Κάθε χρόνο τέτοια μέρα

Σε κανονικές συνθήκες, τέτοια μέρα θα είχαμε να σχολιάσουμε τα της παρέλασης. Ας πούμε, πριν από 18 χρόνια, τον Οδυσσέα Τσενάι, τον αλβανικής καταγωγής αριστούχο μαθητή που, ως σημαιοφόρος, προσέκρουσε στον αλαλάζοντα «πατριωτισμό των Ελλήνων». Ή τον 16χρονο που το 2011, ενώ παρέλαυνε, μούτζωσε, στο πρόσωπο των εκπροσώπων του, το δημοκρατικό πολίτευμα. Ή την «ιερή αγανάκτηση» των αντιμνημονιακών πολιτών που, στη Θεσσαλονίκη, αποκαλούσαν τον Κάρολο Παπούλια «προδότη» και στάθηκαν αιτία να ματαιωθεί η παρέλαση. Ή, κάτι πιο lifestyle, θα μιλούσαμε για τις φούστες των μαθητριών που το μήκος τους φλέρταρε με το «σημείο βρασμού». Ή για κάποια νταρντανοκαθηγήτρια που παρέλασε ντυμένη «πρώτο τραπέζι πίστα». Ή για τα μεγαλοκορίτσια που μόλις πέρυσι έσπασαν τα κοντέρ της γραφικότητας και της σαχλαμάρας με το ξεχαρβαλωμένο περπάτημά τους.

Αλλά οι συνθήκες δεν είναι κανονικές. Και από πέρυσι, «πέρασαν χρόνια πολλά μέσα σε λίγους μήνες». Φέτος, ο δρόμος της παρέλασης εμπίπτει στην κατηγορία «κλειστό λόγω κορωνοϊού». Κάτι θα έπρεπε να εφευρεθεί λοιπόν ώστε να αμφισβητηθεί το εθνικό αφήγημα από τους «κατέχοντες» τη μία, τη μοναδική τη δογματική αλήθεια που, όποιος, δεν συντονίζεται μαζί της, είναι και παραχαράκτης της Ιστορίας και φασίστας. Ετσι λοιπόν κατέβηκε από το πατάρι – όπου φυλάσσεται μαζί με τον Εμφύλιο – το στιγμιότυπο του «Οχι» του Μεταξά. Ξεσκονίστηκε, στιλβώθηκε και παρουσιάσθηκε ως αποκλειστικότητα ότι ο Μεταξάς είπε πρώτα, στα γαλλικά, «Λοιπόν, αυτό είναι πόλεμος» και όταν ο Γκράτσι, αμέσως μετά, ρώτησε αν υπάρχει άλλη λύση τότε είπε «Οχι». Τι μας λέτε;

Η ιστορική συνείδηση όμως δεν διαμορφώνεται με το χρονόμετρο. Λίγα δευτερόλεπτα πριν, λίγα δευτερόλεπτα μετά, ο Μεταξάς είπε το «Οχι». Δικτάτορας; Δικτάτορας! Αλλά τι να κάνουμε τώρα που αυτός συνδέθηκε με τη λέξη – εθνόσημο; Αυτό δεν τον εξιλεώνει ως προς τη δικτατορία που επέβαλε, αλλά ούτε η δικτατορία που επέβαλε ακυρώνει το «Οχι» με το οποίο συντονίστηκε σύσσωμος σχεδόν ο ελληνικός λαός.

Μαθήματα ελληνικής Ιστορίας…

Ναι αλλά αυτό δεν αρέσει σε όλους. Και έπιασε δουλειά, για άλλη μια φορά τα τελευταία χρόνια, ο κοπτοράπτης της Ιστορίας. Που προβάλει τη λεπτομέρεια εις βάρος της γενικής εικόνας και τη μισή αλήθεια εις βάρος της ολόκληρης.

Εφέτος όμως το ρεσιτάλ το έδωσαν, μεταξύ πολλών άλλων που ανέλαβαν εργολαβικά την αποκατάσταση της δικής τους φαντασιακής ιστορικής αλήθειας, οι εκπαιδευτικοί της ΕΛΜΕ Κεφαλονιάς και Ιθάκης στο μήνυμά τους για την 28η Οκτωβρίου. Με το οποίο παροτρύνουν τους μαθητές να «ψάξουν»: «…Μήπως για τον πόλεμο και τότε και πάντα η αιτία είναι η αδηφάγα ανάγκη των μονοπωλίων και των τραστ να εξασφαλίσουν νέες πλουτοπαραγωγικές πηγές». «…Μήπως το τσάκισμα του φασισμού το κατάφεραν οι αντιστασιακές οργανώσεις των λαών και, ιδιαίτερα, το σοσιαλιστικό κράτος της Σοβιετικής Ενωσης». «…Αν έχει κάποια σχέση το 1940 με το 2020 γιατί και σήμερα ετοιμάζονται νέοι πόλεμοι στην περιοχή μας για τους ίδιους σχεδόν λόγους». «…Ποιος απολαμβάνει τον πλούτο που βγαίνει από τη δουλειά των εργαζόμενων, των γονιών σας».

…και μαθήματα ιδεοληψίας

Το πόνημα θα μπορούσε να θεωρηθεί προπαγάνδα αν δεν ήταν τόσο ξεπερασμένο και τόσο γραφικό. Αυτοί που κοιτάνε την Ιστορία από την κλειδαρότρυπα με τα γυαλιά μιας ιδεολογίας που έχει εκπέσει σε ιδεοληψία, θα πρέπει πλέον να αρχίσουν να συνηθίζουν στην ιδέα ότι αφού δεν επέβαλαν τη δική τους εκδοχή της ιστορίας τότε που μπορούσαν – είτε με την αμετροέπεια του νικητή είτε με το ηθικό πλεονέκτημα του ηττημένου – λίγο δύσκολο να το καταφέρουν τώρα.