«H Ευρώπη είναι χορτοφάγος σε έναν κόσμο σαρκοφάγων»

Λίγες ημέρες πριν από τις αμερικανικές εκλογές, η Ευρώπη αγωνιά για το αποτέλεσμα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το αποτέλεσμά τους θα κρίνει εν πολλοίς και το μέλλον των ευρω-αμερικανικών σχέσεων.

«Οι σχέσεις της Αμερικής με την Ευρώπη δεν ήταν ποτέ ανέφελες, προβλήματα υπήρχαν πάντα. Αλλά ποτέ δεν ήταν τόσο κακές όσο είναι σήμερα» διαπιστώνει ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας και νυν πρόεδρος της Γερμανο-αμερικανικής Ενωσης Atlantic Bruecke (Ατλαντική Γέφυρα). Την ευθύνη φέρει ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος στα τέσσερα χρόνια της θητείας του οδήγησε στα άκρα υπαρκτές διαφορές κοσμοαντίληψης με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

«Ο Τραμπ θέλει την επιστροφή στη Γιάλτα, θέλει μια “Γιάλτα-2.0” και αυτός είναι ο κοινός του παρονομαστής με τον Βλαντίμιρ Πούτιν» λέει ο Γκάμπριελ στους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο (VAP). «Το μοντέλο που έχει ο Τραμπ στο μυαλό του είναι ένας κόσμος όπου ισχυροί ηγέτες κάνουν μεταξύ τους ντιλ, μοιράζουν τις σφαίρες επιρροής και οι υπόλοιποι ακολουθούν» σημειώνει. Και αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από το μοντέλο των Ευρωπαίων.

«Διαφοροποιήσεις και μάλιστα έντονες υπήρξαν και στο παρελθόν. Για τους αμερικανικούς πυραύλους στην Ευρώπη, τον πόλεμο στο Ιράκ. Ακόμα και οι κυρώσεις για τον αγωγό Nord Stream 2 δεν είναι κάτι καινούργιο. Βρισκόταν όμως πάντα κοινός τόπος, επειδή η οπτική γωνία των αμερικανικών συμφερόντων ήταν ευρύτερη απ’ ό,τι είναι σήμερα» λέει ο Γκάμπριελ.

«Τι άλλαξε; Οι Αμερικανοί εδώ και καιρό σταθμίζουν και αξιολογούν διαφορετικά τα συμφέροντά τους. Οι άξονες οικονομικών συμφερόντων και ασφάλειας για τους Αμερικανούς δεν περνούν πλέον από τον Ατλαντικό, αλλά μετατοπίστηκαν στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. Για πάνω από έξι αιώνες οι σχέσεις Αμερικής – Ευρώπης ήταν το επίκεντρο της πολιτικής, οικονομικής, στρατιωτικής εξέλιξης του κόσμου. Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες μετατοπίζεται στην κατεύθυνση της Ασίας, που αντιπροσωπεύει σήμερα το 60% της παγκόσμιας οικονομίας, το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού και έχει έξι χώρες με πυρηνικά όπλα.

Η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από την Ευρώπη κορυφώθηκε με τον Τραμπ, αλλά δεν είναι αποκλειστικά δικό του έργο. Είχε ξεκινήσει προ πολλού, ως αποτέλεσμα αλλαγής των παγκόσμιων ισορροπιών και στρατηγικής μετατόπισης του ενδιαφέροντος των Αμερικανών από την Ευρώπη στην Ασία. Ο Ομπάμα ήταν εκείνος που είχε πει ότι η Αμερική είναι ένα έθνος του Ειρηνικού» θυμίζει ο Γκάμπριελ.

Ωστόσο, «οι HΠΑ θα παραμείνουν για το επόμενο ορατό διάστημα η μόνη πραγματικά παγκόσμια υπερδύναμη». Και για τις σχέσεις της Ευρώπης με τις ΗΠΑ θα υπάρξει και η μετά Τραμπ εποχή. Η Αμερική ήταν και θα παραμείνει και στο μέλλον «ο μόνος δυνητικός σύμμαχος της Ευρώπης» εκτιμά ο Γκάμπριελ. «Δεν μπορεί να την υποκαταστήσει ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα. Ο Ερντογάν, ο Πούτιν, ο Σι Τζιπίνγκ εκμεταλλεύτηκαν το Brexit και την κρίση του κορωνοϊού επενδύοντας στην εικόνα ότι η Ευρώπη καταρρέει, η δημοκρατία είναι ανίκανη να αντιμετωπίσει με επιτυχία μεγάλες κρίσεις».

Στις επικείμενες αμερικανικές εκλογές, εκτιμά ο Γκάπριελ, υπάρχει μια «ρεαλιστική προοπτική» να κερδίσει ο Μπάιντεν. Αυτός θα κάνει στροφή προς μα πολιτική συμμαχιών οι οποίες ήταν πάντα «πολλαπλασιαστής» της αμερικανικής ισχύος. Αλλά τα προβλήματα με τους Ευρωπαίους θα παραμείνουν. Ζητούμενο για την Ευρώπη είναι να ενισχύσει το ειδικό γεω-πολιτικό της ειδικό βάρος, για να είναι ένας εταίρος που θα τον παίρνουν σοβαρά οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα. «Η Ευρώπη είναι χορτοφάγος σε έναν κόσμο σαρκοφάγων» λέει ο Γκάμπριελ. Πρέπει να δείξει ευελιξία και να γίνει «παμφάγος».