Ο Ερντογάν στον χορό των ακραίων εθνικιστών και της προκλητικότητας

Διεθνή ανησυχία προκαλούν οι κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η ένταση κλιμακώνεται και οι τόνοι ανεβαίνουν, παρά τις όποιες προσπάθειες διαμεσολάβησης έχουν γίνει μέχρι σήμερα. Με την Αγκυρα να δείχνει μηδενική διάθεση υποχώρησης και την παρουσία του «Ορούτς Ρέις» σε ελληνικές θαλάσσιες ζώνες – με τη συνοδεία πολεμικών πλοίων – να δημιουργεί ένα εκρηκτικό κλίμα στην περιοχή, η διεθνής κοινότητα επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τις επιδιώξεις του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ δυνάμεις όπως η Γερμανία, που είχαν αναλάβει πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης με στόχο τον διάλογο, προσπαθούν να επανατοποθετηθούν στο νέο σκηνικό έντασης που δημιουργείται και τις εκθέτει.

Στην επίσκεψή του στην Αθήνα, αλλά και στη Λευκωσία, την Τρίτη, ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας καταδίκασε δημόσια τις τουρκικές προκλήσεις που βγαίνουν εκτός του κλίματος κατανόησης και αμοιβαίας εμπιστοσύνης που θα έπρεπε να κυριαρχεί για να καταστεί δυνατή μια προσπάθεια διαλόγου και μείωσης της έντασης. Τα επόμενα βήματα εξετάζονται, με το Βερολίνο να μη θέλει σε καμία περίπτωση «ατύχημα» στην περιοχή, που θα εκτροχιάσει την κατάσταση. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις συνομιλίες που είχε στην Αθήνα, όταν έκλεισαν οι κάμερες, ο Μάας επιχείρησε να ρίξει τους τόνους, για μία ακόμα φορά, αναζητώντας ελαφρυντικά παραπληροφόρησης για τον Ερντογάν, χωρίς ωστόσο να εκτίθεται η Γερμανία, αλλά και μια διέξοδο που θα μπορέσει να οδηγήσει στην αποκλιμάκωση. Το να μην «εκραγεί» η Ανατολική Μεσόγειος άλλωστε είναι επιθυμία τόσο του Βερολίνου και της Ουάσιγκτον όσο και της ΕΕ συνολικά, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα έπληττε και τα συμφέροντα των κρατών-μελών, με συνέπειες για όλους.

Αμηχανία. Ενδεικτική ήταν άλλωστε η αμηχανία, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, και πολλών υπουργών Εξωτερικών, και δη όσων οι χώρες ήταν πιο διαλλακτικές απέναντι στην Αγκυρα το τελευταίο διάστημα, κατά το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Δευτέρας, μόλις είχε γίνει γνωστή η NAVTEX για το «Ορούτς Ρέις», όταν τους πλησίαζε ο ΥΠΕΞ Νίκος Δένδιας. Να σημειωθεί ότι σήμερα ο Νίκος Δένδιας αναμένεται να ενημερώσει σε ξεχωριστές συναντήσεις τους εκπροσώπους των κομμάτων της αντιπολίτευσης για τις εξελίξεις σε σχέση με την τουρκική παραβατικότητα και την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο.  

Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι δεν υποχωρεί στα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, ωστόσο δεν είναι σε καμία περίπτωση πρόθυμη, όπως έχει αναφερθεί και στο παρελθόν, να παρασυρθεί από τις τουρκικές προκλήσεις και να χάσει την ψυχραιμία στις αντιδράσεις της. Διαμηνύει δε σε όλους τους τόνους ότι επιλογή της κυβέρνησης είναι το διεθνές δίκαιο και ο διάλογος, καλώντας την Αγκυρα να εγκαταλείψει τις προκλήσεις και να επιτρέψει να ανοίξει ο δρόμος των διαπραγματεύσεων.

Επιθετική ρητορική. Παρά τις προσπάθειες ωστόσο, ο Ερντογάν συνεχίζει τις απειλές, ενισχύοντας διαρκώς την επιθετική ρητορική του απέναντι στην Ελλάδα και στην Κύπρο, καθώς οι «σκληροί» εθνικιστές κυριαρχούν πλέον στο πολιτικό περιβάλλον της Τουρκίας.

Ο ανταγωνισμός δε και εντός της κυβέρνησης είναι εμφανής, καθώς ύστερα από κάθε επιθετική δήλωση του τούρκου προέδρου, οι υπουργοί του, όπως ο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τον ακολουθούν οξύνοντας ακόμα περισσότερο το κλίμα. Δίνουν δε πολλές φορές την εντύπωση ενός ανταγωνισμού κλιμάκωσης, εκτός κανόνων διπλωματίας.

Σε αυτό το πλαίσιο ο τούρκος πρόεδρος επιχειρεί διαρκώς να εμφανίσει την Αθήνα υπεύθυνη για τις κινήσεις του, κάνοντας λόγο για αθέτηση υποσχέσεων και δηλώνοντας χθες ότι «θα συνεχίσουμε να δίνουμε στο πεδίο τις απαντήσεις που αξίζουν στην Ελλάδα και στην ελληνοκυπριακή πλευρά, που δεν τήρησαν τις υποσχέσεις τους στις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της ΕΕ». Μια τοποθέτηση που ακολούθησε ένα non paper του τουρκικού ΥΠΕΞ, σχετικά με τις ευθύνες της Αθήνας, που «ανάγκασαν» την Τουρκία σε αυτές τις κινήσεις.

Αντίστοιχα ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας Ιμπραχήμ Καλίν χθες κατηγόρησε την Ελλάδα ότι προσπαθεί να χρησιμοποιήσει το «Ορούτς Ρέις» για να δημιουργήσει ένταση, διαμηνύοντας προς κάθε κατεύθυνση ότι η απειλή κυρώσεων ή η προσπάθεια «εκβιασμού» της Τουρκίας είναι μάταιη.