Η αντιμετώπιση {LF}του ακροδεξιού εξτρεμισμού

Μία από τις τέσσερις βασικές προτεραιότητες της γερμανικής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στον τομέα της τρομοκρατίας, είναι η αντιμετώπιση του βίαιου ακροδεξιού εξτρεμισμού και τρομοκρατίας. Κάποιος θα έλεγε πως κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο, καθώς η Γερμανία είναι η χώρα της ΕΕ που αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη απειλή από τον ακροδεξιό εξτρεμισμό και τρομοκρατία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε την τρομοκρατική επίθεση στο Hanau από τον ακροδεξιό μοναχικό δρώντα. Δεν είναι όμως μόνο η Γερμανία που δίνει έμφαση στην ακροδεξιά εξτρεμιστική σκηνή. Συνολικά η ΕΕ και οι υπηρεσίες ασφαλείας θεωρούν αυξανόμενη την απειλή από την Ακροδεξιά. Αυτό αναδεικνύουν άλλωστε και οι σχετικές εκθέσεις της EUROPOL.

Κοινή συνισταμένη όλων των σχετικών πρωτοβουλιών της ΕΕ είναι η ανάγκη κατανόησης και χαρτογράφησης της βίαιης ακροδεξιάς σκηνής. Το σύνολο άλλωστε των ερευνητών καταλήγει στο συμπέρασμα πως πρόκειται για μια περίπλοκη, κατακερματισμένη και σε σημαντικό βαθμό διαφοροποιημένης σύνθεσης βίαιη σκηνή. Επίσης, πρέπει να τονιστεί πως παρά τα κοινά χαρακτηριστικά που εμφανίζουν οι ακροδεξιές οργανώσεις η ανάπτυξη και η δράση τους επηρεάζεται σημαντικά από την κατάσταση στην κάθε χώρα, κάτι που δεν συναντάμε στις ισλαμιστικές εξτρεμιστικές οργανώσεις. Γι’ αυτό και είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεθεί μια ενιαία απάντηση σε επίπεδο πρόληψης ή στρατηγικής επικοινωνίας, καθώς η αντιμετώπιση του εξτρεμισμού και η πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης δεν είναι έργο μόνο των υπηρεσιών ασφαλείας.

Ενας από τους σημαντικότερους προβληματισμούς για τον τρόπο αντιμετώπισης των βίαιων ακροδεξιών οργανώσεων είναι πώς μπορεί να αξιοποιηθεί η στρατηγική επικοινωνία και η προώθηση αντι-αφηγημάτων. Αυτή η δυσκολία πηγάζει από τη μεγάλη διαφοροποίηση της σκηνής που αναφέρθηκε και προηγουμένως. Ανάμεσά τους μπορούμε να συναντήσουμε ανθρώπους που πιστεύουν στην ανωτερότητα και στην καθαρότητα του έθνους ή της φυλής, στον νεοναζισμό, που είναι κατά των μεταναστών, του Ισλάμ και γενικότερα κατά του «Αλλου». Η κοινή τους συνισταμένη είναι η πίστη στην απολυταρχική εξουσία του κράτους (στο stato totalitario του ιταλικού φασισμού) και στην επιβολή των πιστεύω τους διά της βίας.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως οι ακροδεξιές οργανώσεις έχουν επενδύσει σε μια στρεβλή ανάγνωση της έννοιας και του περιεχομένου του έθνους κράτους. Αυτός είναι άλλωστε και ένας από τους λόγους που τους είδαμε να εμφανίζουν δυναμική στο πλαίσιο των αντιδράσεων για την παγκοσμιοποίηση, στη λογική της ανάγκης για επιστροφή στην εποχή των κλειστών συνόρων και των κλειστών κρατών. Οι ακροδεξιές οργανώσεις, όπως διαπιστώσαμε άλλωστε και στην Ελλάδα, εκμεταλλεύθηκαν δύο βασικές δυναμικές: α) τη σύγκρουση των ταυτοτήτων,

ιδιαίτερα όπως αυτή εκφράστηκε στο θέμα της μετανάστευσης, και β) τις οικονομικές ανισότητες της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης και την αποτυχία των κρατών να βάλουν ρυθμιστικούς κανόνες στις αγορές. Ο ακροδεξιός λαϊκισμός και οι εξτρεμιστικές πρακτικές εκμεταλλεύθηκαν τα τρία μεγάλα σοκ των τελευταίων ετών (οικονομική κρίση, τρομοκρατικές επιθέσεις, Μεταναστευτικό –  προσφυγική κρίση).

Η πανδημία λειτουργεί ως ένας ακόμα καταλύτης που ενισχύει τις ακροδεξιές οργανώσεις. Αυτό αναδεικνύουν άλλωστε και οι κινητοποιήσεις τόσο σε χώρες της ΕΕ (όπως στη Γερμανία) όσο και στις ΗΠΑ. Οι θεωρίες συνωμοσίας που εντάθηκαν από την κρίση της πανδημίας, η έντονη κινητοποίηση στο Διαδίκτυο και η στοχοποίηση εθνικών μειονοτήτων έδωσαν τη δυνατότητα μεγιστοποίησης της παρουσίας τους, αλλά και προσέγγισης και στρατολόγησης μελών από άλλους κινηματικούς χώρους (αντιεμβολιαστές, τεχνοφοβικοί κ.τ.λ.).

Εν τέλει, η συνολική αντιμετώπιση του ακροδεξιού εξτρεμισμού, ακόμα και στο πεδίο των ιδεών και της επικοινωνίας, είναι βασική συνισταμένη για τις δημοκρατίες.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι διεθνολόγος, ειδικός σε θέματα ασφάλειας