Η ανεξάρτητη πορεία των χρηματιστηρίων

Γιατί οι αποτιμήσεις του χρηματιστηρίου αυξάνονται όταν η πραγματική οικονομία παραμένει τόσο εύθραυστη; Ενας παράγοντας έχει γίνει ολοένα και πιο ξεκάθαρος: η κρίση έχει επηρεάσει δυσανάλογα τις μικρές επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους με χαμηλό εισόδημα. Είναι αλήθεια ότι υπάρχουν και άλλες εξηγήσεις για τις σημερινές υψηλές αποτιμήσεις, αλλά η κάθε μια έχει και τους περιορισμούς της.

Ολες αυτές οι εξηγήσεις τείνουν να μην υπολογίζουν ένα μεγάλο κομμάτι του παζλ: τα οικονομικά προβλήματα που προκαλούνται από τον Covid-19 δεν πλήττουν τις εισηγμένες εταιρείες. Το βάρος πέφτει σε μικρές επιχειρήσεις και μεμονωμένους ιδιοκτήτες υπηρεσιών – από στεγνοκαθαριστήρια έως εστιατόρια έως παρόχους ψυχαγωγίας – που δεν είναι στο χρηματιστήριο στο οποίο βρίσκονται κυρίως βιομηχανίες. Αυτοί οι μικρότεροι παίκτες απλά δεν έχουν το κεφάλαιο που απαιτείται για να επιβιώσουν από ένα σοκ αυτής της διάρκειας και μεγέθους. Και κυβερνητικά προγράμματα που τους βοήθησαν να τους κρατήσουν για λίγο αρχίζουν να παύουν να ισχύουν, αυξάνοντας τον κίνδυνο στην περίπτωση δεύτερου κύματος της πανδημίας.

Ορισμένες χρεωκοπίες μικρών επιχειρήσεων θα θεωρηθούν ως αναπόσπαστο μέρος της ευρύτερης οικονομικής αναδιάρθρωσης που προκάλεσε η πανδημία. Ωστόσο, θα έχουν προβλήματα πολλές από τις κατά τα άλλα βιώσιμες επιχειρήσεις, αφήνοντας μεγάλες εταιρείες εισηγμένες στο εμπόριο με ακόμη ισχυρότερη θέση στην αγορά από ό,τι είχαν ήδη. Στην πραγματικότητα, αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για την ευφορία της αγοράς. Είναι αλήθεια ότι ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις έχουν υποβάλει αίτηση για προστασία από την πτώχευση, αλλά οι περισσότεροι – ιδίως οι λιανοπωλητές – είχαν ήδη πρόβλημα πριν από την πανδημία.

Επιπλέον, υπογραμμίζοντας τον άνισο αντίκτυπο της πανδημίας, τα φορολογικά έσοδα της κυβέρνησης δεν έχουν μειωθεί σχεδόν όσο θα περίμενε κανείς. Ο λόγος, φυσικά, είναι ότι οι απώλειες θέσεων εργασίας συγκεντρώθηκαν μεταξύ ατόμων χαμηλού εισοδήματος που πληρώνουν λιγότερα σε φόρους.

Ωστόσο, το ράλι στα χρηματιστήρια αντιμετωπίζει κινδύνους που δεν είναι μόνο οικονομικοί, συμπεριλαμβανομένης και μιας άνευ προηγουμένου πολιτικής κρίσης μετά τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. Μπορεί να υπάρξει αντιστροφή της τάσης μείωσης των φορολογικών συντελεστών εταιρειών.

Μέχρι οι υψηλές αποτιμήσεις στο χρηματιστήριο να υποστηρίζονται από μια ευρεία ανάκαμψη τόσο στην υγεία όσο και στα οικονομικά αποτελέσματα, οι επενδυτές δεν πρέπει να νιώθουν πολύ άνετα με τα μεγάλα κέρδη τους εν μέσω της πανδημίας.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής οικονομικών και δημόσιας πολιτικής στο Harvard University. Διετέλεσε επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003.