι πάντα τυχαία υπόθεση. Ούτε ο Μαραντόνα άφησε την «ερμηνεία» του θεαματικού εαυτού του στην τύχη. Επιδίωξε να γίνει τμήμα της παγκόσμιας μυθολογίας για αριστερούς, κάτι σαν τον Τσε Γκεβάρα, ποπ και εξωτικό μαζί. Τον είπαν μορφή του μαγικού ρεαλισμού (αλλά ποιος διαβάζει πια με την ίδια απόλαυση τους εκπροσώπους εκείνου του ρεύματος;), τον ταύτισαν με τη χρεοκοπημένη χώρα του και με τη Λατινική Αμερική (ο αντιστασιακός φολκλορισμός της οποίας, πάντως, μάλλον έχει αμαυρωθεί από τους εκπροσώπους του) ή με τον φτωχό ιταλικό Νότο – λες και η Νάπολι, όπου έπαιξε με επιτυχία κάποια χρόνια, είναι μια πόλη με φαβέλες και προλεταριάτο που ετοιμάζεται.

Αλλά αυτή είναι η λειτουργία του θεάματος. Να επιτρέπει τις προεκτάσεις, τις ιδιαίτερες αναγνώσεις, τη μυθοποίηση. Και ο Μαραντόνα προορίζεται να καταναλώνεται όχι ως ένας συγκεκριμένος αθλητής αλλά ως μύθος. Ως γνωστόν, κανένας μύθος δεν ανήκει αποκλειστικά σε κανέναν, όλοι μπορούμε να βρίσκουμε στους μύθους κομματάκια του εαυτού μας.