Μποϊκοτάζ στη «μόδα» του μίσους

Μπορεί μία μπλούζα-σύμβολο για τις περιθωριακές ομάδες της αγγλικής υποκουλτούρας να μετατραπεί σε σημαία των νέων ακροδεξιών σχημάτων; Η μπλούζα με το δάφνινο στεφάνι Fred Perry μπορεί να δοξάστηκε στα τερέν αγώνων τένις του Γουίμπλεντον. Ομως οι ιστορίες οικειοποίησής της από αμφιλεγόμενα κοινωνικά σχήματα δείχνουν ότι οι προσπάθειες του εμπορικού σήματος να παραπέμπει στο αντισυμβατικό ύφος της μουσικής και της νεανικής μόδας των δρόμων σκοντάφτει σε σύγχρονα αντιδημοκρατικά φαινόμενα που χρησιμοποιούν δημοφιλή ρούχα ως διακριτικά σύμβολα ιδεολογιών μίσους.

Πρόσφατα η αγγλική εταιρεία Fred Perry απέσυρε από την πώληση στην περιοχή της Βόρειας Αμερικής τη μαύρη πόλο μπλούζα της. Η κλασική κοντομάνικη μπλούζα με κουμπιά, τον γιακά με δύο λεπτές ρίγες και λογότυπο ένα μικρό δάφνινο στεφάνι έγινε η «στολή» για τη νεοφασιστική οργάνωση Proud Boys. Τα μέλη της από το 2014 προέβαλλαν την εικόνα τους ως θαυμαστές της ανώτερης λευκής αρρενωπότητας φορώντας το συγκεκριμένο μοντέλο μπλούζας για να διακρίνονται από το πλήθος στις ομαδικές δημόσιες εμφανίσεις τους. Ο ιδρυτής των Proud Boys Γκάβιν ΜακΙνες προέτρεπε τα μέλη να φοράνε μαύρα πόλο Fred Perry και να κατεβαίνουν σε αντιφασιστικές συγκεντρώσεις, πετώντας πέτρες και φωνάζοντας συνθήματα εναντίον των διαδηλωτών. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές του αρχηγού της αμερικανικής ακροδεξιάς φατρίας το συγκεκριμένο ρούχο του τένις από βαμβακερό πικέ, πάντα σε μαύρο χρώμα με την κίτρινη ρίγα στον γιακά, ήταν η κατάλληλη «πανοπλία» για να αντιμάχονταν τον πολυπολιτισμό. Το 2018 το FBI χαρακτήρισε την οργάνωση των Proud Boys εξτρεμιστική ομάδα με ρατσιστικές και ξενοφοβικές απόψεις, που υποκινεί την πολιτική βία σε διαδηλώσεις σε όλη την επικράτεια της Βόρειας Αμερικής.

Η εταιρεία Fred Perry στην ιστοσελίδα της έκανε ανάρτηση δηλώνοντας την αγανάκτησή της για την οικειοποίηση της μπλούζας πόλο από την ομάδα μίσους και εμμένοντας στη θέση της ότι δεν σχετίζεται με κανέναν τρόπο μαζί τους. Ωστόσο δεν είναι η πρώτη φορά που τα μπλουζάκια της έχουν υιοθετηθεί από ομάδες που αντιπροσωπεύουν παγκοσμίως διχαστικές αξίες και οι οποίες απέχουν από την ιστορία πάνω στην οποία ιδρύθηκε η ετικέτα. Η χρήση των ρούχων ως ισχυρού εργαλείου αυτοέκφρασης είναι η εξήγηση στο ότι οι μπλούζες πόλο Fred Perry έχουν συνδεθεί με την ιστορία των σκίνχεντ στην Ευρώπη και την Αμερική.

Ο ΤΕΝΙΣΤΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΚΙΝΧΕΝΤ. Ο Φρεντ Πέρι ήταν ένας αυτοδίδακτος βρετανός τενίστας που κέρδισε τρία συνεχόμενα πρωταθλήματα στο Γουίμπλεντον από το 1934 έως το 1936. Γιος ενός εργάτη στα εκκοκκιστήρια βάμβακος δεν διέθετε την αριστοκρατική καταγωγή εκείνων που ελάμβαναν μέρος στους αγώνες τένις του Γουίμπλεντον (γι’ αυτό και η προτομή του αποκαλύφθηκε στην περιοχή της διάσημης διοργάνωσης μόλις το 1984). Το μπλουζάκι του Φρεντ Πέρι γεννήθηκε στο Λέστερ το 1952 και ο ίδιος εμφανίστηκε με αυτό στους αγώνες του στο Γουίμπλεντον. Ο τενίστας πρωταθλητής έκανε διάσημο το αρχικά ολόλευκο πικέ πουκάμισο με το εμβληματικό λογότυπο του δάφνινου στεφανιού, σημείο αναφοράς στο πρωταρχικό σύμβολο των αγγλικών αγώνων αντισφαίρισης. Ενώ περισσότερα χρώματα κυκλοφόρησαν αργότερα, στη δεκαετία του 1950, ως απάντηση στην επιτυχία της αρχικής λευκής έκδοσης και ταιριάζοντας με τα χρώματα των ομίλων φιλάθλων διαφορετικών ποδοσφαιρικών ομάδων.

Κατά τον Ζαν Πολ Σαρτρ το ένδυμα αφορά τη σχέση του σώματος με την κοινωνία. Επιτρέπει στον άνθρωπο να αναλάβει την ελευθερία του, να συγκροτηθεί σε αυτό που είναι. Γι’ αυτό και στα μέσα της δεκαετίας του 1960, η μπλούζα πόλο Fred Perry είχε φορεθεί από τους νέους άνδρες της εργατικής τάξης στο Λονδίνο. Η απλότητα της αισθητικής της εξάλειφε τις ταξικές διαφορές και η τιμή της ήταν προσιτή. Οι νεαροί άγγλοι εργάτες συνδύασαν τα στενά τζιν τους με μπότες και μπλούζες Fred Perry για να σταθούν απέναντι από τους ενδυματολογικούς κώδικες της αγγλικής ελίτ, τα στενά κοστούμια των μεσοαστών mod και άφησαν τη σκα μουσική να ακουστεί ακόμα πιο δυνατή και θυμωμένη ώσπου τα κοντοκουρεμένα κεφάλια τους να δώσουν τίτλο στη φυλή του στυλ που είχαν διαμορφώσει: οι skinheads ήταν μία πραγματικότητα και τα χαρακτηριστικά της γέμισαν τις αγγλικές πόλεις στις οποίες το 1967 αναδύθηκε το Εθνικιστικό Κόμμα. Η παρουσία των skinheads παρέμεινε ισχυρή στη δεκαετία του 1970 και μετά την εκλογή της Μάργκαρετ Θάτσερ η δράση τους ήταν έντονη καθώς εμφανίστηκαν σε πορείες νεοναζί σε όλη την Αγγλία. Η στολή τους με τα ίδια χαρακτηριστικά μπλουζάκια έκανε εξαγωγή στην Αμερική της δεκαετίας του 1980 όταν την υιοθέτησαν παρόμοιες ομάδες που ανταπαντούσαν στην προεδρική εκλογή του Ρόναλντ Ρίγκαν.

ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Το πουκάμισο πόλο Fred Perry έγινε διακριτικό ένδυμα όχι μόνο για τους αθλητές του τένις, τους φιλάθλους ποδοσφαιρικών ομάδων και τους θυμωμένους παραβάτες του βρετανικού περιθωρίου. Παρά τις ανεπιθύμητες ιδεολογικές αποχρώσεις της μάρκας με φασιστικές συλλογικότητες και σύγχρονες ακροδεξιές ομάδες, η σύνδεση της συγκεκριμένης μπλούζας με την ιστορία της μουσικής του Λονδίνου κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 από συγκροτήματα που επηρεάζονται από τη σκα μουσική είναι και σήμερα εμφανής. Από την Εϊμι Γουάινχαουζ, την Gwen Stefani και το συγκρότημά της No Doubt, μέχρι το νεότερο συγκρότημα The Ordinary Boy’s Preston, όλοι τους φωτογραφίστηκαν φορώντας τα Fred Perry τους στη σκηνή.

Στις σημερινές παρουσιάσεις επανερμηνείας της μπλούζας πόλο, ίσως και ως προσπάθεια «εξευγενισμού» της από τις πολλαπλές απόπειρες οικειοποίησης που δέχθηκε από το βρετανικό περιθώριο, οι πρωτοπόροι σχεδιαστές μόδας Ραφ Σίμονς και Ρέι Καβακούμπο προσδίδουν άλλο νοηματικό βάρος στη σύγχρονη εκδοχή του ρούχου. Το σώμα εξακολουθεί να ψάχνει τη θέση του στην κοινωνία. Το ίδιο κι ένα μικρό δάφνινο στεφάνι.