NON PAPER

Η Μπουένα…
«Κάποια στιγμή το καλοκαίρι του 1945, η Μπουένα Σαρφατή βγήκε από το σπίτι της. Εβραία, τριάντα ετών, Σαλονικιά πάππο προς πάππο, η Μπουένα είχε μόλις γυρίσει στη Θεσσαλονίκη έχοντας διαφύγει στο βουνό, πολεμώντας αρχικά με τον ΕΔΕΣ, μετά με το ΕΑΜ και, τελικά, δραπετεύοντας στην Παλαιστίνη. Ο αδερφός της Ελιάου, η αδερφή της Ρεγγίνα, η εκατοντάχρονη γιαγιά της Μίριαμ και οι θείες της δεν είχαν την ίδια τύχη. Από το βαγόνι του τρένου που τους μετέφερε στο Αουσβιτς – Μπίρκεναου είδαν για τελευταία φορά την πόλη που αποκαλούσαν “Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων” μιαν ανοιξιάτικη μέρα του 1943. Λίγες ώρες μετά την άφιξή τους οδηγήθηκαν στα κρεματόρια μαζί με άλλες χιλιάδες ομοθρήσκους τους […] Κάποιοι ελάχιστοι, όπως η Μπουένα, γλίτωσαν. […] Γλίτωσαν την εκτόπιση, το Αουσβιτς, την πορεία θανάτου, τα στρατόπεδα εργασίας. Γλίτωσαν γιατί άντεξαν την ανείπωτη βία, τους εξευτελισμούς, τα ιατρικά πειράματα, τους βιασμούς. Και αφού γλίτωσαν, επέστρεψαν στη γενέθλια πόλη. Ως ήρωες; Κάθε άλλο.[…]

Για την Μπουένα, μαρτύρια και ηρωισμοί είχαν εξίσου μικρή αξία καθώς προσπαθούσε να μαζέψει τα συντρίμμια και να ξαναχτίσει τη ζωή της από την αρχή. Πώς όμως να ένιωθε όταν ακόμη και οι πιο μικρές απολαύσεις άνοιγαν διάπλατα τα τραύματα του παρελθόντος; Πόσο αβάσταχτος πρέπει να ήταν ο πόνος της όταν ανακάλυπτε ότι το χάρτινο χωνάκι στο οποίο ο αρμένης πωλητής ξηρών καρπών τής πρόσφερε μια Κυριακή απόγευμα τα αγαπημένα της στραγάλια, αυτό το χάρτινο χωνάκι ήταν στην πραγματικότητα ένα φύλλο χαρτί σκισμένο από την Παλαιά Διαθήκη της οικογένειάς της; […] Είναι η ασημένια τσάντα, οικογενειακό κειμήλιο, που το 1946 η Μπουένα Σαρφατή είδε έκπληκτη να κρατά με στυλ μια χριστιανή οικογενειακή φίλη. Είναι το οικογενειακό χαλί που μια άλλη έκπληκτη Εβραία επιζήσασα αντίκρισε σε σπίτι χριστιανών οικογενειακών φίλων».

…και ο Αλβέρτος
Το παραπάνω είναι απόσπασμα από τη συγκλονιστική ομιλία του τότε δημάρχου Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη τον Ιανουάριο του 2018, για την Εθνική Ημέρα Μνήμης των Εβραίων Μαρτύρων. Και ήταν αυτός ο πρώτος δημοτικός άρχοντας της πόλης που έθιξε ανοιχτά τη «συμφωνία σιωπής» όσον αφορά την Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης που εξολοθρεύθηκε από τους Γερμανούς την περίοδο της Κατοχής – μόνο χίλιοι, περίπου, Εβραίοι από τις 45.000 που είχε πριν από τον πόλεμο η Θεσσαλονίκη, επέζησαν.

Ανάμεσά τους και οι γονείς του Αλβέρτου Μπουρλά, του γητευτή της ελπίδας, του ανθρώπου πίσω από το εμβόλιο της Pfizer. Οταν γεννήθηκε πριν από 60 χρόνια, δεν υπήρχε ακόμη ούτε καν το μνημείο θυμάτων μέσα στο εβραϊκό νεκροταφείο («…ωσάν το ζήτημα να αφορούσε μόνο συγγενείς και μέλη της εβραϊκής κοινότητας της πόλης» κατά τον Γιάννη Μπουτάρη). Στη Θεσσαλονίκη γεννήθηκε, στη Θεσσαλονίκη μεγάλωσε, ανάμεσα σε λίγους συγγενείς – κάποιοι από αυτούς προφανώς με τον αριθμό της φρίκης σταμπαρισμένο πάνω στο χέρι τους. Σε αυτήν την πόλη σπούδασε, ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε τη γυναίκα του τη Μίριαμ.

Τα «παιδιά από το πουθενά»
Εχει καμία σημασία το ότι ο «γκουρού της παγκόσμιας φαρμακοβιομηχανίας», ο Ακης για τους φίλους του, έλκει την καταγωγή του από την Εβραϊκή Κοινότητα της Θεσσαλονίκης; Οτι η οικογένειά του κατάγεται από τους Ισπανούς Εβραίους, τους Σεφαραδίτες που, πριν από έξι αιώνες, ύστερα από τον διωγμό τους από την Ιβηρική Χερσόνησο, βρήκαν καταφύγιο στην πόλη την οποία και μπόλιασαν με τον πολιτισμό τους; Προφανώς όχι, η επιστήμη και η έρευνα, πολύ καλώς, δεν τα «βλέπουν» αυτά. Υπάρχει όμως ένα είδος δραματουργικού συμβολισμού ως προς το πού μπορούν να φτάσουν τα παιδιά «των παιδιών από το πουθενά» όπως έλεγαν τα Εβραιόπουλα που επέζησαν του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σαν τους γονείς του Ακη.