Βάλτε τέλος στις ωδές {LF}στην πολιτική «κοσμιότητα»

Για τέσσερα χρόνια ο Ντόναλντ Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια τούς κανόνες της αμερικανικής δημοκρατίας. Εχουν φτάσει, ενίοτε και ξεπεράσει, τα νόμιμα όρια του τι μπορούν να κάνουν. Δεν έχουν τόσο αγνοήσει την όποια αντιπολίτευση όσο την έχουν κηρύξει παράνομη. Ως απάντηση, και μπροστά στη μεγάλη εθνική πόλωση, πολιτικοί και σχολιαστές έχουν απευθύνει εκκλήσεις για μετριοπάθεια, κοσμιότητα και το κοινό καλό. Ενας από τους μεγαλύτερους θιασώτες αυτής της στάσης είναι ο ίδιος ο νεοεκλεγείς πρόεδρος, ο Τζο Μπάιντεν, ο οποίος δήλωσε στη νικητήρια ομιλία του: «Πρέπει να πάψουμε να αντιμετωπίζουμε τους αντιπάλους μας ως εχθρό. Δεν είναι εχθροί μας. Είμαστε Αμερικανοί». Τώρα που ο Τραμπ έχασε, οι πολιτικοί επιζώντες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος μπορεί να τρέξουν να ενώσουν τις φωνές τους με αυτή την επωδό.

Ο Μπάιντεν, που είναι ταγμένος στην αποκατάσταση της «κανονικότητας», θα χαρεί κατά πάσα πιθανότητα με την προοπτική της επιστροφής στις παλιές καλές ημέρες της φιλικής διακομματικής συνεννόησης. Τα επόμενα δύο με τέσσερα χρόνια η πολιτική μετριοπάθεια μπορεί να αποδειχθεί μια ιδιαίτερα δελεαστική σειρήνα για έναν αδύναμο Δημοκρατικό πρόεδρο που ίσως να μην ελέγχει τη Γερουσία ή να έχει μια ισχυρή πλειοψηφία στη Βουλή.

Να όμως ποιο είναι το πρόβλημα: η διακομματική συνεργασία δεν αποτελεί από μόνη της ιδανικό. Αν περιμένουμε από την πολιτική να μοιάζει με μια αντικειμενική επιδίωξη του κοινού καλού ή πιστεύουμε πως θα υπάρξει συναίνεση αν ακολουθήσουμε τους κανόνες, τότε θα απογοητευτούμε, ξανά και ξανά. Αντ’ αυτού, πρέπει να μάθουμε να διαχωρίζουμε τις δημοκρατικές και τις μη δημοκρατικές μορφές πολιτικής διαμάχης – και να επιβάλλουμε τις κατάλληλες κυρώσεις σε εκείνους που εμπλέκονται στις δεύτερες.

Δεν θα χρειαζόμασταν τη δημοκρατία αν δεν είχαμε βαθιές διαφωνίες και διχασμούς – που είναι αναπόφευκτε όσο ζούμε σε μια ελεύθερη κοινωνία. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η διαφωνία μεταφράζεται σε έλλειψη σεβασμού. Και έλλειψη σεβασμού δεν σημαίνει απλώς να είσαι αγενής, σημαίνει το να αρνείσαι τη θέση συγκεκριμένων πολιτών. Οι Ρεπουμπλικανοί παλεύουν τόσα χρόνια να δημιουργήσουν μια κατάσταση όπου ένας συνδυασμός καταστολής της ψήφου και αυτού που η φιλόσοφος Κέιτ Μαν αποκαλεί «διάχυση της επιθετικότητας» – πράξεις ιδιωτικού πολιτικού εκφοβισμού που υιοθετούνται σιωπηλά από τον Τραμπ – συρρικνώνει την πολιτική ισχύ και τη σχετικότητα πολλών Αμερικανών με τρόπο που εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Τι γίνεται λοιπόν όταν το σκληρό πολιτικό παιχνίδι – που δεν είναι ωραίο θέαμα, αλλά δεν είναι και παράνομο – γίνεται πραγματικά αθέμιτος ανταγωνισμός; Κάποιοι πιστεύουν πως η πλευρά που χάνει πρέπει να θυσιαστεί ώστε να κρατηθεί αρραγές το ευρύτερο δημοκρατικό σύνολο. Δημοκρατία όμως δεν μπορεί να σημαίνει διαχωρισμός της πολιτικής ανάμεσα στα κορόιδα και τα καθάρματα, όπως το θέτει ο πολιτικός επιστήμων Αντρέας Σέντλερ.

Η λύση δεν είναι τα μηχανικά αντίποινα σε καθετί, αν επιχειρήσουμε να πολεμήσουμε τη φωτιά με τη φωτιά, μπορεί να κάψουμε όλο μας το σπίτι. Η καλύτερη απάντηση είναι αυτό που αποκαλείται αμοιβαιότητα με γνώμονα τη διατήρηση ή και την ενίσχυση της δημοκρατίας: μέτρα που δεν θα αρέσουν στην άλλη πλευρά, αλλά που μπορούν να δικαιολογηθούν με βάση γνήσιες δημοκρατικές αρχές – όπως η μετατροπή της Ουάσιγκτον DC και του Πουέρτο Ρίκο σε Πολιτείες ή η κατάργηση του σώματος των Εκλεκτόρων.

Ο Γιαν-Βέρμερ Μιούλερ είναι καθηγητής στο Πρίνστον και ερευνητής στο Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών του Βερολίνου.