«Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μπορείς να ανασάνεις τον κίνδυνο»

«Οι ΗΠΑ σε λίγο καιρό θα εκλέξουν τον επόμενο πρόεδρό τους. Θα ψηφίσουμε για να ανακαλύψουμε τι είδους χώρα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, τι χώρα θα είναι και τι είδους άνθρωποι είμαστε εμείς οι Αμερικανοί. Η κατάσταση είναι άβολη, επισφαλής, ίσως διχαστική και θλιβερή. Το ότι ένα μεγάλο έθνος επενδύει τόσα πολλά σε μια αστική άσκηση, είναι ανησυχητικό». Ο Ρίτσαρντ Φορντ είναι από τους μεγάλους σύγχρονους αμερικανούς συγγραφείς, πολυβραβευμένος και τολμηρός.

«Ως συγγραφέας, αμφιβάλλω ότι ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο διαφέρει πολύ από τον τρόπο άλλων λογικών ή ενημερωμένων πολιτών», γράφει στην ισπανική εφημερίδα El Pais. «Δεν ξέρω περισσότερα από αλλους. Εάν υπάρχει κάποια διαφορά μεταξύ του τρόπου που βλέπουμε τα πράγματα εγώ και ένας υδραυλικός, ένας ασφαλιστής ή μια δασκάλα – και βέβαια μπορεί να κάνω λάθος – είναι ότι ως συγγραφέας λογοτεχνικών βιβλίων, είμαι υποχρεωμένος να πιστεύω ότι όλα είναι δυνατά, ότι η εμπειρία είναι ευρύτερη από  όσα μας λένε η ιστορία, η λογική ή η σύμβαση. Περνώ τις μέρες μου αποφεύγοντας να φανταστώ τι μπορεί να συμβεί στη βάση της λογικής, θέλοντας να φανταστώ τι μπορώ εγώ να κάνω και εξασφαλίζοντας ότι αυτό που θα συμβεί είναι ενδιαφέρον και χρήσιμο.

Φυσιολογικά, στις εκλογές, στις οποίες κάθε κόμμα προωθεί το δικό του όραμα για τη χώρα, όποιος κερδίσει θέτει τον εαυτό του στην υπηρεσία των πολιτών. Πολλοί βαριούνται από αυτή τη σχετική έλλειψη συναισθήματος, όμως εγώ όχι. Εάν το κόμμα μου χάσει, συνήθως σκέπτομαι: «Ας είναι», μια και η ίδια η ψηφοφορία είναι εκείνη που δίνει αξία στη χώρα».

«Ομως σήμερα αισθάνομαι μια ανησυχητική σιωπή», συνεχίζει ο 76χρονος, τιμημένος με Πούλιτζερ για την «Ημέρα Ανεξαρτησίας», συγγραφέας. «Ακόμα και εν μέσω μιας τέλειας καταιγίδας που προήλθε από μια επικίνδυνη κατάσταση εθνικής αναταραχής – έχουμε έναν ξεροκέφαλο πρόεδρο που επιμένει να προκαλεί ταραχές, διαδηλώσεις που ξεσπούν στις πόλεις μας, μεγάλες πυρκαγιές που καταστρέφουν ζωές και περιουσίες, μια διαλυμένη οικονομία και μια πανδημία που δεν αναχαιτίζεται – δημιουργείται η εντύπωση ότι απλά περιμένουμε. Περιμένουμε να δούμε ποιος θα κερδίσει, φυσικά, αλλά και το τι θα συμβεί μετά. Είναι λες και υπάρχει ένα υπόστρωμα σιωπηλού πάγου κάτω από το θορυβώδες συνονθύλευμα που χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ, διατηρώντας μας ακόμα στη θέση μας. Σε τελική ανάλυση, η πλειονότητα των ψηφοφόρων έχουν ήδη αποφασίσει τι θα ψηφίσουν και δεν παρακολουθούν πλέον τις ειδήσεις».

Ο Covid-19 μας άλλαξε βίαια την αίσθηση του χρόνου, τονίζει ο Ρίτσαρντ Φορντ, δημιουργώντας ένα μακρύ και σαρωτικό παρόν. Οι συνεχείς επιθέσεις από τον εκτελεστικό κλάδο έχουν υπονομεύσει την αίσθηση της αυτοδιάθεσής μας. «Νιώθω τη χώρα στην οποία έχω περάσει τα 76 χρόνια της ζωής μου σε μια περίεργη απόσταση και από εδώ που στέκομαι δεν βλέπω τίποτα σαφές. Ολα αυτά συμβαίνουν μόλις λίγες ημέρες από τις πιο σημαντικές εκλογές στη ζωή όλων των Αμερικανών. Από αυτήν την απόσταση, η χώρα μου μοιάζει όλο και περισσότερο με μια από αυτές τις χώρες που μπορούν να διαλυθούν. Δεν έχω νιώσει ποτέ έτσι, ούτε καν στον πόλεμο του Βιετνάμ, ούτε μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.

Με άλλα λόγια, η Αμερική είναι επικίνδυνη. Μπορείς να αισθανθείς τον κίνδυνο στον αέρα, να τον ανασάνεις. Νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι επ’ αόριστον, ότι πρέπει να κάνουμε κάτι άλλο για να βοηθήσουμε τον εαυτό μας, αλλά είμαστε περίεργα περιορισμένοι, κολλημένοι στη θέση μας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, είτε είναι πρωτο-φασίστας είτε κάτι άλλο – ένα διαβολικό παιδί, ενας Φρανκεστάιν που παραπατά μέσα σε ένα σκοτεινό δωμάτιο (τις ίδιες τις ΗΠΑ) – αποτελεί απλά ένα ανησυχητικό σύμπτωμα μιας βαθιάς ασθένειας από την οποία πάσχει η χώρα. Μιας ασθένειας που υποδαυλίζεται από οργή, ανησυχία, απογοήτευση, φόβο, μια βίαιη ιστορία, μια διαρκή αίσθηση αδυναμίας, ακόμη και μια απέχθεια για τους Αμερικανούς που έχουμε γίνει. Δεν αισθανόμαστε με αυτόν τον τρόπο όλη την ώρα, αλλά σε κάποιο σημείο μπορούμε να τα νιώσουμε, η συντριπτική πλειοψηφία, όμως, μπορούμε να τα διαχειριστούμε χωρίς να θέλουμε να καταστρέψουμε τη χώρα.

Ο Αλέξις ντε Τοκβίλ, ο οποίος γνώριζε μια νεαρή Αμερική, έγραψε το 1839 ότι «η υγεία μιας δημοκρατικής κοινωνίας μπορεί να μετρηθεί από την ποιότητα των λειτουργιών που εκτελούν τα άτομα». Γράφω με την ιδιότητα ενός από αυτά τα άτομα. Υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι που πιστεύουν αυτά που πιστεύω και εγώ, από ανθρώπους που δεν τα πιστεύουν. Ελπίζω λοιπόν ότι ο Τοκβίλ έχει δίκιο καθώς περιμένω να έρθει η ημέρα των εκλογών και με την ψήφο μου να γίνω μέρος αυτού του υπέροχου πειράματος. Αυτή τη φορά θα χρειαστούμε τύχη, γι’ αυτό είμαι σίγουρος. Και θυμηθείτε για άλλη μια φορά… Μπορεί να τα έχουμε κάνει χάλια, αλλά πιστεύω ότι δεν είναι πολύ αργά για να διορθώσουμε το χάος».