Η Ακρόπολη και η εποχή της

Το όνομα του Φειδία μπορεί να έχει συνδεθεί με τον σχεδιασμό του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα στο σύνολό του και το πολιτικό μήνυμα που ήθελε η Αθήνα να περάσει στις υπόλοιπες πόλεις-κράτη του 5ου αι. μετά το πέρας των Περσικών Πολέμων. Μπορεί να έχει συνδεθεί με το χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς που είχε τοποθετηθεί μέσα στον Παρθενώνα, αλλά και με εκείνο του Διός, το οποίο συγκαταλεγόταν στα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Το πρώτο όμως δημόσιο έργο που ανατέθηκε στον σπουδαίο γλύπτη – και στενό φίλο του Περικλή – από την αθηναϊκή πολιτεία ήταν ένα κολοσσιαίο ορειχάλκινο άγαλμα της Αθηνάς, το ύψος του οποίου άγγιζε τα 9 μ. και όπως μαρτυρείται η αιχμή του δόρατός του ήταν ορατή από τα πλοία που διέπλεαν το ακρωτήριο του Σουνίου. Από το εντυπωσιακό γλυπτό που οι Αθηναίοι έστησαν με λάφυρα από τη μάχη στον Ευρυμέδοντα και δεν αποκλείεται να φιλοτεχνήθηκε περί το 460 π.Χ. σε ένα εργαστήριο χαλκού, το οποίο έχει εντοπιστεί στην περιοχή του Ωδείου Ηρώδου του Αττικού, δεν έχει σωθεί παρά μόνο ένα τμήμα του βάθρου του και το ίχνος του σημείου που ήταν τοποθετημένο, μετά τα Προπύλαια, αριστερά, μεταξύ Παρθενώνα και Ερεχθείου.

Η περίφημη αυτή Αθηνά ήταν γέννημα μιας εποχής όπου η τέχνη αφήνει πίσω της το αρχαϊκό μειδίαμα, το οποίο και δεσπόζει στα χείλη των κομψών αρχαϊκών κορών στον πρώτο όροφο του Μουσείου της Ακρόπολης, και γίνεται πιο αυστηρή. Κι αν δεν μπορούμε να δούμε σήμερα την όψη της, μπορούμε όμως να τη φανταστούμε κοιτάζοντας στο βάθος της ίδιας αίθουσας την ανάγλυφη Σκεπτόμενη Αθηνά, τον Ξανθό Εφηβο – ονομάζεται έτσι επειδή στην πλεξούδα του έχουν εντοπιστεί ίχνη κίτρινου χρώματος – και τον εμβληματικό Παίδα του Κριτίου, ένα άγαλμα που δημιούργησε τομή στην Ιστορία της Τέχνης, καθώς το σώμα του δεν είναι άκαμπτο, όπως των κούρων, που κυριαρχούσαν ως τότε, αλλά αντιγράφει τη φυσική κίνηση του ανθρωπίνου σώματος και κάνει το πρώτο βήμα για τα κορυφαία έργα της κλασικής περιόδου.

Περισσότερα για την Ακρόπολη, το μουσείο της και τις πολλές ιστορίες που «κρύβουν», στην έκδοση που κυκλοφορεί αύριο με «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» σε συνεργασία με την Εκδοτική Αθηνών και υπογράφει η αρχαιολόγος συγγραφέας Κατερίνα Σέρβη.